Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1029/23

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1516/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2023 r., poz. 259 - dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę E. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] września 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] września 2022 r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2021. 735 ze zm. - dalej jako: "k.p.a.") i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2022. 479, dalej: "u.p.e.a.") oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. 2020. 1689, dalej: "ustawa" lub "ustawa abonamentowa", Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: "organ" lub "Dyrektor") po rozpatrzeniu zażalenia pana E. K. (dalej: "strona", "skarżący") utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lipca 2022 r. w zakresie uznania zarzutu nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor stwierdził, że zobowiązany wypełniając ustawowy obowiązek dokonał rejestracji odbiorników używanych pod podanym przez niego adresem, zaś kwestią sporną pozostał obowiązek wniesienia opłat abonamentowych za okres objęty tytułem wykonawczym z dnia 8 października 2019 r. Zauważył, że zarejestrowanie odbiorników w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw regulujących kwestie związane z opłatami abonamentowymi bez ich późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji w charakterze pieniężnym. Rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 15 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. 2007. 187. 1342) Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie.

Zobowiązanemu nadano taki numer informując go o tym pismem z dnia 24 lipca 2008 r. Z powodu braku dopełnienia przez zobowiązanego aktualizacji danych adresowych zawiadomienie przesłano na adres jakim dysponowała Poczta Polska w tym okresie. Organ podkreślił, że zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych rozporządzeniami formularzach, znajdowało się pouczenie dla abonenta jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych czy wyrejestrowania odbiorników oraz uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych. Organ stwierdził, że nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt aktualizacji przez stronę danych adresowych, czy też potwierdzenia wyrejestrowania posiadanych odbiorników wcześniej niż w dniu 3 lutego 2021 r. Organ powołał się na wyroki NSA dotyczące znaczenia zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego i skuteczności jego nadania, czy też konieczności legitymowania się przez operatora dowodem nadania przesyłki zawierającej taki numer.

Dlatego też uznał, że nawet nieotrzymanie takiego zawiadomienia nie stanowi okoliczności zwalniającej od uiszczania opłat abonamentowych. Brak otrzymania zawiadomienia nie wykluczał możliwości wyrejestrowania odbiornika.

Co do zamieszkiwania zobowiązanego i prowadzenia przez niego wspólnego gospodarstwa domowego z teściową, która ma 87 lat,organ wyjaśnił, że do dnia 9 października 2015 r. osoby, które ukończyły 75 lat miały obowiązek składania oświadczenia o spełnieniu tego warunku. Dopiero od dnia 9 października 2015 r. obowiązek ten został zmieniony, a zwolnienie z uwagi na wiek następuje bez jakichkolwiek formalności, jednakże warunkiem uzyskania zwolnienia jest wcześniejsze zgłoszenie rejestracji odbiornika przez uprawnioną osobę. Organ dodał, że nie posiada dokumentu stanowiącego o dopełnieniu przez teściową zobowiązanego rejestracji odbiornika rtv i uzyskaniu zwolnienia od opłat abonamentowych.

Biorąc pod uwagę powyższe, Dyrektor utrzymał stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia 26 lipca 2022 r., w którym uznano za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia 8 października 2019 r.

Dyrektor wskazał również, iż problem przedawnienia należności za lata 2014, 2015, 2016 oraz niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego jak również braku wymagalności obowiązku podniesiono dopiero na etapie zażalenia. Zatem sklasyfikowanie ich jako zarzutów w ocenie wierzyciela jest niewłaściwe. Rozpatrzenie wniesionych na etapie zażalenia nowych zarzutów przerzucałoby konieczność rozpoznawania tych zarzutów po raz pierwszy przez organ II instancji, czego nie można pogodzić z zasadą dwuinstancyjności postępowania określoną w art. 15 k.p.a. Zatem zarzut przedawnienia należności oraz niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego i zarzut braku wymagalności obowiązku wierzyciel pozostawił bez rozpatrzenia.

W skardze na to rozstrzygnięcie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wniósł o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach i zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że przedmiotowa sprawa podlegała już rozpatrzeniu przez wierzyciela, organ egzekucyjny i sądy administracyjne bowiem wniesione przez zobowiązanego zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia rozpatrzone zostały postanowieniami wierzyciela z dnia 1 kwietnia 2020 r. i 24 czerwca 2020 r., organów egzekucyjnych z dnia 29 stycznia 2021 r. i 12 marca 2021 r., a następnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 21 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 423/21 uchylił wskazane wyżej postanowienia oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt I GSK 1475/21 oddalił skargę kasacyjną wierzyciela.

W tym ostatnim wyroku NSA zauważył, że wyrok sądu pierwszej instancji, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Stwierdził, że skoro nie wykazano, że upomnienie zostało doręczone, to egzekucja nie mogła być wszczęta. Jednakże, jednocześnie wyraził ocenę prawną co do tego, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej spoczywał na zobowiązanym (skarżącym) dlatego, że po 2008 r. nie doszło do wyrejestrowania odbiornika RTV, zaś niedoręczenie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie mogło usprawiedliwiać nieponoszenia opłat, przy czym wysłanie korespondencji zobowiązanemu na adres widniejący w pierwotnym zgłoszeniu, NSA uznał za skuteczne.

Ponadto stwierdził, że stosownego zgłoszenia wymagało skorzystanie z ulgi przysługującej domownikowi będącemu abonentem znajdującym się w wieku powyżej 75 lat. NSA wyraził pogląd, że jeżeli dotychczasowy, regularny abonent zamierza powołać się na przysługującą domownikowi ulgę, powinien dokonać niezbędnej modyfikacji pierwotnego zgłoszenia. Zauważył również, że obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z mocy prawa, a nie po doręczeniu abonamentowi zawiadomienia o indywidualnym numerze identyfikacyjnym czy wykazaniem faktów negatywnych, to jest niewyrejestrowania, zgłoszonego przed 2008 r., odbiornika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podkreślił, że wydane w postępowaniu zarzutowym, po uchyleniu poprzednio wydanych rozstrzygnięć przez Sądy administracyjne, postanowienia organów obu instancji odpowiadają prawu, a w szczególności nie naruszały dyspozycji art. 153 p.p.s.a., skoro w ich treści uznano za zasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 15 ustawy egzekucyjnej, oraz uznano za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na niedoręczenie indywidualnego numeru identyfikacyjnego, ulgi przysługującej domownikowi zobowiązanego, z uwagi na ukończenie 75 lat, czy też niewyrejestrowania odbiornika.

Sąd I instancji wskazał, że badana sprawa dotyczy stanowiska wierzyciela, a tym samym wszelkie zarzuty odnoszące się do ewentualnych rozstrzygnięć organu egzekucyjnego i ich skutków, nie mogły być objęte kognicją Sądu w ramach niniejszej sprawy. Tak jak żądanie wydania przez wierzyciela rozstrzygnięcia z art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej, do czego wierzyciel nie jest uprawniony. Podobnie wierzyciel nie orzeka o zwrocie wyegzekwowanych należności. Kwestie te nie mieściły się w granicach rozstrzygnięcia sprawy i Sąd odstąpił od ich oceny.

Z tych względów WSA uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i na podstawie art. 151 tej ustawy orzekł jak w wyroku.

W skardze kasacyjnej zaskarżano powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez zmianę orzeczenia i uwzględnienie skargi, a co za tym idzie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Poczty Polskiej S.A. z dnia 26 lipca 2022 r.

Na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., wniesiono o zwrot na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. I. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. prawa procesowego, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj.
2. a) art. 153 p.p.s.a., wyrażające się w błędnej interpretacji tego przepisu poprzez pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Gliwicach skutków związania wyrokiem NSA w zakresie zasadności zarzutu dotyczącego braku uprzedniego doręczenia upomnienia, który spowodował, że w tej sprawie egzekucja nie mogła być wszczęta, a co za tym idzie całość egzekucji administracyjnej była nielegalna, co skutkowało błędnym ustaleniem przez WSA w Gliwicach stanu faktycznego oraz stanu prawnego w tej sprawie;
3. b) art. 153 p.p.s.a., wyrażające się w błędnej interpretacji tego przepisu poprzez wadliwe przyjęcie przez WSA w Gliwicach, że pomimo skuteczności zarzutu dotyczącego braku uprzedniego doręczenia upomnienia przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie jest zobowiązany do rozpatrzenia zarzutów przedawnienia, niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego oraz braku wymagalności obowiązku, w sytuacji gdy skutkiem uznania tego zarzutu przez NSA stała się możliwość podniesienia tych zarzutów przez skarżącego oraz, co za tym idzie, powstał obowiązek ich rozpoznania przez sąd, co skutkowało błędnym ustaleniem przez WSA w Gliwicach stanu faktycznego oraz stanu prawnego w tej sprawie;
4. c) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie koresponduje z treścią zarzutów zawartych w skardze z dnia 20 października 2022 r., tj. nie zawiera w ogóle oceny prawnej zarzutów wywiedzionych z art. 34 § 2 u.p.e.a. (w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r. i w tym brzmieniu zostały powołane w przedmiotowej skardze), art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej oraz stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji sporządzenie uzasadnienia w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku;
5. d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak uchylenia postanowienia Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 19 września 2022 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Poczty Polskiej S.A. z dnia 26 lipca 2022 r., wydanego z naruszeniem przepisów art. 7, art. 7a, art. 77 § 1 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
6. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, o którym mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. tj.
7. a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 2 u.p.e.a.w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. poprzez pozostawienie bez rozpatrzenia zarzutów Skarżącego; przedawnienia należności, niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego oraz braku wymagalności obowiązku, w sytuacji gdy:
8. - art. 34 § 2 u.p.e.a. nie przewiduje takiego sposobu rozpatrzenia przez organ wniesionych zarzutów,
9. - możliwość wniesienia ww. zarzutów pojawiała się dopiero na tym etapie postępowania w tej sprawie, co jest oczywiste, gdyż są one immanentnie związane z upływem czasu oraz z wydanymi w toku jej rozpatrywania wyrokami WSA w Szczecinie oraz NSA;
10. b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a poprzez jego niezastosowanie tj. nieuznanie za niedopuszczalny zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego Skarżącego, pomimo potwierdzenia w wyrokach zarówno przez WSA w Szczecinie jak i NSA skuteczności zarzutu wadliwego doręczenia upomnienia w tej konkretnej sprawie,
11. c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a poprzez jego niezastosowanie tj. nieuznanie za niedopuszczalną egzekucji w sytuacji gdy egzekwowany obowiązek nie był wymagalny;
12. d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej, poprzez ich niezastosowanie tj. nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia należności, na moment wniesienia przedmiotowej skargi, 2015, 2016 i 2017.

W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała argumenty mające przemawiać za trafnością zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).

Rozpoznając niniejszą sprawę według przedstawionej zasady związania granicami skargi kasacyjnej skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a tym samym wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie zasługiwał na uwzględnienie.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku. Powinno ono mianowicie zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, w tym gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy nie zawiera stanowiska sądu odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39; a także wyroki NSA: z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5379/16; z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), co strona skarżąca kasacyjnie powinna wykazać.

W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu WSA przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga skarżącej zasługiwała na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń WSA w kwestionowanym zakresie.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi więc do wniosku, że dokonana przez WSA ocena zaskarżonej decyzji była kompletna i znalazło to prawidłowy wyraz w uzasadnieniu. To zaś, że skarżący kasacyjnie nie podziela stanowiska WSA i uważa, że uzasadnienie wyroku jest dla niego nieprzekonujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14; LEX nr 1775064). Podkreślić bowiem należy, że nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Celem uzasadnienia jest wprawdzie przekonanie stron postępowania o trafności rozstrzygnięcia, ewentualna wadliwość argumentacji, bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi jednak o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy uzasadnienie zawiera wszystkie wymagane prawem elementy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego część analityczna uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na odtworzenie toku rozumowania sądu, który doprowadził do stanowiska o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a tym samym możliwa była kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie to spełnia zatem wymogi przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a., a sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu jest niezasadny.

Nieusprawiedliwiony jest także zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować oraz konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organ przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną. Reguła wyrażona w przepisie art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny - orzekając ponownie w tej samej sprawie - nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie.

Użyty w powołanym przepisie zwrot normatywny "w sprawie" oznacza, że chodzi o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualne określonego podmiotu (lub podmiotów) oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie.

Tym samym, obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie administracyjnym i na sądach, ale jest on wyłączony w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Taką zmianę stanu prawnego lub zmianę stanu faktycznego na moment orzekania organy administracyjne są obowiązane uwzględniać z urzędu.

Sądy dokonujące później kontroli takiego aktu administracyjnego muszą ocenić, czy rzeczywiście nastąpiła zmiana stanu prawnego lub istotna zmiana stanu faktycznego, a więc czy zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od związania oceną prawną wyrażoną w uprzednim wyroku zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając powyższe uwagi uznał za niezasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 153 p.p.s.a. poprzez błędne niezastosowanie tego przepisu. Sąd meriti prawidłowo przyjął, iż w sprawie nie doszło do zmiany okoliczności faktycznych czy stanu prawnego powodującego możliwość odstąpienia od ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania poczynionych w wyroku NSA z dnia 21 kwietnia 2022 r., a dotyczących niniejszej sprawy. Co prawda wyrokiem tym NSA oddalił skargę kasacyjną Poczty Polskiej S.A. od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 21 lipca 2021 r., jednakże w uzasadnieniu tego orzeczenia sąd kasacyjny nie podzielił ocen Sądu pierwszej instancji co do kwestii dotyczących innych zagadnień niż związanych z brakiem uprzedniego doręczenia upomnienia.

Uznał bowiem, że Sąd ten dokonał błędnej wykładni przepisów § 2 ust. 4, § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2007 r. w związku z § 11 i § 18 rozporządzenia z 2013 r. oraz art. 15 i art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej. Sąd kasacyjny odmiennie niż sąd pierwszej instancji wyraził pogląd, że nadanie z urzędu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie wymaga - dla swojej skuteczności - doręczenia zawiadomienia o tym fakcie, zaś obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej spoczywał na skarżącym dlatego, że po 2008 r. nie doszło do wyrejestrowania odbiornika RTV, a ewentualna zmiana adresu skarżącego obligowała go do zawiadomienia o tym wierzyciela.

Sąd kasacyjny wskazał przy tym, że skarżący w okolicznościach sprawy, nie mógł skorzystać z przepisu art. 2 ust. 5 pkt 1 ustawy, gdyż wymagało to stosownego zgłoszenia, czego skarżący nie uczynił. Sąd kasacyjny zwrócił również uwagę na naruszenie przez Sąd I instancji art. 2 ust. 1-3 ustawy bo obowiązek opłaty abonamentowej powstaje z mocy prawa, nie zaś po wykazaniu przez wierzyciela tego, że doręczono abonentowi zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego, bądź faktów negatywnych, to jest niewyrejestrowania, zgłoszonego przed 2008 r. odbiornika.

Sąd I instancji formułując ocenę o zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, prawidłowo wskazał, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało wobec zobowiązanego w związku z wystawieniem przez wierzyciela tytułu wykonawczego w dniu 8 października 2019 r. i doręczenie jego odpisu przez organ egzekucyjny zobowiązanemu wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w dniu 11 grudnia 2019 r., przy czym zajęcie to zostało zrealizowane w całości w dniu 17 grudnia 2019 r. Dnia 13 grudnia 2019 r. zobowiązany złożył zarzuty, w których podniósł nieistnienie obowiązku i braku doręczenia upomnienia.

Środkiem obrony przed egzekucją jest zarzut (w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Zarzut jako środek obrony przed egzekucją może być złożony tylko w stadium wszczęcia postępowania egzekucyjnego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), zaś podstawy złożenia zarzutów zawiera art. 33 § 1 u.p.e.a. Zarzut jest rozpoznawany w procedurze unormowanej w art. 34 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 1072/20, LEX nr 3505359). Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzuty mogą być wniesione w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (mocą art. 166b u.p.e.a. przepis ten jest stosowany w postępowaniu zabezpieczającym). Po upływie tego terminu zobowiązany nie tylko nie może wnieść po raz pierwszy zarzutów, lecz także innych zarzutów niż wniesione w terminie. Inaczej mówiąc, zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów ich uzupełniać, powołując nowe podstawy.

Zarzuty wniesione po terminie nie podlegają rozpatrzeniu, gdyż ani organ odwoławczy, ani sąd administracyjny nie są uprawnione do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy w zażaleniu, skardze czy skardze kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt III FSK 796/22, LEX nr 3433873).

Prawidłowo zatem WSA uznał, iż skoro, już po upływie ustawowego terminu, bo składając zażalenie na postanowienie pierwszoinstancyjne, zobowiązany zgłosił zarzuty dotyczące przedawnienia należności, niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego oraz brak wymagalności obowiązku, zarzuty te nie mogły być rozpatrzone w trybie przewidzianym art. 34 u.p.e.a.

Niniejsza sprawa dotyczyła stanowiska wierzyciela, a nie rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego, przy czym stanowisko to zostało wyrażone na skutek uchylenia przez sądy administracyjne poprzednio wydanych postanowień organów egzekucyjnych i wierzycielskich. Tym samym wierzyciel był obowiązany po raz kolejny orzekać o zgłoszonych w 2019 r. zarzutach. Sąd I instancji prawidłowo wyjaśnił skarżącemu, iż w poprzednio wydanych wyrokach sądów zobowiązano wierzyciela do ponownego zweryfikowania swojego stanowiska w ramach zgłoszonych zarzutów, zaś zawarte w nich stwierdzenie, że egzekucja nie mogła być wszczęta z uwagi na brak doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a., nie oznacza zakończenia niniejszego postępowania bez koniecznego ponownego orzekania o wniesionych pierwotnie zarzutach, tak przez wierzyciela jak następnie i przez organ egzekucyjny. Wierzyciel orzeka o wszystkich zarzutach uznając je za uzasadnione bądź nieuzasadnione.

Tym samym, zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważają zarzuty z pkt II lit. a - d petitum skargi kasacyjnej.

Nieusprawiedliwione są także inne procesowe zarzuty kasacyjne. W szczególności, za chybione uznać należy zarzuty naruszenia zasad postępowania administracyjnego. Z art. 8 § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji publicznej prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności oraz równego traktowania, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny, w tym także w odniesieniu do okoliczności podnoszonych przez strony mające sporne interesy. Zasada ta wiąże się z zasadą informowania (art. 9 k.p.a.) oraz przekonywania sformułowaną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 k.p.a., doniosłą rolę pełni uzasadnienie postanowienia, które winno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organ w sposób zrozumiały i czytelny przedstawił skarżącemu zasadność przesłanek, którymi kierowano się w sprawie.

WSA, oddalając rozpatrywaną skargę, nie naruszył także art. 7a k.p.a. Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, wynikająca z art. 7a § 1 k.p.a., jest dyrektywą interpretacyjną dotyczącą wykładni zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Stanowi ona uzupełnienie zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), ponieważ celem jej zastosowania jest ustalenie treści przepisów prawa, na których podstawie działają organy administracji publicznej. Powyższa zasada może być stosowana w ostateczności - w sytuacji, gdy pomimo zastosowania różnych metod wykładni przepisów, nadal pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej. Mówiąc inaczej, możliwe są co najmniej dwa równie uprawnione sposoby rozumienia normy prawnej. Organ stosując tę zasadę winien zatem wybrać jeden ze sposobów wykładni normy - ten, który jest najbardziej korzystny dla strony (por. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz aktualizowany, LEX 2022). Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje, wobec czego zarzut naruszenia powyższego przepisu nie został uwzględniony.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonego postanowienia jednoznacznie wynika, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonego postanowienia w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Nie było wystarczające ogólnikowe powołanie się na art. 77 § 1, art. 80 i art. 124 § 2 k.p.a. bez wskazania jakiejkolwiek tezy dowodowej. W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego w żaden sposób nie sprecyzował okoliczności, które miałyby być przedmiotem dowodu. W istocie nie uzasadnił zarzutu naruszenia wskazanych powyżej przepisów k.p.a.

Odnosząc się zatem do wskazanych wyżej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kontrolowane postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Nieusprawiedliwione są więc procesowe zarzuty kasacyjne. WSA, oddalając rozpatrywaną skargę, nie złamał wytykanych mu przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a, art. 77 § 1 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.