Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 września 2011r., sygn.akt I SA/Gd 133/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił G. B. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 25 listopada 2010r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2005r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że wnioskiem z dnia 14 marca 2011r. G. B. wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 1 lipca 2011r., sygn.akt I SA/Gd 133/11, Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wskazał on, iż pomimo wezwania wnioskodawcy do przedłożenia niezbędnych dla oceny sytuacji finansowej dokumentów, wnioskodawca przedłożył tylko część z nich, pozostałe zastępując oświadczeniem. Zgromadzony materiał dowodowy, niepełny, zawierający selektywne informacje, nie pozwolił na wykazanie, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, w związku z czym powyższym postanowieniem odmówiono G. B. przyznania prawa pomocy.
Od powyższego postanowienia G. B. złożył sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jednocześnie uzupełniając materiał dowodowy o rachunki za energię i telewizję oraz wyciąg z rachunku bankowego i pisma bankowe zawierające informacje o stanie zadłużenia skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po analizie okoliczności sprawy i przedłożonej przez skarżącego dokumentacji stwierdził, wskazując na art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 dalej p.p.s.a.) przewidujący jako zasadę ponoszenie kosztów postępowania przez stronę, iż odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, przenosi na zainteresowanego obowiązek wykazania, iż jego sytuacja materialna uzasadnia tego typu wyjątkowe traktowanie. Nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, a ocena dokonywana jest w świetle art. 246 § 1 pkt 2 ppsa na podstawie tylko tych okoliczności, które wskazała strona. W niniejszej sprawie zainteresowany nie przedstawił jednak koniecznej dokumentacji, poprzestając na przedstawieniu wybranych przez siebie dokumentów, które nie pozwoliły na rzetelną ocenę kondycji finansowej wnioskodawcy.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił G. B. przyznania prawa pomocy.
W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i zwolnienie go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał on na swoją trudna sytuację materialną i dowody, które przedstawił na jej potwierdzenie. Według skarżącego dane te w wyczerpujący sposób obrazują jego rzeczywistą sytuację finansową i jednoznacznie pokazują, że nie posiada on środków pozwalających na pokrycie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie – wobec braku uzasadnionych podstaw – podlega oddaleniu.
Na wstępnie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom, których wyjątkowo trudna sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przywołane powyżej przepisy stanową jednak wyjątek od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ppsa. W związku z tym, to do wnioskodawcy należy uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, które przytacza we wniosku o przyznanie prawa pomocy, ciężar dowodu spoczywa na nim, zaś rozstrzygnięcie zależy od tego, co zostanie przez niego udowodnione.
Należy mieć na względzie, na co zwrócił już uwagę Sąd I instancji, iż przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść wnioskodawcy. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 ppsa). Wniosek ten ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnoszącego, w razie zaś pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych, sąd na mocy art. 255 ppsa może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, które to dane mają pomóc w dokonaniu oceny przez sąd. Jak wynika z powyższego przepisu wszystkie dokumenty musi dostarczyć sam wnioskujący. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
W niniejszej sprawie wnioskujący o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, na podstawie art. 255 ppsa, został wezwany przez referendarza sądowego do złożenia dodatkowych dokumentów. Obowiązek ten wykonał tylko częściowo, w pozostałej zaś części ograniczył się do przedłożenia kolejnego oświadczenia.
Wnosząc sprzeciw od powyższego postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. B. dostarczył kolejne dokumenty, wciąż jednak niepełne i nie pozwalające na ocenę całokształtu sytuacji finansowej wnioskującego.
Naczelny Sąd Administracyjny w tym miejscu chciałby podkreślić, że do wyłącznej oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy we wniosku dostatecznie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki. Zgodnie z art., 243 ppsa sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy wyłącznie na wniosek strony, przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających wniosek leży więc wyłącznie w interesie strony. Innymi słowy, to strona winna przekonać sąd, że jej sytuacja materialna nie pozwala jej na poniesienie kosztów postępowania. Skoro zaś w niniejszej sprawie strona uchyliła się od przedstawienia żądanej na podstawie art. 255 ppsa przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dokumentacji, a dołączyła wybrane selektywnie informacje i dokumenty, to winna była liczyć się z przyjęciem przez sąd I instancji, że brak będzie podstaw do uznania jej twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione.
Sąd I instancji miał podstawy do uznania, że nie jest możliwe dokonanie na podstawie dostarczonej przez wnioskującego dokumentacji oceny jego sytuacji materialnej, gdyż same oświadczenia, niekompletne, pojedyncze rachunki, pisma banków wskazujące na zadłużenie, wobec braku dokumentów ukazujących w sposób rzetelny wszystkie przychody wnioskującego, nie były w stanie zobrazować całokształtu jego finansów i majątku, tym samym pozytywnego odniesienia się do jego wniosku.
W związku z powyższym należało zgodzić się z postanowieniem Sądu I instancji, że strona nie wykazała, by istniały podstawy do przyznania jej prawa pomocy w zakresie przez nią wnioskowanym.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji.