Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 19 listopada 2013 r., I SA/Gd 1139/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił dopuszczenia J. M. do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi G. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 1 lipca 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 17 maja 2012 r. pozostawiającego bez rozpatrzenia zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług (VAT-R).
Sąd stwierdził, że ww. zgłoszenie rejestracyjne VAT-R dotyczy G. M., a twierdzenie wnioskodawcy o posiadaniu umocowania do podpisywania deklaracji nie przesądza o posiadaniu interesu prawnego w sprawie dotyczącej tego zgłoszenia rejestracyjnego. Tym samym wnioskodawca nie wykazał, że wynik postępowania sądowoadministracyjnego dotyczy jego interesu prawnego w rozumieniu art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej Ppsa.
W zażaleniu na powyższe postanowienie J. M. wniósł o jego uchylenie lub zmianę. W motywach zażalenia zauważył, że uczestniczył w postępowaniu administracyjnym będącym przedmiotem niniejszej sprawy. W szczególności zgłoszenie rejestracyjne VAT-R podpisane zostało przez ww. osobę występującą w charakterze pełnomocnika. W dalszej kolejności zwrócono uwagę na wady postępowania podatkowego, związane w szczególności z wezwaniem J. M. do złożenia dokumentu pełnomocnictwa, a następnie skierowaniem postanowienia o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia do niewłaściwej osoby (G. M., zamiast J. M.). Na skutek powyższego pozbawiono J. M. prawa do zaskarżenia ww. orzeczenia. W konkluzji zwrócono uwagę, że lapidarna forma wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika nie powinna stanowić przeszkody dla rozważenia wszystkich istotnych dla ww. rozstrzygnięcia okoliczności przez Sąd.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Z treści zażalenia wynika, że zdaniem J. M. powinien być on uznany za uczestnika postępowania sądowego z urzędu, gdyż brał on udział w postępowaniu administracyjnym jako pełnomocnik skarżącego (art. 33 § 1 Ppsa), a dopiero w razie nieuwzględnienia tej przesłanki bierze pod uwagę dopuszczenie do udziału w postępowaniu na wniosek (art. 33 § 2 Ppsa).
W myśl art. 33 § 1 Ppsa osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Ww. przepis nie dotyczy zatem każdej osoby biorącej udział w postępowaniu administracyjnym, a tylko takiej, której interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego. Interes prawny, legitymujący stronę (uczestnika) postępowania, wywodzi się z prawa materialnego; chodzi o prawo lub obowiązek podlegające konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy, interes prawny ma przysługiwać podmiotowi w jego "własnej" sprawie administracyjnej (uchwała NSA z 3 lutego 1997 r., OPS 9/96, ONSA 1997/3/102). Oznacza to, że nie można opierać interesu prawnego wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (por. post. NSA z 2 kwietnia 2008 r., II OZ 280/08, LEX nr 506870).
Tymczasem nie budzi wątpliwości, że J. M. nie brał udziału w postępowaniu będącym przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji w charakterze strony (art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej), a jak sam wskazuje, jako pełnomocnik G. M. (skarżący). Jak zauważono w zaskarżonym postanowieniu, to G. M. dotyczyło przedmiotowe zgłoszenie rejestracyjne VAT-R, a więc i jego interesu prawnego, znajdującego oparcie w art. 96 i n. ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), dotyczy niniejsza sprawa. To skarżący był w związku z tym adresatem postanowienia o pozostawieniu bez rozpatrzenia zgłoszenia rejestracyjnego i następnie stroną (obecnie zaskarżonego) postępowania nadzwyczajnego (w przedmiocie stwierdzenia nieważności) w tym zakresie, a wreszcie stroną przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego.
Wskazane ustalenia wykluczają przyjęcie, że niniejsze postępowanie dotyczy interesu prawnego J. M. Wbrew wyrażonemu w zażaleniu przekonaniu, status ww. osoby jako pełnomocnika w postępowaniu podatkowym nie ma żadnego wpływu na ocenę omawianej przesłanki interesu prawnego. Jeżeli bowiem akt stosowania normy prawa administracyjnego nie wywiera bezpośredniego wpływu na sytuację prawną danego podmiotu, wówczas nie można mówić o jego interesie prawnym (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2000 r., III SA 1876/99, LEX nr 47938).
W związku z powyższym bez komentarza można też pozostawić wywody zażalenia przedstawiające krytyczną ocenę poszczególnych czynności procesowych organu w postępowaniu administracyjnym, w tym zwłaszcza odnośnie do braku uwzględnienia statusu J. M. jako pełnomocnika w tym postępowaniu.
Z analogicznych przyczyn status uczestnika postępowania nie może przysługiwać J. M. w oparciu o art. 33 § 2 Ppsa, który wymaga wykazania interesu prawnego przez wnioskodawcę żądającego dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co trafnie dostrzegł Sąd pierwszej instancji.
Z tych powodów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa.