Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 1204/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. (dalej jako "skarżący" lub "strona") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług.
Z akt sprawy wynika, że w skardze sporządzonej przez stronę skarżącą, zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z uwagi na to, że powyższe żądanie nie zostało wyrażone w przewidzianej przepisami formie, pismem z dnia 18 lipca 2012 r. strona została wezwana do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Pomimo skutecznego doręczenia wezwania, braki formalne wniosku nie zostały uzupełnione. W związku z tym Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w dniu 11 października 2012 r. wydał zarządzenie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
Rozpatrując sprawę na skutek wniesionego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że strona nie udowodniła w sposób przekonujący, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że złożył stosowne oświadczenie, z którego w sposób jednoznaczny wynika jego stan majątkowy. Zdaniem strony niezrozumiałe jest stanowisko jakoby istniała konieczność dalszego dowodzenia sytuacji finansowej, w szczególności z uwagi na fakt, że składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wszelkie oświadczenia w nim zawarte zostały złożone zgodnie z prawdą, ze świadomością odpowiedzialności karnej w myśl art. 233 § 1 Kodeksu Karnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że podobna sprawa z zażalenia J. K. w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy, była już przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniu z dnia 22 lutego 2013 r., sygn. akt I FZ 6/13. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko i argumentację zaprezentowaną w powołanym wyżej orzeczeniu.
Celem instytucji prawa pomocy jest finansowanie z budżetu państwa kosztów postępowania sądowego prowadzonego przez stronę. Zagwarantowanie osobom dochodzącym sądowej ochrony swych praw możliwości skorzystania z wymiaru sprawiedliwości w sytuacji braku środków finansowych stanowi urzeczywistnienie zarówno przepisu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przewidującego prawo do sądu, jak i bardziej ogólnego art. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Właśnie zasady sprawiedliwości społecznej wymagają, aby finansować ze środków Skarbu Państwa udział w postępowaniu sądowym osób, które nie posiadają na ten wystarczającego zabezpieczenia finansowego.
W wypadku wniosku osoby fizycznej o zwolnienie od kosztów postępowania, ustawowa regulacja instytucji prawa pomocy przewiduje, że przerzucenie tych kosztów na Skarb Państwa, może nastąpić tylko pod warunkiem wykazania przez ubiegającego się o powyższe uprawnienie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl jednolicie przyjętej w orzecznictwie sądów administracyjnych interpretacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., to wnioskodawca ma podjąć starania w celu, co najmniej uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy.
W przedmiotowej sprawie skarżący został wezwany do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie zareagował na owe wezwanie zgodnie z ciążącym na nim obowiązkiem, wynikającym z art. 252 § 2 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka postawa strony uniemożliwia ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej strony.
Słusznie zatem sąd pierwszej instancji podkreślił, że uchylając się od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, skarżący winien liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń przedstawionych we wniosku za uprawdopodobnione.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego biorąc pod uwagę powyższe strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceny tej nie zmienia błędne stwierdzenie sądu pierwszej instancji, z którego wynika, że oświadczenie strony zawarte jest w złożonym formularzu PPF w sytuacji gdy strona nie wykonała nawet tego obowiązku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.