Uzasadnienie
Postanowieniem z 22 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 376/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił adwokat K.C. przywrócenia terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
Postanowieniem z 26 września 2023 r. (sygn. akt I SPP/Gd 201/23) przyznano Z.B. (dalej: "strona" lub "skarżący) prawo pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika będącego adwokatem. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła na pełnomocnika skarżącego adwokat K.C. Adwokat o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem została powiadomiona 12 października 2023 r.
W piśmie nadanym w urzędzie pocztowym 14 listopada 2023 r. pełnomocnik zawarła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia opinii w przedmiocie braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej. Uzasadniając złożony wniosek podała, że od dnia odebrania postanowienia o ustanoweniu jej pełnomocnikiem zapoznawała się z aktami sprawy, niemniej jednak, z uwagi na chorobę dziecka pomyliła daty odbioru postanowienia, co skutkowało uchybieniem terminu do złożenia opinii.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej miało charakter niezawiniony. Sąd podkreślił, że uprawdopodobnienie określonych faktów, poza zawarciem stosownej argumentacji, powinno być jednak poparte materialnym dowodem mogącym stworzyć wiarygodny obraz zaistnienia określonego stanu rzeczy, a takich w przedmiotowej sprawie brakuje.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła adwokat strony. Zaskarżyła je w całości, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez błędne jego zastosowanie i odmówienie przez Sąd przywrócenia terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy miejcie miała nagła i nieprzewidziana przeszkoda - ciężka choroba dziecka, niemożliwa do usunięci, a skutkująca niedotrzymaniem terminu.
Do zażalenia załączono w szczególności: wydruk z IKP - Historii wizyt lekarskich syna pełnomocnik w listopadzie 2023 r.; wyniki badań wykonanych 10 listopada 2023 r.; skierowanie do szpitala w trybie CITO z 7 listopada 2023 r., a także kopie korespondencji ze skarżącym.
Wskazując na powyższe adwokat wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz rozpoznanie wniosku i przywrócenie uchybionego terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W sprawie wniosek został złożony z zachowaniem tego terminu.
Kwestia sporna na etapie postępowania zażaleniowego sprowadzała się jedynie do tego, czy adwokat uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Sąd pierwszej instancji ocenił, że uchybienie terminu przez pełnomocnika było zawinione. Sąd ten uznał, że w sprawie nie zostało uprawdopodobnione, aby nagła choroba dziecka w rzeczywistości miała miejsce, bowiem nie przedstawiono jakichkolwiek materialnych dowodów poza argumentacją pełnomocnika.
Z kolei adwokat zakwestionowała stanowisko przyjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Uzasadniając zażalenie za wadliwą uznała ocenę wyrażoną przez Sąd pierwszej instancji. W zażaleniu podkreśliła bowiem, że "fakt czasowej niedyspozycji zawodnej pełnomocna w okresie choroby dziecka nie był spowodowany wyłącznie tym, iż dziecku należało poświęcić czas na opiekę. Niedyspozycja zawodowa pełnomocnika w głównej mierze spowodowana była obawą o zdrowie dziecka. Zaangażowanie emocjonalne, niepokój i stres skutecznie wyłączyły pełnomocnika z jego obowiązków zawodowych w tym okresie [...]". Przedstawiła też powołaną wyżej dokumentacje medyczną dziecka.
W zarysowanej kwestii spornej Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do racji leżących po stronie pełnomocnika skarżącego. W okolicznościach tego konkretnego przypadku, odmiennie niż oceniono w zaskarżonym postanowieniu, adwokat dostatecznie uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminowi.
W przedmiotowej sprawie okoliczności podniesione we wniosku oraz załączone do zażalenia dokumenty uprawdopodobniają niemożność wniesienia opinii w okresie, w którym upłynął ustawowy termin na jej złożenie. W świetle przedstawionych przez pełnomocnika dokumentacji medycznej z leczenia syna, nie ma podstaw do kwestionowania prawdziwości opisu stanu jego zdrowia zawartego we wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że przedstawione okoliczności nie wskazują na winę pełnomocnika w uchybieniu terminu, a choroba dziecka może mieć wpływ na inne aspekty życia, nawet jeśli opieka jest sprawowana przez oboje rodziców.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, mogło być w tej sprawie tak, że powołana przez adwokat choroba dziecka doprowadziła do uchybienia terminowi w zakresie dokonania właściwej czynności – tj. wniesienia w terminie opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej. Nie było bowiem powodu, aby na tle tego konkretnego przypadku podważać wiarygodność przedłożonej przez adwokat dokumentacji i twierdzeń z nią związanych.
Podkreślenia przy tym wymaga, iż Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając zażalenie brał pod uwagę załączone do zażalenia dokumenty związane z chorobą syna pani pełnomocnik. Co istotne dokumenty te nie zostały przedstawione na etapie wniosku o przywrócenie terminu i z tego powodu Sąd pierwszej instancji odniósł się do niczym niepopartych twierdzeń wnioskodawcy – co z pewnością miało wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał uchylenie - na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. - kwestionowanego postanowienia Sądu pierwszej instancji oraz - w oparciu o art. 86 § 1 p.p.s.a. - orzekł o przywróceniu terminu do złożenia opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej.