Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z 23 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 1255/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 25 maja 2012 r. nr... w przedmiocie podatku od towarów i usług (odpowiedzialności osoby trzeciej) odmówił zmiany postanowienia tegoż Sądu z 3 grudnia 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy.
2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że postanowieniem z 3 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W piśmie z 1 lipca 2013 r. zatytułowanym "skarga kasacyjna" skarżąca zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braku formalnego tego wniosku skarżąca w zakreślonym terminie nadesłała formularz PPF, w którym domagała się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Treść tego wniosku jest tożsama z wnioskiem z 22 sierpnia 2012 r. Skarżąca nie dołączyła do kolejnego wniosku żadnych dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy pod kątem art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) i stwierdził, że w sprawie tej nie zaszła wskazana w tym przepisie przesłanka zmiany okoliczności sprawy, która uzasadniałaby zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Składając kolejny wniosek skarżąca nie nadesłała bowiem żadnych dokumentów i nie powołała żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny sprawy w zakresie rozpoznania wniosku o prawo pomocy.
- 3. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca nie zgodziła się z oceną jej sytuacji i wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
4. Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji przyjął na podstawie art. 165 p.p.s.a., że brak jest możliwości zmiany uprzednio wydanego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Zgodnie z treścią tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W świetle tej regulacji zmiana postanowienia wydanego w kwestii incydentalnej może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy tak istotne, że tę zmianę uzasadniające. W art. 165 p.p.s.a. nie chodzi więc o jakąkolwiek zmianę okoliczności sprawy, a o taką zmianę, która w porównaniu ze stanem poprzednim, dawałaby sądowi możliwość zmiany czy uchylenia poprzedniego orzeczenia. Argumentując a contrario, z art. 165 p.p.s.a. wynika, że nie mogą być uchylane i zmieniane postanowienia niekończące postępowania, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne, jeśli brak jest zmiany okoliczności sprawy. Z przedstawionego wniosku nie wynika zaś, że w sprawie zaszły takie właśnie zmiany okoliczności w porównaniu z pierwotnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W nowym wniosku strona powołuje bowiem podobne okoliczności co poprzednio.
5. W związku z tym, że w ponownym wniosku nie powołano żadnej nowej okoliczności, a zwłaszcza takiej, która mogłaby zmienić kierunek rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym składzie nie było konieczności ponownego wzywania strony o udokumentowanie jej sytuacji w zakresie zmian. W orzecznictwie wskazuje się, że badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy art. 165 p.p.s.a. sąd jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie. Stwierdzone różnice w powoływanych przez wnioskodawcę okolicznościach mogą zostać uznane za nieistotne. Jednak jeśli analiza powtórnie złożonego wniosku nie pozwala na jednoznaczne konkluzje w tym zakresie (np. jeśli podane przez wnioskodawcę dane są niewystarczająco precyzyjne dla oceny ich znaczenia w kontekście możliwości zastosowania art. 165 p.p.s.a.) sąd powinien rozważyć zasadność zastosowania art. 255 p.p.s.a. (vide postanowienie NSA z 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 508/12, LEX nr 1239240). W sytuacji, gdy tak jak w niniejszej sprawie strona nie wskazała na jakąkolwiek zmianę okoliczności sprawy, nie budzi to żadnych wątpliwości, które wymagałyby wyjaśnienia poprzez wezwanie strony o uzupełnienie argumentacji ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na formularzu PPF o dodatkową dokumentację. W istocie bowiem dodatkowe źródła informacji o sytuacji strony byłyby przydatne, gdyby strona wskazała na zmianę okoliczności w stosunku do sytuacji przedstawionej w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został już prawomocnie rozstrzygnięty. Nawet gdyby ponownie wezwano skarżącą jedynie o wyjaśnienie okoliczności, których nie wyjaśniła przy pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy, to i tak nie można byłoby porównać dokumentów wysłanych po ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dokumentami, których zabrakło przy poprzednim badaniu sprawy.
W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Sąd administracyjny nie może się domyślać i samodzielnie dochodzić, co mogłyby zawierać wymagane dokumenty, których skarżąca nie dostarczyła na poprzednim etapie sprawy. Skarżąca musiała sobie zdawać sprawę z tego, że nie wypełniła uprzednio wezwań Sądu i wiedziała na podstawie doręczonych odpisów postanowień, że m.in. brak tych dokumentów skutkował odmową przyznania prawa pomocy. Skoro w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy, to brak przedłożenia wymaganej dokumentacji przy zbyt ogólnikowej treści wniosku wiąże się w takiej sytuacji z ryzykiem strony, że prawo pomocy nie będzie jej przyznane i to strona decydowała, czy dołoży starań i wykaże wymaganą przesłankę czy nie.
Składając ponowny wniosek strona nie podała żadnych nowych informacji, które poszerzałyby obraz jej sytuacji majątkowej i finansowej w stosunku do poprzednio złożonego wniosku, a jednocześnie nie wskazała, aby jej sytuacja uległa zmianie od tamtego czasu. Również w zażaleniu strona nie wskazała na żadne dodatkowe okoliczności. Nie zaistniała więc przesłanka zmiany orzeczenia wskazana w art. 165 p.p.s.a.
- 6. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.