Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...) lipca 2018 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Decyzją z dnia (...) czerwca 2015 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nakazał stronie - (...) w Warszawie (dalej także: "Strona" lub "Skarżąca") zwrot środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres od maja 2004 r. do grudnia 2008 r. oraz od marca 2009 r. do września 2009 r. w łącznej kwocie 194.088,68 zł. W sentencji zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji wskazał szczegółowo wysokość środków do zwrotu za poszczególne miesiące oraz wskazał, że za okres od maja 2004 r. do grudnia 2007 r. oraz od marca 2009 r. do września 2009 r. Strona jest zobowiązana zwrócić środki Funduszu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od konkretnego dnia do dnia wpłaty.
W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia (...) maja 2016 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uchylił decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia (...) czerwca 2015 r.
Od ww. decyzji Ministra strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1806/16 uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, że "organ odwoławczy powinien ponownie merytorycznie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę uprzednio rozpoznaną przez organ pierwszej instancji. Jeżeli zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, to w pierwszej kolejności organ odwoławczy powinien rozważyć zastosowanie cytowanego wyżej art. 136 k.p.a. Tego w rozpoznawanej sprawie organ nie uczynił. Brak należycie przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego jest wadą postępowania, jednak należy zauważyć, że nie wszystkie naruszenia przepisów postępowania mogą być podstawą stosowania art. 138 § 2 k.p.a. Przewidziana w omawianym przepisie możliwość przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy.
Ponownie rozpatrując odwołanie strony, uwzględniając ocenę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Minister decyzją z dnia (...) lipca 2018 r. uchylił decyzję organu I instancji w całości i w tym zakresie orzekł, co do istoty sprawy, oraz umorzył, jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków PFRON wypłaconych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: od maja 2004 r. do stycznia 2005 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniach od (...) do (...) grudnia 2009 r. oraz od (...) do (...) grudnia 2009 r. na podstawie art. 26a ust. 10 ustawy o rehabilitacji PFRON przeprowadził kontrolę u Skarżącej w zakresie spełniania przez beneficjenta warunków do otrzymywania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy od stycznia 2004 r. do września 2009 r.
W trakcie kontroli stwierdzono szereg nieprawidłowości w odniesieniu do dokumentacji dotyczącej poszczególnych pracowników, do wynagrodzeń, których strona pobierała z PFRON dofinansowanie.
Minister wezwał PFRON do udzielenia informacji w zakresie biegu terminu przedawnienia prawa do żądania zwrotu należności objętych zaskarżoną decyzją. W piśmie z dnia (...) października 2017 r. PFRON wyjaśnił, że do kwestii przedawnienia należności mają zastosowanie przepisy prawa unijnego, a zagadnienia związane z procedurą zwrotu pomocy przyznanej bezprawnie określone zostały w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE, zawiadomieniu Komisji "Zapewnienie skutecznego wykonywania decyzji Komisji nakazujących państwom członkowskim odzyskanie pomocy przyznanej bezprawnie i niezgodnej ze wspólnym rynkiem" oraz w komunikacie Komisji w sprawie egzekwowania prawa dotyczącego pomocy państwa przez sądy krajowe. Z wyjaśnień Funduszu, jak również z akt sprawy wynika, że bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek wszczęcia postępowania w sprawie o zwrot środków Funduszu pismem z dnia (...) października 2011 r.
Następnie w piśmie z dnia (...) maja 2018 r. PFRON wyjaśnił, że pracodawca w dniu (...) grudnia 2010 r. dokonał wpłaty w kwocie 19.139,11 zł, którą to wpłatę organ zaliczył na poczet zobowiązania głównego za okresy sprawozdawcze od maja 2004 r. do stycznia 2005 r. oraz na poczet części zobowiązania za luty 2005 r. oraz przekazał w załączeniu potwierdzenie dokonania ww. wpłaty. W związku z powyższym Fundusz stwierdził, iż zasadne jest umorzenie postępowania administracyjnego za okresy sprawozdawcze od maja 2004 r. do stycznia 2005 r.
Z uwagi na powyższe Minister umorzył, jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków PFRON wypłaconych Stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: od maja 2004 r. do stycznia 2005 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd I instancji uznał, że w sentencji decyzji organ II instancji nakazał Skarżącej zwrot poszczególnych kwot za poszczególne okresy sprawozdawcze. Organ nie wyjaśnił jednak w szczegółowo w uzasadnieniu, skąd wynikają poszczególne kwoty za poszczególne okresy.
WSA wskazał, że podobnie jak strona skarżąca, nie jest w stanie na podstawie uzasadnienia decyzji zweryfikować, czy nakazanie jej zwrotu określonych kwot jest prawidłowe. Kwoty zwrotu wskazane w pkt. 2 decyzji różnią się od kwot wskazanych w uchylonej decyzji organu I instancji i nie ma bezpośredniego powiązania pomiędzy wyliczeniem kwot przez organ odwoławczy a uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Tym samym organ odwoławczy naruszył 107 § 1 i 3 w zw. z art. 7 oraz art, 8 k.p.a. poprzez nienależyte sporządzenie uzasadnienia decyzji, uniemożliwiające przeprowadzenie kontroli sądowej prawidłowości wydanej decyzji.
W konsekwencji na obecnym etapie niemożliwym jest stwierdzenie dalszych potencjalnych uchybień ze strony Ministra. Tylko w przypadku dokładnego wskazania, skąd wzięły się kwoty wskazane w decyzji, Skarżąca, jak również Sąd kontrolujący prawidłowość wydanej decyzji w rozpatrywanej sprawie będą mogli odnieść się w sposób należyty do treści decyzji. Wbrew stanowisku Ministra z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika wprost, w jaki sposób organ dokonał ustaleń, w jakiej kwocie należy zwrócić dofinansowanie, jako pobrane nienależnie i dlaczego poprzednie wyliczenie Prezesa Zarządu PFRON zawarte w decyzji z dnia (...) czerwca 2015 r. było wadliwe w przypadku okresów od lutego 2005 r. do grudnia 2008 r.
Sąd I instancji stwierdził, że organ II instancji, co prawda wykonując wytyczne zawarte w wyroku z dnia (...) maja 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1806/16 zgodnie z dyspozycją art. 136 k.p.a. przeprowadził z urzędu dodatkowe postępowanie wyjaśniające. W szczególności Minister zwrócił się kilkakrotnie do PFRON i Skarżącej celem wyjaśnienia szeregu kwestii powstałych w toku postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Niemniej jednak w treści zaskarżonej decyzji brak jest wystarczającej i samodzielnej analizy organu odwoławczego prawidłowości wskazanej w piśmie PFRON z dnia (...) maja 2018 r. znak: (...) kwoty do zwrotu, w tym tabeli gdzie wskazano kwotę do zwrotu wyliczoną za poszczególne okresy.
Zdaniem WSA, Minister powinien sam na materiale dowodowym przesłanym przez organ I instancji ustalić ewentualnie kwotę należną do zwrotu, a nie rozpatrując odwołanie Skarżącej zwracać się z prośbą do organu I instancji o wyliczenie kwoty należnej do zwrotu. Powyższe jest szczególnie istotne w sytuacji, kiedy z jednej strony w dacie wydania zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy podkreśla, iż nieprawidłowości zostały stwierdzone w trakcie kontroli przeprowadzonej przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w dniach od (...) do (...) grudnia 2009 r. oraz od (...) do (...) grudnia 2009 r., a z drugiej strony powołuje się na argumentację i wyliczenia PFRON z 2018 r., czyli prawie 9 lat po pierwszych ustaleniach kwoty należnej do zwrotu.
Ponadto zdaniem Sądu I instancji, zasadny jest zarzut Strony dotyczący naruszenia przez organ odwoławczy naruszenia art. 15 Rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE przez przyjęcie, że przepis ten określa termin przedawnienia należności w niniejszej sprawie. Skład orzekający w rozpatrywanej sprawie podzielił stanowisko Skarżącej, że przepis ten przewiduje 10-letni termin przedawnienia w zakresie windykacji pomocy przez Komisję Europejską i jako taki nie może mieć, więc zastosowania w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji.
WSA zauważył, że zgodnie z art. 66 ustawy o rehabilitacji w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks pracy i Kodeks cywilny. W przepisach Kodeksu cywilnego przedawnienie reguluje art. 118 k.c., który określa, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata.
Zdaniem Sądu I instancji, w rozpatrywanej sprawie, wyrok TSUE z dnia 5 marca 2019 r. (Wielka Izba) w sprawie C-349/17 Eesti Pagar potwierdza stanowisko WSA, że w zakresie terminu przedawnienia żądanych należności należy stosować termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe, a do kwestii przedawnienia należności nie ma zastosowania przepis prawa unijnego wskazany w zaskarżonej decyzji przez Ministra tj. art. 15 Rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE.
Minister zaskarżył wyrok w całości wnosząc o:
- 1. na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez jej oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie
- 2. na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania;
- 3. rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym;
- 4. na podstawie art. 203 pkt 2 w z w. z art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie od Skarżącej na rzecz organu administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi Minister zarzucił:
- 1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- - art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak jednoznacznego uzasadnienia wyroku w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wskazań, co do dalszego postępowania w zakresie obowiązującego w sprawie terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, a jedynie nakazanie organowi administracji, aby zbadał te okoliczności oraz ewentualne przerwanie biegu terminu przedawnienia,
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i 2 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone, podczas gdy wydanie decyzji zostało poprzedzone przeprowadzeniem postępowania zmierzającego do zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego, mającego na celu wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz należyte i przekonywujące uzasadnienie decyzji;
- 2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego:
- - art. 15 ust. 1 w. zw. z art. 14 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (Dz. Urz. UE.L Nr 83, str.
- 1) — zwanego dalej "rozporządzeniem nr 659/1999" w zw. z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, ze zm.) - zwanej dalej "ustawą o rehabilitacji" w zw. z art. 26a ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że przepis ten, a tym samym wynikający z niego dziesięcioletni termin przedawnienia należności, nie ma zastosowania w przypadku dochodzenia zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przyznanych pracodawcy jako pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz. Urz. WE L 214 z 09.08.2008, str.
- 3) - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 800/2008".
W uzasadnieniu Minister przedstawił argumenty mające świadczyć o trafności zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należy przypomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec zaskarżonego wyroku Sądu I instancji.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada, bowiem jedynie legalność wyroku Sądu I instancji w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.
Skarga kasacyjna oparta została w niniejszej sprawie na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a.
Za nieusprawiedliwione należy uznać zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. sformułowane w punkcie 1) akapit pierwszy petitum skargi kasacyjnej. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 39). W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z żadnym z tych przypadków.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie kontrolowanego wyroku Sądu I instancji, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia, co prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.
Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji wyczerpująco wyjaśnił, z jakich powodów uznał, że skarga strony zasługiwała na uwzględnienie. Natomiast zupełnie inną kwestią jest siła przekonywania argumentów Sądu I instancji. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem poprzez zarzut naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np.: wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; wyrok NSA z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; wyrok NSA z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).
Niezasadny jest także zarzut podniesiony w punkcie 1) akapit drugi petitum skargi kasacyjnej. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, Minister decyzją z dnia (...) lipca 2018 r. uchylił decyzję organu I instancji w całości i w tym zakresie orzekł, co do istoty sprawy. Poszczególne kwoty zwrotu za poszczególne okresy sprawozdawcze wskazane w pkt. 2 decyzji różnią się od kwot wskazanych w uchylonej decyzji organu I instancji i nie ma bezpośredniego powiązania pomiędzy wyliczeniem kwot przez organ odwoławczy a uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie daje podstawy do stwierdzenia, w jaki sposób organ dokonał ustaleń, w jakiej kwocie należy zwrócić dofinansowanie, jako pobrane nienależnie i dlaczego poprzednie wyliczenie Prezesa Zarządu PFRON zawarte w decyzji z dnia (...) czerwca 2015 r. było wadliwe w przypadku okresów od lutego 2005 r. do grudnia 2008 r. Podkreślić należy, że jedynie precyzyjne wskazanie sposobu wyliczenia kwot przypadających do zwrotu za poszczególne okresy sprawozdawcze, określone w punkcie 2 zaskarżonej decyzji, da podstawę dla oceny jej zasadności. Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że WSA zasadnie uznał, iż organ odwoławczy naruszył 107 § 1 i 3 w zw. z art. 7 oraz art, 8 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenie prawa materialnego sformułowanego w punkcie 2) petitum skargi kasacyjnej zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że 10-letni termin przedawnienia w zakresie windykacji pomocy przez Komisję Europejską wskazany w art. 15 Rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że stanowisko to jest zbieżne z poglądem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyrażonym w wyroku z dnia 5 marca 2019 r., w sprawie C-349/17 Eesti Pagar AS.
Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku szerzej przedstawił tezy wskazanego wyroku, dlatego nie ma potrzeby ich powtarzania. Należy jednak przywołać najistotniejszy dla rozpoznawanej sprawy pogląd zawarty w pkt 128 wyroku, w którym TSUE stwierdził, że "Mając na względzie całość powyższych rozważań, na pierwszą część pytania czwartego należy odpowiedzieć, że prawo Unii trzeba interpretować w ten sposób, iż gdy organ krajowy przyznał pomoc w ramach funduszu strukturalnego, stosując nieprawidłowo rozporządzenie nr 800/2008, terminem przedawnienia mającym zastosowanie do odzyskania bezprawnie przyznanej pomocy jest - jeśli przesłanki stosowania rozporządzenia nr 2988/95 są spełnione - termin czterech lat, zgodnie z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, lub - w razie ich niespełnienia - termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe.".
W tym miejscu przypomnieć należy, że w myśl art.1 ust. 1 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008 (Dz.U.UE.L.2008.214.3) niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do następujących kategorii pomocy:
- a) pomoc regionalna;
- b) pomoc inwestycyjna i na zatrudnienie dla MŚP;
- c) pomoc na zakładanie przedsiębiorstw przez kobiety;
- d) pomoc na ochronę środowiska;
- e) pomoc na usługi doradcze dla MŚP i udział MŚP w targach;
- f) pomoc w formie kapitału podwyższonego ryzyka;
- g) pomoc na działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną;
- h) pomoc szkoleniowa;
- i) pomoc dla pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub niepełnosprawnych.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1, dalej rozporządzenie nr 2988/95) nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem. Stosownie do art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust.
1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. Art.1 ust. 1 stanowi, że do ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich niniejszym przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego. Z wyżej wskazanej regulacji wynika, że termin przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 ma zastosowanie do nieprawidłowości dotyczących środków unijnych, a nie krajowych. Skoro przesłanki stosowania rozporządzenia nr 2988/95 nie są spełnione to terminem przedawnienia mającym zastosowanie do odzyskania bezprawnie przyznanej pomocy jest - termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe. Zatem prawidłowo stwierdził WSA, że "...w rozpatrywanej sprawie wyrok TSUE z dnia 5 marca 2019 r. (Wielka Izba) w sprawie C-349/17 Eesti Pagar potwierdza stanowisko tutejszego sądu, iż w zakresie terminu przedawnienia żądanych należności należy stosować termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe, a do kwestii przedawnienia należności nie ma zastosowania przepis prawa unijnego wskazany w zaskarżonej decyzji przez Ministra tj. art. 15 Rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE.".
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji wskazał jakie przepisy prawa krajowego będę miały zastosowanie w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji. WSA, bowiem stwierdził, że w myśl art. 66 ustawy o rehabilitacji w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks pracy i Kodeks cywilny. W przepisach Kodeksu cywilnego przedawnienie reguluje art. 118 k.c., który określa, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Powołując się na wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2330/14, a także orzeczenia sądów powszechnych (patrz: wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi, sygn. akt I ACa 737/97 z dnia 28 stycznia 1998 r., OSA 1998/6/24, OSP 1998/9/165), Sąd I instancji prawidłowo uznał, że roszczenie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o zwrot dotacji udzielonej na podstawie ustawy z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych przedawnia się z upływem lat dziesięciu.
Jak bowiem trafnie wskazał Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest państwowym funduszem celowym w rozumieniu ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo budżetowe (Dz. U. Nr 72 z 1993 r., poz. 344 ze zmianami), nie jest więc osobą prawną, trudniącą się profesjonalnie lub zawodowo działalnością gospodarczą, ponadto udzielane przez Fundusz dotacje nie mają nadto charakteru świadczeń okresowych.
Mając przytoczone argumenty na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej uznał za chybione, dlatego w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w związku art. 182 § 2 p.p.s.a. z orzekł jak w sentencji wyroku.