Uzasadnienie
Zażalenie W. H. sp. z o.o. w likwidacji w M. dotyczy postanowienia z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 933/14, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "Ppsa", oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że skarżąca oświadczyła, iż nie posiada zarówno majątku ruchomego jak również nieruchomości, a także praw majątkowych ani rezerw finansowych, nie prowadzi obecnie żadnej działalności. Skarżąca wykazała wysokość kapitału zakładowego w kwocie 50.000 zł, stratę netto z działalności wynoszącą 209.747,42 zł, a na rachunkach bankowych, na dzień 31 października 2014 r., -304,70 zł i -10,64 zł.
Odpowiadając na wezwanie Sądu pierwszej instancji skarżąca przedłożyła bilans otwarcia likwidacji, bilans za 2013 r. i dodatkowe informacje do sprawozdania finansowego, rachunek zysków i strat, wyciągi z jednego z rachunków bankowych za okres od sierpnia do października 2014 r. i zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego z rachunku bankowego. Podniosła, że brak majątku był przyczyną oddalenia przez sąd wniosku o upadłość spółki. Obecnie spłacanie części zobowiązań zgodnie z wytycznymi udziałowców odbywa się poprzez wykonywanie jako podwykonawca zlecanych przez różne firmy usług.
Wskazując na motywy oddalenia wniosku skarżącej Sąd pierwszej instancji wskazał, że za 2013 r. spółka osiągnęła przychód w kwocie 153.804,25 zł. Z kolei w 2014 r. na jej konto również wpływały przelewy środków pieniężnych. W sierpniu saldo wpływów wynosiło 18.356,00 zł, we wrześniu 47.846,00 zł, w październiku 14.586,00 zł. W ocenie Sądu, te dane finansowe nie pozostawiały wątpliwości, że spółka w czasie, gdy zdecydowała się na wniesienie skargi posiadała niezbędne środki na opłacenie kosztów sądowych.
Sąd odniósł się do argumentacji likwidatora, który wskazał, że z otrzymywanych środków były regulowane niezbędne należności bieżące. Zdaniem Sądu, spółka będąca w likwidacji nie może przerzucać kosztów prowadzonego postępowania sądowego na Skarb Państwa, zaspokajając innego rodzaju zobowiązania przed tymi kosztami, szczególnie w sytuacji, gdy spodziewała się konieczności ich poniesienia.
Sąd uznał również, że ujemny wynik finansowy w postaci wykazywanej straty nie był miarodajny dla faktycznej oceny finansowej przedsiębiorcy. Była nią natomiast wartość przychodu, gdyż przedsiębiorca posiada legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, by regulować wynik finansowy i obciążenia podatkowe.
Na powyższe orzeczenie W. H. sp. z o.o. w likwidacji w M. złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że ciążące na spółce zobowiązania zostały częściowo pokryte z pożyczki z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Kwota tej pożyczki wynosiła 114.491,20 zł, lecz mogła być przeznaczona wyłącznie na ściśle określony cel, a mianowicie na wypłatę wynagrodzeń pracownikom oraz uregulowanie zobowiązań względem poddostawców. Skarżąca podniosła, że działalność spółki jest obecnie prowadzona w celu zgodnej z prawem likwidacji. Wyjaśniła, że na jej rachunkach pojawiały się wprawdzie środki, ale były one przeznaczane na spłatę zobowiązań, w tym również przymusowych, związanych z egzekucją. W celu realizacji zobowiązań bieżących były w bankomatach podejmowane środki z konta skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Przed przystąpieniem do oceny wniesionego środka odwoławczego należy wskazać, że udzielenie stronie prawa pomocy, jako forma dofinansowania z budżetu państwa, winno mieć miejsce w wyjątkowych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Powyższe stanowisko nie może budzić kontrowersji, jest bowiem ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r. I FZ 130/09, jak i z dnia 10 stycznia 2005 r. FZ 478/04 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie skarżąca domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym normuje art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa. Przepis ten stanowi, że prawo pomocy osobie prawnej może być przyznane w zakresie częściowym jedynie wówczas, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem jedynym kryterium, jakie winno być brane pod uwagę przy ocenie takiego wniosku, winna być rzeczywista sytuacja majątkowa strony.
Należy podkreślić, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe wynoszą 2.000 zł z tytułu wpisu od skargi, którą spółka, wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, nadała w dniu 26 września 2014 r. Jak wynika z akt sprawy, w samym wrześniu 2009 r., z konta skarżącej były kilkanaście razy wypłacane kartą kwoty wynoszące 2.500 lub 3.000 zł, z których to środków skarżąca mogła bez trudu uiścić należny wpis. Niezależnie od trudnej sytuacji, w której się niewątpliwie znalazła, skarżąca nie wykazała więc, aby należało ją zwolnić z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
Odpowiadając na argumentację zażalenia trzeba bowiem podkreślić, że akcentowane przez skarżącą wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie mogły mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe, co prawidłowo podkreślił Sąd pierwszej instancji. Konieczność ponoszenia tego rodzaju wydatków nie stanowi więc okoliczności uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa orzekł jak w sentencji.