Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20.07.2007 r., sygn. I SA/Kr 849/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwolnił, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwana dalej "popsa", "L." sp. z o.o. w upadłości w ½ części wpisu od skargi kasacyjnej, oddalając w pozostałej części wniosek o przyznanie prawa pomocy.
W uzasadnieniu do tego postanowienia Sąd w pierwszej kolejności przedstawił aktualną sytuację majątkową strony ustaloną w oparciu o nadesłane przez nią dokumenty w trybie art. 255 popsa. W tych ramach wskazano, że spółka dysponuje środkami finansowymi na rachunku bieżącym w kwocie 18.000,00 zł, a także lokatą bankową w kwocie 80.000,00 zł. Ponadto z oświadczeń strony wynika, że comiesięcznie uzyskuje stały dochód w wysokości 1500 zł z tytułu dzierżawy nieruchomości. Spółka może również zwiększyć swoje dochody przez systematyczną likwidację swojego majątku i jak wynika z akt sprawy na przełomie lutego i marca w wyniku działalności syndyka spółka uzyskała kwotę 14.780,01 zł ze sprzedaży majątku ruchomego.
Wobec powyższych okoliczności Sąd uznał, że spółka bez uszczerbku dla swojej sytuacji jest w stanie uiścić połowę wpisu od skargi kasacyjnej określoną na kwotę 11.379,00 zł. Pozwalają na to posiadane środki pieniężne, a także wartość majątku, który pozostał do likwidacji.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem "L." sp. z o.o. w upadłości w części oddalającej wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości. Strona skarżąca wniosła o zwolnienie w całości od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Zdaniem syndyka podmiot znajdujący się w upadłości nie prowadzi działalności, a jedynie gromadzi środki na zaspokojenie wierzycieli. Nie jest zatem w stanie ponosić kosztów postępowania sądowego. Syndyk wskazał na art. 132 ust. 2 ustawy z 28.02.2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. nr 60, poz. 535 ze zm.) jako podstawę do zwolnienia od opłat sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia, stwierdził co następuje
Zażalenie zasadne nie jest.
Mając powyższe na uwadze, w pierwszej kolejności należy przytoczyć regulacje prawne odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Wywód w tym zakresie jednak powinien być ograniczony, gdyż w uzasadnieniu Sądu pierwszej instancji został umieszczony komentarz przybliżający wypracowane reguły, które Sąd powinien stosować decydując o przyznaniu lub nie prawa pomocy. Tut. Sąd w pełni podziela zaprezentowaną tamże argumentację w konsekwencji czego nie dostrzega potrzeby powtarzania jej.
Nawiązując zaś do powyższych uwag zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 popsa prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane osobie fizycznej gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w odniesieniu do osób charakteryzujących się skrajnym ubóstwem. Pogląd ten powiązać należy z faktem, iż przyznanie prawa pomocy konstytuuje wyjątek od ogólnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 popsa, zgodnie z którą strony zobowiązane są ponosić koszty związane z ich udziałem w sprawie.
Odnosząc zaprezentowane uwagi do treści zarzutu zawartego w złożonym zażaleniu stwierdzić trzeba, iż zakres udzielonej pomoc prawnej przez Sąd pierwszej instancji musi zostać uznany za właściwy i adekwatny do zaistniałych w sprawie okoliczności. Z zebranej w sprawie dokumentacji jasno wynika, że syndyk masy upadłości, który działa we własnym imieniu ale na rzecz upadłego, dysponuje środkami pieniężnymi znacznie przekraczającymi kwotę połowy wpisu od skargi kasacyjnej. W związku z tak ustalonym stanem faktycznym sprawy uznać trzeba, że rozwiązanie w kwestii prawa pomocy przyjęte przez Sąd pierwszej instancji utrzymuje równowagę między interesami Skarbu Państwa a indywidualnym interesem upadłego i jego wierzycieli.
Jednocześnie rozstrzygnięcie to realizuje cel instytucji prawa pomocy, jakim jest umożliwienie obrony swych praw na drodze sądowej podmiotom, które ze względu na trudną sytuację majątkową nie mają dostatecznych środków, aby w pełni pokryć koszty z tym związane, a przede wszystkim koszty sądowe.
Nie można zgodzić się również z argumentacją żalącego, że art. 132 ust. 2 prawa upadłościowego i naprawczego stanowi podstawę do zwolnienia syndyka od opłat sądowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, gdyż przepis ten w ogóle nie dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego. Ponadto rację ma Sąd pierwszej instancji twierdząc, że gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie podmiotu zobowiązanego do dokonania likwidacji majątku upadłego od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi, to z pewnością dałby temu wyraz wprowadzając w tym zakresie stosowną regulację ustawową. W obecnym stanie prawnym brak jest takich uregulowań.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 popsa postanowił jak w sentencji.