Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 października 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 2938/04 oddalił skargę "[...] (zwanego dalej: skarżącym) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z 25 sierpnia 2004 r., nr [...] w zakresie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej.
Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy. Decyzjami z 18 listopada 1999 r. nr [...] Urzędu Celnego w Warszawie, na podstawie art. 207 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., zwanej dalej: o.p.), art. 275 § 4 pkt 5 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm., zwanej dalej: k.cel.), § 7 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 14 listopada 1997 r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne (Dz. U. Nr 139, poz. 937) w związku z zarządzeniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 8 października 1997 r. w sprawie warunków, jakie musi spełniać miejsce wyznaczone lub uznane przez organ celny oraz wypadków, w których czynności przewidziane przepisami prawa celnego mogą być wykonywane w tym miejscu (M. P. Nr 76, poz. 720), wymierzył "[...], prowadzącemu Agencję Celną, opłaty manipulacyjne dodatkowe za czynności służbowe wykonywane przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego IX w Błoniu podejmowane na wniosek poza siedzibą urzędu celnego.
W dniu 17 kwietnia 2000 r. do Prezesa Głównego Urzędu Ceł wpłynęły wnioski "[...] o uchylenie decyzji ostatecznych Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie wymierzających opłatę manipulacyjną dodatkową. Wnioski te zostały wycofane pismem z 19 kwietnia 2000 r., co pociągnęło za sobą umorzenie postępowania w sprawach dotyczących opłat manipulacyjnych dodatkowych.
W dniu 20 stycznia 2003 r. "[...], w trybie art. 265¹ § 1 k.cel., złożył do Naczelnika Urzędu Celnego w Pruszkowie wnioski o uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie oraz o zwrot pobranych opłat.
Decyzjami z 6 maja 2003 r. [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie odmówił uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego.
Po rozpatrzeniu odwołań "[...], Dyrektor Izby Celnej w Warszawie w dniu 25 sierpnia 2004 r. wydał decyzję nr [...], którą na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p. w związku z art. 262 k.cel., art. 246 § 2 i 4 oraz art. 2651 k.cel. w związku z art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), utrzymał w mocy wymienione wyżej decyzje organu celnego I instancji.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej z 25 sierpnia 2004 r. oraz utrzymane przez nią w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie z 6 maja 2003 r., "[...] wniósł o stwierdzenie nieważności skarżonych decyzji lub o ich uchylenie. W uzasadnieniu skargi podtrzymano zarzut wyrażony we wnioskach, polegający na tym, że wydania decyzji nie poprzedziło ani wszczęcie postępowania, ani zapoznanie strony z całością materiału zgromadzonego w sprawie. Strona podkreśliła również, że nie sformułowała wniosku o rozpatrzenie zwrotu pieniędzy w trybie art. 246 § 4 k.cel., a organy celne same dokonały takiego wyboru, jednocześnie zawężając jej żądanie.
Ponadto zdaniem skarżącego bezzasadnie przyjęto, że wniosek o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do pracy w miejscu uznanym jest równocześnie wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie wymierzenia opłat manipulacyjnych. Skarżący stwierdził również, że jego ważny interes przejawia się w odwróceniu finansowych skutków niekorzystnego i nieuzasadnionego obciążenia z tytułu przedmiotowych opłat.
Oddalając skargę "[...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z 25 sierpnia 2004 r. Sąd podkreślił, że decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie wymierzające opłaty manipulacyjne dodatkowe stały się ostateczne wobec nieskorzystania przez stronę ze środków odwoławczych. Pierwotny wniosek został przez skarżącego skutecznie cofnięty, a postępowanie zostało umorzone. "[...] 20 stycznia 2003 r. ponownie wystąpił z wnioskami o uchylenie ostatecznych decyzji wymiarowych w trybie art. 265¹ k.cel. oraz o zwrot pobranych opłat.
Sąd stwierdził, że możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 265¹ k.cel. uzależniona jest od wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes publiczny lub ważny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawidłowości decyzji ostatecznej, której wniosek dotyczy. Negatywną przesłanką jest natomiast zakaz uchylenia lub zmiany decyzji wynikający z przepisów szczególnych. Niespełnienie chociażby jednej z przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej skutkuje niedopuszczalnością wzruszenia decyzji w tym trybie.
Sąd I instancji stwierdził, że art. 246 § 4 k.cel. nie może być uznany za przepis szczególny sprzeciwiający się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej w oparciu o art. 265¹ k.cel. Z treści oraz usytuowania tego przepisu w Dziale V kodeksu celnego wynika, że odnosi się on wyłącznie do zwrotu i umorzenia należności celnych nie zaś do uchylania i zmiany decyzji ostatecznych. Przepisy szczególne, które mogłyby stanowić przesłankę negatywną z art. 265¹ k.cel. winny w swej treści wprost odnosić się do niemożliwości uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Pojęcie przepisów szczególnych sprzeciwiających się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej nie może być interpretowane rozszerzająco, zwłaszcza gdy przepisy te stanowić mają przesłankę negatywną uniemożliwiającą stronie przyznane przepisami, prawo ubiegania się o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym.
Sąd stwierdził, że odmienne stanowisko organu w tej kwestii nie miało wpływu na wynik sprawy, a tylko w takiej sytuacji zaskarżona decyzja powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego.
Sąd zwrócił uwagę, że w zarzutach sformułowanych we wniosku oraz w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I, skarżący nawet nie nawiązał do przesłanek z art. 265¹ k.cel. warunkujących możliwość wzruszenia decyzji w tym trybie. W szczególności zaś nie wykazał czy interes publiczny czy tez ważny interes strony miałby przemawiać za uchyleniem decyzji wymiarowych.
Sąd stwierdził, że przesłanka "ważnego interesu strony", do której odwoływał się skarżący składając wniosek o uchylenie decyzji wymiarowych w trybie art. 265¹ k.cel. nie została prawnie zdefiniowana, podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu publicznego". Biorąc pod uwagę, że przewidziany w art. 265¹ k.cel. tryb ma charakter nadzwyczajny, Sąd przyjął, że badanie przesłanki "ważnego interesu strony", jak i "interesu publicznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej.
Ze względu na to, że celem trybu nadzwyczajnego z art. 265¹ k.cel. nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji, Sąd przyjął, że w ramach wszczętego na wniosek strony postępowania zmierzającego do wzruszenia decyzji ostatecznej, "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których upatruje ona swój "ważny interes" lub "interes publiczny", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy.
Zdaniem Sądu, w postępowaniu wszczętym na wniosek strony, prowadzonym w trybie art. 265¹ k.cel., nie można przy ocenie "ważnego interesu strony" jako przesłanki umożliwiającej wzruszenie decyzji ostatecznej pominąć zachowania samej strony i tego, jak strona rozumie swój "ważny" interes. To czy ma ona "interes" i czy jest to interes "ważny" jest przede wszystkim kwestią oceny samej strony, a więc to ona musi wskazać, na czym ten interes polega i dlaczego jest on ważny.
Biorąc pod uwagę, że przewidziany w art. 265¹ k.cel. tryb jest trybem nadzwyczajnym oraz że stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej, należy zdaniem Sądu przyjąć, że ów "ważny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle ważny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał zastosowanie trybu nadzwyczajnego.
Sąd odniósł się także do kwestii występowania w sprawie "interesu publicznego" wskazując, że pojęcie to oprócz aspektu społecznego, obejmuje również kwestie z szeroko rozumianej sfery funkcjonowania instytucji publicznych, w tym instytucji państwa. W interesie publicznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też pewność obrotu prawnego i gospodarczego oraz stabilność stosunków w sferze finansów publicznych. O takim rozumieniu pojęcia interesu publicznego świadczy cały szereg uregulowań zawartych tak w Ordynacji podatkowej, jak i w Kodeksie celnym, ściśle reglamentujących lub zgoła wykluczających po upływie określonego okresu możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej – nawet wadliwej.
W kontekście interesu publicznego Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organy celne na podstawie art. 275 § 4 pkt 5 k.cel. pobierały opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności wykonywane poza siedzibą urzędu celnego. Dowodzi tego ugruntowane orzecznictwo dotyczące określenia "siedziby urzędu celnego". W związku z tym, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występuje "interes publiczny", który umożliwiałby wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 k.cel.
Wskazując na powyższe okoliczności Sąd uznał, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała ani interesu publicznego ani swojego ważnego interesu, który uzasadniałby wzruszenie ostatecznej decyzji i wobec braku podstawowej przesłanki z art. 265¹ § 1 k.cel. wniosek strony o zmianę lub uchylenie tej decyzji nie mógł być uwzględniony.
Sąd I instancji podniósł również, że decyzja wydawana na podstawie art. 2651 k.cel. jest decyzją o charakterze uznaniowym, bowiem w przepisie tym ustawodawca stwierdził, że przy spełnieniu określonych przesłanek decyzja ostateczna "może" być uchylona lub zmieniona. W judykaturze oraz w doktrynie przyjmuje się zatem, że nawet w sytuacji spełnienia przesłanek określonych w art. 2651 k.cel., organ może, ale nie musi wzruszyć decyzji ostatecznej. Tak szeroko zakreślona sfera możności postępowania organu sprawia, że sądowa kontrola wspomnianej decyzji jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy w sprawie orzekał organ właściwy, czy zastosowano odpowiednie przepisy prawa oraz czy nie miały miejsca tego rodzaju naruszenia przepisów o postępowaniu, które mogły istotnie wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. W związku z tym, że takich uchybień w zaskarżonej decyzji nie stwierdzono, również i z tej przyczyny skarga strony nie mogła zostać uwzględniona.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 276 § 1 k.cel. Sąd podkreślił, że skarżący nie wykazał, aby opłaty manipulacyjne dodatkowe zostały wyliczone nieprawidłowo. Organy celne wyliczyły i pobrały opłaty na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 14 listopada 1997 r., a skarżący nie wykazał, ażeby przekraczały one 40% wartości towaru, w związku z czym zarzut ten, w ocenie Sądu, jest niezasadny.
W odniesieniu do podniesionego przez skarżącego zarzutu, że postępowanie w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej nie zostało prawidłowo wszczęte oraz, że nie zagwarantowano w nim czynnego udziału strony, Sąd stwierdził, że organy celne mogły przyjąć, iż wniosek o skierowanie funkcjonariuszy celnych do pracy w miejscu uznanym wszczyna postępowanie w sprawie wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych na podstawie przepisu art. 275 § 4 pkt 5 k.cel. W kontekście powyższego Sąd stwierdził, że organ celny II instancji trafnie zauważył, że strona brała udział w postępowaniu, gdyż podpisywała bez jakichkolwiek zastrzeżeń stosowne protokoły, stanowiące podstawę do wydania decyzji.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 277 k.cel. Sąd I instancji stwierdził, że przepis ten nie ma znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy, a zatem brak jest podstaw do szerszych rozważań na ten temat.
Zdaniem Sądu, nietrafny jest również zarzut naruszenia zasady równego traktowania stron. Dyrektor Izby Celnej słusznie wskazał, że istotą dokonywania odprawy w miejscu uznanym jest uzyskanie przez podmiot zainteresowany korzyści w postaci ułatwienia w dokonywaniu odprawy towarów, a więc podmioty posiadające takie miejsca miały możliwość uzyskania przewagi rynkowej nad podmiotami pozbawionymi udogodnień związanych z prowadzeniem miejsc uznanych. W decyzji dotyczącej uznania proponowanego miejsca "[...]" skarżący został poinformowany o konieczności ponoszenia z tego tytułu opłat manipulacyjnych dodatkowych, a zatem musiał liczyć się z określonymi skutkami. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że nie dopatrzył się naruszenia przepisów dotyczących równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji.
Sąd uznał za trafne twierdzenie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie, że wszystkie czynności mające na celu zapewnienie przestrzegania przepisów prawa celnego, mieszczące się w pojęciu dozoru celnego i kontroli celnej, są czynnościami służbowymi funkcjonariusza celnego.
Sąd stwierdził, że nie mógł odnieść się do zarzutu naruszenia art. 246 § 2 k.cel., gdyż skarżący pomimo podniesienia tego zarzutu w skardze nie wykazał w uzasadnieniu na czym to uchybienie miałoby polegać. Sąd badając z urzędu stan sprawy, nie dopatrzył się naruszenia powołanego przepisu.
Ponadto Sąd podkreślił, że naruszenie prawa polegające na nieustosunkowaniu się przez Naczelnika Urzędu Celnego do wszystkich zarzutów podniesionych we wniosku o uchylenie decyzji w trybie art. 2651 k.cel., zostało w całości konwalidowane w zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie.
"[...] wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając go w całości i zarzucając, że został on wydany z:
- I. Naruszeniem przepisów postępowania, o których mowa w art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzje organów celnych, które naruszyły art. 265¹ ustawy Kodeks celny w ten sposób, że błędnie odmawiając zastosowania tego przepisu bezpodstawnie odmówiły uchylenia i zmiany decyzji wymierzającej firmie opłaty manipulacyjne;
- 2. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. przez oddalenie skargi na decyzje organów celnych naruszające rażąco przepisy o postępowaniu, tj. art. 263¹ i 2651 Kodeksu celnego, art. 120 – 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 Kodeksu celnego, które to naruszenia, wbrew osądowi WSA, miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem:
- - decyzja Dyrektora Izby Celnej (jak również decyzja organu I instancji) nie zawierała dostatecznych ustaleń faktycznych i prawnych, w zakresie wnioskowanym przez stronę, a odnoszących się do przesłanek wymiaru opłat tj. rodzaju czynności wykonywanych przez funkcjonariuszy celnych (czynności służbowe – czynności kontroli celnej) w miejscu uznanym "[...]" oraz wartości celnej towarów, mającej bezpośredni wpływ na wysokość opłat manipulacyjnych dodatkowych, przez co decyzja ta naruszała art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej;
- - Naczelnik Urzędu Celnego, jako organ celny pierwszej instancji właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 265¹ Kodeksu celnego, rozstrzygnął w niniejszej sprawie również o zasadności zwrotu opłat manipulacyjnych, podczas gdy organem celnym pierwszej instancji właściwym rzeczowo do orzekania o zwrocie należności celnych, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia przez niewłaściwe zastosowanie (Dz. U. Nr 158, poz. 1050 ze zm.) był Dyrektor Izby Celnej; tym samym postępowanie organów celnych w przedmiotowej sprawie naruszało powyższy przepis jak również art. 2631 Kodeksu celnego oraz art. 120 Ordynacji podatkowej;
- - organy celne błędnie przyjęły, że wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej nastąpiło na wniosek skarżącego w chwili złożenia wniosku o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do miejsca uznanego oraz, że postępowanie prowadzące do wydania decyzji nie wymagało zachowań zgodnych z normami wyrażonymi w art. 122, art. 123 § 1, 200 § 1 Ordynacji podatkowej;
- 3. Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozstrzygnięcie w granicach sprawy oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. wskutek:
- - niewystarczającego zbadania zasadności zarzutu skarżącego, dotyczącego niewystąpienia istotnej przesłanki poboru opłat manipulacyjnych dodatkowych, określonej w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, tj. wykonywania "czynności służbowych" przez funkcjonariuszy celnych w miejscu uznanym;
- - braku odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do istoty zawartego w skardze zarzutu dyskryminacyjnego traktowania miejsc uznanych i w konsekwencji niedostateczne umotywowanie przyczyn uznania tegoż zarzutu za bezzasadny.
- II. Naruszeniem przepisów prawa materialnego, o których mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.:
- 1. Naruszenie § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów przez akceptację niewłaściwego zastosowania, albowiem Naczelnik Urzędu Celnego, jako organ celny pierwszej instancji właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 265¹ Kodeksu celnego, rozstrzygnął w niniejszej sprawie również o zasadności zwrotu opłat manipulacyjnych, podczas gdy organem celnym pierwszej instancji właściwym rzeczowo do orzekania o zwrocie należności celnych był, zgodnie z § 4 powyższego rozporządzenia Rady Ministrów, Dyrektor Izby Celnej;
- 2. Naruszenie art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego poprzez akceptację błędnego jego zastosowania w wyniku przyjęcia, że w miejscu uznanym wykonywane były jakiekolwiek czynności służbowe na wniosek "[...];
- 3. Naruszenie art. 265¹ Kodeksu celnego przez jego błędną interpretację, tj.:
- - poprzez przyjęcie, że na Firmie jako wnioskodawcy spoczywał ciężar przeprowadzania oczywistych dowodów na to, że wnioskowane uchylenie decyzji skutkować będzie zaspokojeniem zarówno ważnego, finansowego interesu strony, jak i interesu publicznego,
- - poprzez przyjęcie, że przesłanka interesu publicznego zasadzającego się na eliminowaniu wadliwych i szkodzących porządkowi prawnemu decyzji nie jest wystarczająca by decyzje takie uchylać ponieważ eliminowanie decyzji godzi w pewność obrotu prawnego i gospodarczego;
- 4. Naruszenie artykułu 277 Kodeksu celnego poprzez akceptację niewłaściwego zastosowania i przyjęcie, iż ma on zastosowanie także do zwrotu kwot uprzednio pobranych jako opłaty manipulacyjne dodatkowe;
- 5. Naruszenie art. 276 § 1 Kodeksu celnego poprzez akceptację niestosowania przez organy celne zawartej tam normy, w przypadkach gdy wysokość opłat manipulacyjnych dodatkowych stanowi iloczyn liczby godzin przepracowanych przez funkcjonariuszy celnych i stawki godzinowej określonej w rozporządzeniu Ministra Finansów z 14 listopada 1997 r.;
- 6. Naruszenie art. 32 oraz art. 217 Konstytucji, w związku z art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, poprzez pominięcie normatywnej treści tych przepisów, w zakresie w jakim wynika z nich fundamentalna dla państwa prawa zasada równości wobec prawa, albowiem pobór opłat manipulacyjnych dodatkowych poza granicami administracyjnymi Warszawy realizowany był wyłącznie w miejscach uznanych, mimo że odprawy celne na wniosek stron dokonywane były także w jednostkach organizacyjnych administracji celnej oraz pominięcie fundamentalnej zasady nakładania danin jedynie w drodze ustawy.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił szczegółowe argumenty na uzasadnienie przytoczonych w jej petitum podstaw kasacyjnych.
W piśmie procesowym z 22 marca 2006 r. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i podniósł, że zarzuty w niej przedstawione są bezzasadne. Organ stwierdził, że kontrola sądowa decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do badania czy w procesie dochodzenia do tej decyzji organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających wskazywać na ważny interes strony lub interes publiczny, uzasadniający uchylenie decyzji ostatecznej oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.
Sąd może zatem badać jedynie legalność, a nie słuszność czy celowość zaskarżonej decyzji. Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie trudno dopatrzyć się okoliczności, które wskazywałyby na wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, gdyż po przeprowadzeniu analizy istnienia przesłanek pozytywnych sprecyzowanych w art. 2651 k.cel. i po przeanalizowaniu wszystkich okoliczności, organ prawidłowo doszedł do przekonania, że nie zachodzi w sprawie ważny interes strony lub interes publiczny, który uzasadniałby uchylenie decyzji wymierzającej opłatę manipulacyjną dodatkową.
W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej w Warszawie stwierdził, że brak jest podstaw do zakwestionowania oceny dokonanej przez organy celne, bowiem stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony, a wnioski wyprowadzone z niego mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), zarzucając że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) oraz z naruszeniem prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że skarżący wniósł o uchylenie w nadzwyczajnym trybie ostatecznych decyzji o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej za czynności służbowe wykonywane przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego IX w Błoniu podejmowane na wniosek poza siedzibą urzędu celnego. Wobec tego przesłanki uchylenia decyzji należy oceniać stosownie do art. 2651 § 1 kodeksu celnego.
Sąd I instancji trafnie stwierdził, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek zastosowania powołanego przepisu, a mianowicie tego, że za uchyleniem decyzji przemawia interes publiczny lub ważny interes strony. Ważnego interesu skarżącego nie można zrozumieć tylko w ten sposób, że uchylenie decyzji ostatecznej o wymiarze opłat, a następnie zwrot tych opłat, jest korzystne dla sytuacji finansowej skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że według takiego rozumowania, żądanie uchylenia każdej decyzji ostatecznej, nakładającej obowiązki lub inne ciężary na jednostki, spełniałoby niemal automatycznie omawiane wymaganie, zawarte w art. 2651 § 1 kodeksu celnego.
Trafne jest także stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczące tego, że w rozpoznawanej sprawie nie występuje kolejna przesłanka: interesu publicznego, który miałby przemawiać za uchyleniem ostatecznej decyzji administracyjnej. Zdaniem skarżącego, interes publiczny miałby polegać na wyeliminowaniu z obrotu decyzji ostatecznych, które, jego zdaniem, naruszają prawo.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że niewątpliwie w interesie publicznym leży, aby wydawane przez organy administracji publicznej decyzje były zgodne z prawem. Istnieją przy tym rozwiązania proceduralne, które pozwalają osiągnąć taki pożądany stan rzeczy. Należy do nich przede wszystkim uprawnienie strony do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, jak również skarga do sądu administracyjnego. Należy zauważyć, że skarżący z tych uprawnień nie skorzystał.
Jak wynika z art. 128 ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego, decyzje od których nie służy odwołanie są ostateczne, są trwałe i ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawach. W tym kontekście należy stwierdzić, że interes publiczny przemawia za pewnością prawa i trwałością decyzji ostatecznych. Jeśli chodzi natomiast o wyjątki od trwałości decyzji ostatecznej, to trzeba zauważyć, że w odniesieniu do decyzji organów administracji celnej zawierających wady, przepisy ustawowe przewidują je w razie wystąpienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 247 ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego) albo wznowienia postępowania (art. 240 ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego).
Skarżący, kwestionując decyzje o wymiarze opłat manipulacyjnych dodatkowych, nie powołał się jednak na przytoczone wyżej przepisy, ale oparł się na art. 2651 § 1 kodeksu celnego. Ten przepis stanowi odmienną podstawę wzruszenia decyzji ostatecznej, opartej na innych przesłankach. W kontekście powołanych wyżej przepisów art. 247 i 240 ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego, nie jest zatem prawidłowe powołanie się przez skarżącego na podstawie art. 2651 § 1 kodeksu celnego na interes publiczny, który miałby polegać na uchylaniu ostatecznych decyzji, według twierdzeń skarżącego, niezgodnych z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza wobec tego, że zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił skargę nie dopatrując się w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa. Przemawiają za tym zarówno ogólne względy wskazane wyżej, jak i okoliczność, że w skardze kasacyjnej nie wykazano, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo dokonując kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej.
Sąd I instancji trafnie stwierdził, że czynności funkcjonariuszy celnych, za które zostały pobrane opłaty manipulacyjne dodatkowe są czynnościami mieszczącymi się w ramach art. 275 § 4 pkt 5 kodeksu celnego. Organy administracyjne wydające decyzje były właściwe w sprawie, której przedmiotem było uchylenie decyzji, a nie zwrot opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo orzekł, że odprawa towarów w miejscu uznanym była dokonywana na wniosek strony. Miejsce uznane było usytuowane poza siedzibą urzędu celnego, wobec czego pobranie opłaty było uzasadnione. Trafnie orzekł Sąd I instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Dokonywanie odprawy celnej na wniosek strony w miejscu uznanym oznacza korzystniejszą sytuację, w porównaniu z dokonywaniem zgłoszeń w oddziale celnym. Korzyściom zainteresowanych podmiotów towarzyszy przy tym ponoszenie przez nich opłat manipulacyjnych dodatkowych.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.