Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 961/16 oddalił skargę R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ordynacji podatkowej.
Skargą kasacyjną R. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
- 1) art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm., dalej: u.s.u.s.), poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zostały spełnione przez R. K. przesłanki uzasadniające umorzenie mu nieopłaconych składek w kwocie 131.471,54 zł oraz 105.062,17 zł, pomimo, że wobec oddalenia mu wniosku o ogłoszenie upadłości przez Sąd postanowieniem z dnia 18 marca 2015 r. przesłanka całkowitej nieściągalności została wykazana, gdyż R. K. pozostaje w stanie ubóstwa rozumianego jako permanentny brak możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych rodziny, a w dniu 11 stycznia 2017 r. została ogłoszona postanowieniem Sądu Rejonowego w Częstochowie VIII Wydział Gospodarczy sygn. VIII GU 87/16 upadłość konsumencka jego małżonki J. K.;
- 2) art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.), poprzez błędną ocenę prawidłowości działań organów administracji publicznej polegającą na przyjęciu, iż działania podejmowane przez organy w przedmiotowej sprawie nie naruszały przepisów prawa procesowego i materialnego, oraz w sposób właściwy zebrały i oceniły materiał dowodowy, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie prowadzi do odmiennych wniosków, co znalazło wyraz również w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
Autor skargi kasacyjnej zarzuca w pkt 2 jej petitum naruszenie art. 3 [pic] 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę prawidłowości działań organów administracji publicznej polegających na przyjęciu, że działania podjęte przez organy nie naruszały przepisów prawa procesowego i materialnego oraz w sposób właściwy zebrały i oceniły materiał dowodowy, podczas gdy materiał dowodowy zebrany w sprawie prowadzi do wniosków odmiennych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazuje na dokonane ustalenia, podnosząc, że sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego jest na tyle trudna, że stanowi wystarczające uzasadnienie za przychyleniem się do złożonego wniosku.
W kontekście tych twierdzeń zauważenia wymaga, że decyzja o odmowie umorzenia należności skarżącemu kasacyjnie, spełniającemu co do zasady przesłanki do ich umorzenia znajduje, na co wskazuje Sąd I instancji, uzasadnienie w konieczności ochrony innych istotnych wartości, niż interes dłużnika. Organ bowiem w przypadku tego rodzaju decyzji zobowiązany jest do skonfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym i należytego wyjaśnienia w decyzji, dlaczego w sytuacji, gdy uznaje, że spełniona jest przesłanka umorzenia należności, uzasadniona pozostaje odmowa umorzenia.
Sąd I instancji zasadnie podkreślił, że nie może zastępować organu administracyjnego w podejmowaniu decyzji uznaniowej, a jej kontrola sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym o odmowie umorzenia należności mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Odnosząc się do tych kryteriów uwzględnił, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy ustaliły aktualną sytuację życiową i materialną skarżącego, która bez wątpienia jest trudna z uwagi wielość wierzycieli wobec których jest zobowiązany do spłacenia długu. Jako istotną w dokonanej ocenie, uznał prawidłowo, okoliczność prowadzenia przez skarżącego kasacyjnie działalności gospodarczej, jakkolwiek na tym etapie niedochodowej, to z istoty zakładającej osiągnięcie dochodu w przyszłości.
W opozycji do stanowiska kasatora, słusznie również uznał, że przedstawione dowody nie były wystarczające do przyjęcia, że została spełniona przesłanka wymieniona w § 3 ust. 3a rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, skarżący nie skorzystał w ponownie prowadzonym postępowaniu z możliwości złożenia dowodów wykazujących np. że jest wyłącznie obciążony opieką nad matką, co ma bezpośredni wpływ na prowadzoną działalność gospodarczą bądź podjęcie zatrudnienia. Nie przedłożył też dokumentacji lekarskiej obrazującej jego stan zdrowia, potwierdzającej przewlekłą chorobę.
W ocenie Sądu kasacyjnego, każda osoba występująca o przyznanie jej ulgi, musi nie tylko współpracować z właściwym w sprawie organem, celem wyjaśnienia istotnych z tego punktu widzenia okoliczności, a zwłaszcza tych, odnośnie których tylko ona posiada stosowną wiedzę, ale również wykazać się w tym zakresie inicjatywą, jeżeli chodzi o udowodnienie twierdzeń, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne.
Za usprawiedliwioną uznać należy konkluzję Sądu I instancji, że w okolicznościach sprawy nie zostały wykazane wystarczające przesłanki do rezygnacji przez organ z należności publicznej, co czyni zarzut określony w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej nieusprawiedliwiony.
Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut sformułowany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej.
Formułując zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, kasator wymienia wyłącznie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń bez wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej i bez powiązania tego przepisu z przepisem ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie której kontroli dokonuje Sąd I instancji. Nie wskazano także czy doszło do naruszenia powyższego przepisu poprzez jego błędną wykładnię czy niewłaściwe zastosowanie.
Przypomnieć zatem należy, że art. 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).
Z kolei zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany.
Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym, w ocenie strony, ustaleniu faktu. W rzeczywistości zarzutem tym, odnoszącym się do naruszenia prawa materialnego, skarga kasacyjna stara się podważyć dokonane przez organy administracji i zaakceptowane przez WSA ustalenia faktyczne i ich ocenę (podnosząc, że skarżący kasacyjnie pozostaje w stanie ubóstwa uniemożliwiającego zaspokajanie podstawowych potrzeb rodziny). Podważenie wyroku w tym zakresie może nastąpić w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., poprzez zarzut naruszenia przepisów postępowania, co jednak nie miało miejsca w tej sprawie.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.