Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 marca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2936/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę M. W., S. T., M. T. i M. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe w opłacie paliwowej.
Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu 22 września 2014r. M. W., S. T., M. T. i M. G., wnieśli skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 30 czerwca 2014r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe w opłacie paliwowej. W treści skargi zawarto wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 20 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu, skarżący nie wskazali istnienia takich okoliczności, które świadczyłyby o tym, że uchybienie terminowi nastąpiło bez ich winy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uzasadniając odrzucenie skargi zaskarżonym postanowieniem, ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wywiódł, że decyzja z dnia 30 czerwca 2014 r. została skutecznie doręczona skarżącym w trybie zastępczym, określonym w art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: O.p.). Pierwsze zawiadomienie zostało pozostawione w dniu 4 lipca 2014 r., powtórne w dniu 10 lipca 2014 r., zaś zwrot przesyłki niepodjętej nastąpił w dniu 21 lipca 2014 r. Sąd miał na uwadze, że wprawdzie powtórne zawiadomienie zostało pozostawione zanim upłynął siedmiodniowy termin pierwszego zawiadomienia, jednakże uchybienie to nie miało znaczenia dla możliwości jego podjęcia u operatora pocztowego, bowiem przesyłka została zwrócona dopiero w dniu 21 lipca 2014 r., a skarżący zgodnie z treścią pkt. 2 potwierdzenia odbioru korespondencji, znajdującego się na odwrocie koperty (k. 331 verte akt adm.), został powiadomiony przy pierwszym zawiadomieniu o pozostawieniu korespondencji u operatora pocztowego na okres 14 dni. Oznacza to, że przesyłka znajdowała się u operatora w terminie określonym w art. 150 § 1a O.p. i adresat mógł zgłosić się po jej odbiór.
Dalej, Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 150 § 2 O.p., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Pierwsze zawiadomienie zostało pozostawione w dniu 4 lipca 2014 r., zatem 14-dniowy termin rozpoczął bieg w dniu następnym i upłynął w dniu 18 lipca 2014 r. Termin na wniesienie skargi określony w art. 53 § 1 p.p.s.a. – upływał zatem w dniu 17 sierpnia 2014 r. W konsekwencji złożenie skargi w dniu 22 września 2014 r. nastąpiło z uchybieniem trzydziestodniowemu terminowi do jej wniesienia.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną o d powyższego postanowienia wnieśli M. W., S. T., M. T. i M. G., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- 1. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, tj. odrzucenie skargi jako wniesionej po terminie, podczas gdy organ skierował zaskarżoną decyzję na nieprawidłowy adres do doręczeń dla poprzedniego pełnomocnika skarżących – M. W., zatem nie mógł zastosować doręczenia zastępczego; M. W. otrzymał zaskarżoną decyzję w dniu 19 września 2014 r., zatem skarga została wniesiona w ustawowym terminie;
- 2. art. 150 § 2 O.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie doręczenia zastępczego podczas gdy przesyłka zawierająca korespondencję skierowaną do poprzedniego pełnomocnika skarżących została skierowana na niewłaściwy adres, tj. ul. P. 108, podczas gdy M. W. mieszka przy ul. P. 108a.
Wobec powyższego skarżący wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 14 listopada 2014 r., na okoliczność, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję nie dotarła do M. W., bowiem listonosz, który zwykle doręcza M. W. korespondencję i zna jego faktyczne miejsce zamieszkania, był nieobecny zaś zastępujący go listonosz nie wiedział, że M. W. mieszka przy ulicy P. 108A, a nie 108, nie zostawił M. W. awizo, zaś samą przesyłkę pozostawił w urzędzie pocztowym innym niż zwykle była awizowana korespondencja do M. W., zatem nie można uznać doręczenia zastępczego.
Ponadto skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono m. in., że M. W., występujący uprzednio jako pełnomocnik skarżących, mieszka w W. na ul. P. 108A, zaś zaskarżona decyzja została wysłana na adres ul. P. 108. Wnoszący skargę kasacyjną przyznał, że w przeszłości zdarzało się, że korespondencja kierowana na adres ul. P. 108 była odbierana przez M. W., ale tylko dlatego, że listonosz znał miejsce faktycznego zamieszkania M. W. i zostawił mu awizo pod adresem P. 108A, pomimo że korespondencja była kierowana na P. 108.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Postanowieniem objętym skargą kasacyjną Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie zastępczym w dniu 18 lipca 2014 r. W związku z tym, że skarga na ww. decyzję została wniesiona w dniu 22 września 2014 r., WSA odrzucił ją jako wniesioną po terminie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do twierdzenia, że skarga została wniesiona w ustawowym terminie, gdyż w istocie została doręczona dopiero w dniu 19 września 2014 r. Dręczenie w trybie art. 150 O.p. nie było skuteczne, gdyż przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została skierowana na adres niebędący adresem zamieszkania M. W. W takim stanie sprawy, sporne jest ustalenie, czy dokonane w sprawie doręczenie zastępcze, przewidziane art. 150 O.p., było skuteczne. Jeżeli bowiem doręczenie takie nastąpiło w warunkach ustawą przewidzianych, wniesienie skargi w dniu 22 września 2014 r. istotnie nastąpiło z przekroczeniem terminu i jej odrzucenie było prawidłowe.
W przypadku niespełnienia przesłanek prawidłowego doręczenia zastępczego, należałoby przyjąć, że takie doręczenie nie było skuteczne, a termin wniesienia skargi powinien biec od dnia doręczenia decyzji w siedzibie organu.
Stosownie do art. 150 § 1 pkt 1 O.p., w razie niemożności doręczenia przez pocztę pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 (tzw. doręczenia właściwego - do rąk adresata lub osoby upoważnionej), przechowuje ona to pismo w swojej placówce pocztowej przez okres 14 dni, o czym zawiadamia w stosowny sposób (tzw. awizo) adresata (§ 2). W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (14 dni), a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 O.p.). Wskazać należy, że osoba doręczająca pismo powinna uczynić adnotację w dokumencie potwierdzenia odbioru o niemożności doręczenia w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149, a następnie pozostawić zawiadomienie o miejscu przechowywania pisma.
Z uwagi na dolegliwe skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z zastosowaniem art. 150 § 2 O.p., należy rygorystycznie przestrzegać wymogów wskazanych w tym przepisie. Oznacza to m.in. tak daleko idące warunki, jak ten, że miejsce pozostawienia zawiadomienia powinno wyraźnie wynikać z dokumentu potwierdzenia odbioru, a brak pewności co do tego miejsca wyklucza możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia. Taki sam skutek będzie się wiązał również z bardziej zasadniczymi wątpliwościami, na przykład co do oznaczenia adresu odbiorcy.
Z akt sprawy wynika, że korespondencja kierowana do M. W. (występującego w postępowaniu administracyjnym w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik S. T., M. T. i M. G.) była mu skutecznie i w sposób niekwestionowany doręczana – w sposób właściwy, bądź z zastosowaniem art. 150 O.p. na adres ul. P. 108, w W. Skuteczne doręczanie w postępowaniu administracyjnym korespondencji na adres ul. P. 108 M. W. tłumaczy tym, że listonosz zna jego miejsce zamieszkania i mimo nieprawidłowego adresu na korespondencji, doręcza mu ją. Sporna przesyłka zawierająca decyzję ostateczną (zaadresowana na ul. P. 108) była jednak doręczana przez innego listonosza, który zachowując procedury i nie znając deklarowanego obecnie miejsca zamieszkania skarżącego, po bezskutecznej próbie doręczenia zostawił ją w innej niż zwykle placówce oddawczej. Na okoliczność tę skarżący załączył do skargi kasacyjnej pismo z Poczty Polskiej S.A.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że istotnie w aktach administracyjnych znajdują się dokumenty, które mogą świadczyć o tym, że M. W. jako adres, na który należy kierować do niego korespondencję, wskazał ul. P. 108. Wynika to nie tylko z treści odwołania od decyzji organu I instancji (k. 200 akt admin.), ale i z treści pełnomocnictw udzielonych skarżącemu (k. 149-151 akt admin.). Jednocześnie jednak M. W. na kopercie zawierającej ww. odwołanie jak i na potwierdzeniu dokonania opłaty skarbowej za pełnomocnictwo (k. 148 akt admin.) wskazał jako adres nadawcy (tj. swój adres) ul. P. 108A.
Z akt administracyjnych wynika zatem, że pojawiły się niejasności co do adresu, na który organ powinien wysyłać korespondencję.
Wobec powyższego uznać należy, że - mając na uwadze rygoryzm art. 150 O.p., tj. fikcję prawną doręczenia pisma i daleko idące konsekwencje doręczenia zastępczego - zadaniem organu było wyjaśnienie zaistniałej nieścisłości, choćby przez zwrócenie się do skarżącego o jednoznaczne wskazanie/sprecyzowanie adresu do doręczeń.
W tej sytuacji, czyli wobec wątpliwości co do adresu, na który organy mogły skutecznie kierować korespondencję, nie można przyjąć, że doręczenie zastępcze w dniu 18 lipca 2014 r. było skuteczne, a zatem, że od tego dnia rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi.
Jeżeli zaś doręczenia decyzji dokonano ostatecznie w dniu 19 września 2014 r., to złożenie skargi w dniu 22 września 2014 r. nastąpiło z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., a jej odrzucenie przez Sąd I instancji nastąpiło z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 i art. 182 § 1 p.p.s.a.