Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Po 1045/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek B. Sp. z o.o. w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Sąd, oceniając przedstawione przez Spółkę informacje oraz przedłożone dokumenty stwierdził, że skarżąca nie wykazała przesłanek do zwolnienia jej od kosztów sądowych, tj. od wpisu od skargi kasacyjnej.
Z informacji udzielonych przez Spółkę wynikało, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 1.650.000,00 zł. Skarżąca posiada środki trwałe o wartości 787.875,63 zł w obcych środkach trwałych i w leasingu. Skarżąca wskazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie zatrudnia pracowników. Z załączonego przez Spółkę zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. wynikało, że przychody skarżącej wyniosły 2.513.532,62 zł, koszty uzyskania przychodów 2.364,41 zł, dochód 2.511.168,21 zł, odliczenia od dochodu 1.281.718,42 zł.
Skarżąca podała, że z uwagi na przeprowadzoną kontrolę podatkową w B. Holding Sp. z o.o. w P., dochód jej zadeklarowany w złożonych zeznaniach za 2012 r. został zakwestionowany przez organ podatkowy. Sąd zauważył tutaj, że przeprowadzona przez organ podatkowy kontrola podatkowa dotyczyła innego podmiotu, nie wiadomo także czy stanowisko organu kontroli podatkowej zostanie powtórzone w decyzji podatkowej, a następnie, jeżeli B. Holding Sp. z o.o. w P. skorzysta z prawa wniesienia odwołania od tej decyzji, przez organ drugiej instancji oraz w przypadku wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez ten Sąd.
Z załączonego przez Spółkę rachunku zysków i strat sporządzonego za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. wynikało, że uzyskała ona przychody netto ze sprzedaży w wysokości 1.272.873,16 zł i odnotowała zysk netto w wysokości 2.372.923,59 zł. Z wprowadzenia do sprawozdania finansowego za 2012r. i z informacji dodatkowej za rok obrotowy 2012 r. wynikało, że sprawozdanie zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej, jednak z uwzględnieniem zmian w zakresie prowadzonej działalności.
Z przedłożonego przez spółkę rachunku zysków i strat za okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 30 września 2013 r. wynikało, że skarżąca nie uzyskała przychodów ze sprzedaży, ponosi natomiast koszty. Z akt sprawy wynikało również, że skarżąca w dniu 10 czerwca 2013 r. wpłaciła do kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 39.196,00 zł, w dniu 29 lipca 2013 r. kwotę 100,00 zł. W ocenie Sądu strona nie wykazała, by konieczność uiszczenia przez nią wpisu sądowego od skargi kasacyjnej odbiegała od innych ciężarów finansowych, jakie w ostatnich okresach spółka była w stanie ponieść w związku z prowadzonymi względem niej postępowaniami.
- 2. Spółka na powyższe postanowienie złożyła zażalenie w którym wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych. Spółka zarzuciła naruszenie: - art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.) poprzez uznanie, że strona skarżąca nie wykazała niemożności poniesienie przez siebie kosztów postępowania i w konsekwencji, że posiada środki wystarczające na pokrycie kosztów postępowania; - art. 106 § 5 u.p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez błędną interpretację i ocenę dowodów z dokumentów przedstawionych przez stronę skarżącą i w konsekwencji uznanie, że strona nie udowodniła wystarczająco niemożności poniesienie kosztów, jak również, że nie wykazała, iż powzięła możliwe środki w celu zdobycia funduszy.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach, a także dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Skarżąca w przedmiotowej sprawie nie wykazała – jak wymaga tego art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Argumentacja zażalenia nie podważa skutecznie stanowiska Sądu pierwszej instancji. Ocena sytuacji finansowej skarżącej nie pozwala bowiem na jednoznaczne stwierdzenie, że brak jest możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Wymagany w sprawie wpis od skargi kasacyjnej wynosi 19.593 zł. Tymczasem wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 1.650.000,00 zł, zaś wartość jej środków trwałych 787.875,63 zł. Z kolei z załączonego przez Spółkę rachunku zysków i strat sporządzonego za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. wynikało, że uzyskała ona przychody netto ze sprzedaży w wysokości 1.272.873,16 zł i odnotowała zysk netto w wysokości 2.372.923,59 zł. Żaląca, co prawda, wskazuje na okoliczność zakwestionowania przez organy podatkowe dochodu spółki za rok 2012r. Jednak słusznie wyjaśnił tutaj Wojewódzki Sąd Administracyjny, że przeprowadzona przez organ podatkowy kontrola podatkowa dotyczy innego podmiotu.
Nie wiadomo także czy stanowisko organu kontroli podatkowej zostanie powtórzone w decyzji podatkowej, a następnie, jeżeli B. Holding Sp. z o.o. w P. skorzysta z prawa wniesienia odwołania od tej decyzji, przez organ drugiej instancji oraz w przypadku wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez ten Sąd.
Sąd pierwszej instancji ustalił przy tym, że Spółka pomimo trudnej sytuacji na którą się powołuje, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, ponosi koszty. Wpłaciła do kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu 10 czerwca 2013 r. kwotę 39.196,00 zł; w dniu 29 lipca 2013 r. kwotę 100.00zł. Z akt sprawy wynika (karta 146 i 166 akt sądowych), że Spółka wpłaciła wymienione kwoty. Tym samym twierdzenie żalącej podważające tę okoliczność nie mogło się ostać.
Dokonując powyższej oceny Naczelny Sąd Administracyjny miał na względzie, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 u.p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku.
Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628).
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji