Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia [...] grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Po 479/16 oddalił skargę L. G. na decyzję
Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i
Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za 2014 r.
Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia [...] września 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w
L. przyznał L. G. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 20.234,90 zł, z tytułu: 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków Natura 2000, za powierzchnię uwzględnioną do płatności 14,77 ha, umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla części działki rolnej H (0,30 ha), MR (0,10 ha) oraz MT (0,17 ha), oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla: wariantu 2.3 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), wariantu 3.1.2 – Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000, wariantu 4.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że przeprowadzona kontrola administracyjna ujawniła, iż strona w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2014, a więc w piątym roku realizacji programu, zadeklarowała realizację pakietu 4 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, na powierzchni 31,21 ha, na działkach rolnych D, E, F, G, H, J, K, L położonych odpowiednio na działkach ewidencyjnych o numerach 145/1, 53/1, 679, 681, 137/10, 682, 152/1.
W ocenie organu ARiMR, który powołał się przy tym na § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów
Wiejskich na lata 2007-2013, dodanie wariantu 4.1 w piątym roku realizacji programu nie było uprawnione, przez co wariant ten został wykluczony z płatności, a płatność do powyżej zadeklarowanych działek rolnych nie została przyznana.
Organ odwoławczy wskazał na nieskuteczne przejęcie przez stronę zobowiązania rolnośrodowiskowego M. W., z uwagi na pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przyznanie na 2013 rok płatności rolnośrodowiskowej w przypadku przeniesienia posiadania gruntów, przez co płatność dla działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, 15/3, 17/7, 19, 8/6, 24/2, 22/4 oznaczonych odpowiednio jako MO, MP, MR, MS, MT, MU, MX - w ramach wariantu 5.1, a także na działce ewidencyjnej nr 20/10 oznaczonej jako MW - w ramach wariantu 3.1.2, nie mogła zostać przyznana również na rok 2014. Wynika to z faktu, że dla strony rok 2014 jest piątym rokiem realizacji programu, przez co zwiększenie powierzchni realizacji pakietu 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, czy dodanie pakietu 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone, uznać należało za nieuprawnioną próbę zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę skarżącej wskazał, iż udzielenie stronie przez organ ARiMR pouczeń co do istotnych okoliczności faktycznych i prawnych następuje tylko na jej żądanie (art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn.
Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm., dalej: u.w.r.o.w.) a z argumentacji strony ani z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca z takim żądaniem do organu ARiMR występowała, nadto zarzuty te odnoszą się do odrębnego niż poddane kontroli w niniejszej sprawie postępowania, to jest do postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej złożonym na rok 2013 o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) wobec przeniesienia posiadania gruntów od M. W. Wniosek ten z powodu nieuzupełnienia braków formalnych w terminie został pozostawiony przez organ ARiMR bez rozpoznania i choć ta okoliczność faktyczna ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, z uwagi na uznaną w konsekwencji przez organ ARiMR niedopuszczalności zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego skarżącej, jej zakwestionowanie wykracza poza jej granice (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.
Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Ponadto, wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1265/15, WSA oddalił skargę na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia 7 października 2015 r. o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do usunięcia wspomnianych braków formalnych.
Wykraczając poza zarzuty i wnioski przedstawione w skardze (art. 134 § 1 p.p.s.a.)
Sąd nie dopatrzył się takich uchybień przepisom prawa, które przemawiałyby za uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu organ ARiMR prawidłowo stwierdził niedopuszczalność zmiany w piątym roku realizacji programu, zobowiązania rolnośrodowiskowego przez dodanie pakietu 2 wariantu 2.3, pakietu 3 wariantu 3.1 oraz pakietu 4 wariantu 4.1, czy zwiększenie obszaru gruntów w zakresie pakietu 5 wariantu 5.1 (§ 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2007-2013, Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej: rozporządzenie).
Skargą kasacyjną skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, w szczególności poprzez zaakceptowanie, iż nie doszło do skutecznego przeniesienia posiadania gruntów rolnych od M. W., w sytuacji gdy kwestia ta nie została ostatecznie przesądzona, albowiem postępowanie w tym przedmiocie nie zostało prawomocnie zakończone;
- b) art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i niezawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozpoznania sprawy w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków w postępowaniu o przeniesienie posiadania gruntów rolnych od M. W. - skarga kasacyjna od wyroku Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6.04.2016 r. sygn. akt III SA/Po 1265/15, podczas gdy okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy - co podkreślił również Sąd
I instancji k. 6 wers 2 od góry uzasadnienia wyroku.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować (zob. wyrok NSA z 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 909/14). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest także władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto (zob. wyrok NSA z 25 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 1253/13). A zatem
Naczelny Sąd Administracyjny upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2724/12).
W pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, jej autor zarzuca obrazę przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, a w szczególności przez zaakceptowanie, iż nie doszło do skutecznego przeniesienia posiadania gruntów rolnych od M. W., w sytuacji gdy kwestia ta nie została ostatecznie przesądzona.
Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że zarówno art. 145 jak też art. 151 p.p.s.a. nie mogą stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż błąd w postaci uwzględnienia lub oddalenia skargi sąd pierwszej instancji może popełnić w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Zatem podstawą skargi kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie przepisy określające samo rozstrzygnięcie.
Z kolei art. 3 § 1 p.p.s.a. ma charakter ustrojowy, ogólny, o charakterze tylko kompetencyjnym i nie zawiera samodzielnej treści normatywnej, O jego naruszeniu można mówić jedynie w sytuacji wykroczenia poza kompetencje sądu, zastosowania środka nieprzewidzianego w ustawie, względnie w sytuacji, gdy Sąd uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której w przepisie mowa. Przepis nie określa wzorca, według którego kontrola ta ma być wykonana. Tak więc okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej nie oznacza naruszenia uregulowania. Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem strony skarżącej nie może być utożsamiane z uchybieniem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. jako przeprowadzenie wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji. Natomiast art. 1 p.p.s.a. nie zawiera § 2.
Z tych przyczyn zarzut określony w pkt 1 lit. a petitum skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.
W pkt 1 lit. b petitum autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie przez Sąd pierwszej instancji i nie zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania sprawy w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków w postępowaniu o przeniesienie posiadania gruntów rolnych od M. W. Kwestia zakwestionowania uznanej przez organ ARMiR niedopuszczalności zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego, nie jest zagadnieniem wstępnym, uzasadniającym zawieszenie niniejszego postępowania sądowego. Podkreślić należy, że fakultatywne zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zależy od uznania sądu, który winien rozważyć, czy w danym wypadku jest celowe wstrzymywanie biegu sprawy z uwagi na wskazywane przez skarżącego przyczyny.
Sąd pierwszej instancji rozważył powyższe i zasadnie wskazał, że wynik postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, ma znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy, to jednak w ocenie
NSA, trzeba mieć na względzie, że przez zagadnienie wstępne (kwestię prejudycjalną) należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na jego wynik. Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione względami celowości oraz ekonomiki procesowej. Tymczasem w niniejszej sprawie, Sąd I instancji zaznaczył, że WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2016 roku w sprawie o sygn. III SA/Po 1265/15 oddalił skargę L. G. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 7 października 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej a zatem ponad dwa miesiące przed wpływem niniejszej sprawy do Sądu pierwszej instancji (24 czerwca 2016r.) i ponad osiem miesięcy przed wydaniem zaskarżonego wyroku.
Z tych względów również ten zarzut okazał się nieusprawiedliwiony.
Jedynie na marginesie można dodać, że skarga kasacyjna od wyroku sprawie
III SA/Po 1265/15 została oddalona wyrokiem NSA z dnia 24 stycznia 2019 r. sygn. akt I GSK 1011/18.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 lit.c i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Na zasądzoną kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika organu, który złożył odpowiedź na skargę kasacyjną i nie reprezentował organu przed sądem I instancji (75% stawki minimalnej 480 zł, co dało kwotę 360 zł)