Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 maja 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 1619/04 oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 14 maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu wyroku podano między innymi, że na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 17 kwietnia 2000 r. według dokumentu SAD nr [...], Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci leków, przyjmując jego deklarowaną wartość celną w wysokości odpowiadającej cenie transakcyjnej wynikającej z przedstawionych przy zgłoszeniu celnym faktur handlowych wystawionych przez eksportera - [...] z siedzibą w Szwajcarii.
W związku z wynikami przeprowadzonej kontroli postimportowej, Naczelnik Urzędu Celnego IV w Warszawie decyzją z dnia 14 lutego 2003 r. nr [...] uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru oraz wymiaru cła i orzekając w tym zakresie określił wartość celną w skorygowanej (obniżonej) wysokości, uwzględniającej uwidoczniony na fakturach rabat.
Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z dnia 14 maja 2004 r. utrzymał w mocy decyzję organu celnego I instancji.
Oddalając skargę spółki na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż prawo organów celnych do upoważniania funkcjonariuszy celnych i pracowników kierowanej jednostki do załatwiania spraw w imieniu organu, w tym do podpisywania decyzji i postanowień wydawanych w postępowaniu celnym, wynika z przepisu art. 143 Ordynacji podatkowej już od dnia 1 stycznia 1998r., a więc od dnia, gdy zgodnie z treścią przepisu art. 262 Kodeksu celnego "do postępowania w sprawach celnych stosuje się przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego". Żaden przepis Kodeksu celnego nie wyłączał ani nie zmieniał zasad stosowania przed organami celnymi przepisu art. 143 Ordynacji podatkowej. Zmiana powołanego przepisu z dniem 1 września 2003 r., dokonana art. 20 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych [...] (Dz. U. Nr 137, poz. 1302), a polegająca na uzupełnieniu jego treści o uprawnienie dla organów celnych do upoważniania funkcjonariuszy celnych i pracowników do załatwiania spraw w imieniu tych organów, skierowana została do organów celnych jako organów podatkowych. Z dniem 1 września 2003 r. organy celne stały się - w zakresie przewidzianym
Sygn. akt I GSK 2430/05 3 powołaną wyżej ustawą - organem podatkowym, stąd zaszła konieczność zmiany przepisu art. 143 Ordynacji podatkowej, mocą którego organ celny może upoważniać podległych funkcjonariuszy celnych i pracowników do podpisywania decyzji także w sprawach podatkowych. Przepis art. 262 Kodeksu celnego, jako dotyczący wyłącznie postępowania w sprawach celnych, w sprawach podatkowych nie mógł stanowić takiej podstawy. Brak powołania przepisu art. 143 Ordynacji podatkowej w decyzjach upoważniających pracowników jednostki do podpisywania rozstrzygnięć wydawanych w toku postępowania administracyjnego, nie skutkuje uznaniem takich decyzji jako wydanych bez podstawy prawnej, skoro taka podstawa istnieje.
Chybiony jest również zarzut naruszenia przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, stanowiącego że decyzja korygująca zgłoszenie celne w trybie art. 65 § 4 tej ustawy nie może być wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Decyzja organu celnego pierwszej instancji korygująca zgłoszenie celne z 17 kwietnia 2000 r. wydana została 14 lutego 2003 r. i doręczona importerowi w dniu 18 lutego 2003 r., a więc z zachowaniem powyższego trzyletniego terminu. Natomiast decyzja organu odwoławczego z 14 maja 2004 r. była wyrazem instancyjnej kontroli legalności decyzji organu I instancji i utrzymując tę decyzję w mocy nie zawierała rozstrzygnięcia korygującego elementy zgłoszenia celnego ponad korektę organu pierwszej instancji. W konsekwencji jej wydanie nie podlegało czasowemu ograniczeniu przewidzianemu w art. 65 § 5 Kodeksu celnego.
Sąd wskazał, iż w myśl art. 85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia i według stawek w tym dniu obowiązujących. Wartością celną towaru - według normy art. 23 § 1 Kodeksu celnego - jest jego wartość transakcyjna, a więc cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustala o ile to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 tej ustawy.
W niniejszej sprawie, w przyjętym zgłoszeniu celnym wartość celna została zadeklarowana w wysokości nie odpowiadającej wartości (cenie) transakcyjnej określonej w fakturach handlowych eksportera, przedstawionych przy tymże zgłoszeniu. W wyniku kontroli postimportowej stwierdzono, iż deklarując wartość celną importowanego towaru spółka nie uwzględniła uwidocznionego na wskazanych fakturach handlowych rabatu w wysokości 27,5 %. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, dopuszczalne było podjęcie przez organy celne działań zmierzających do właściwego określenia wartości transakcyjnej importowanych leków przy uwzględnieniu ujawnionych w toku kontroli danych wskazujących, że cena należna została ukształtowana z uwzględnieniem rabatu. Z tego też względu przepis art. 83 Kodeksu celnego został zastosowany przez organy celne zasadnie.
Sąd uznał, że organy celne prawidłowo przyjęły, iż udzielony przez eksportera rabat (upust) był niewątpliwie związany z faktem nabycia przez skarżącą leków u eksportera. Jego wartość procentowa została wskazana na fakturach handlowych i Spółka od początku wiedziała o przyznanym jej rabacie. Zgłaszając towar do procedury dopuszczenia do obrotu, strona miała świadomość udzielnego jej rabatu oraz jego wysokości, a pomimo tego nie dopełniła obowiązku prawidłowego zadeklarowania wartości celnej w oparciu o dokumentu, które posiadała.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że upust został zrealizowany w dacie zgłoszenia celnego i był czynnikiem kształtującym wartość (cenę) transakcyjną towaru, ustaloną w wysokości ceny wynikającej z faktury eksportera przedstawionej przy zgłoszeniu celnym, pomniejszonej o wskazany w tej fakturze 27,5 % rabat. W tym stanie rzeczy, w świetle art. 65 § 4 pkt 2 lit. c) Kodeksu celnego, korekta (obniżenie) wartości celnej dokonana przez organy celne była zasadna.
Sąd uznał również za bezpodstawny zarzut skarżącej w przedmiocie naruszenia przez organy celne art. 21 Kodeksu celnego. Skarżąca podkreśliła, iż decyzja organu celnego nie zmierzała do ustalenia kwoty wynikającej z długu celnego, jako że w zgłoszeniu do deklarowanego towaru miała zastosowanie stawka "0", a dla towaru z taką stawką kwota długu celnego, niezależnie od wartości celnej, będzie miała wartość zerową. Ustalenie wartości celnej przez organ celny nastąpiło zatem dla innego celu niż wskazany w powołanym przepisie. Organ celny słusznie podkreślił, że zadaniem organów celnych jest prawidłowe ustalenie wartości celnej. W sytuacji, gdy wartość celna towaru w zgłoszeniu celnym została ustalona w sposób nieprawidłowy, organ celny jest zobowiązany do dokonania jej korekty. Nie ma przy tym znaczenia, czy ustalenie prawidłowej wartości celnej jest dokonywane dla potrzeb wymiaru cła i podatków, czy tylko dla celów podatkowych, gdyż na organie celnym spoczywa obowiązek, zgodnie z przepisami Kodeksu celnego, obliczenia wartości celnej w prawidłowej wysokości w każdym przypadku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się również po stronie organów celnych naruszenia przepisów postępowania. Decyzje wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego i wyczerpująco rozpatrzonego materiału dowodowego, stanowiącego podstawę do ustalenia właściwego stanu faktycznego.
W skardze kasacyjnej [...] Sp. z o.o. wniosła o stwierdzenie nieważności postępowania przed WSA albo uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:
art. 21 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd
Administracyjny, iż przepis ten może być stosowany dla innych celów, niż w nim wskazano;
art. 21 Kodeksu celnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w wyniku dokonania jego błędnej wykładni;
art. 65 § 5 Kodeksu celnego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez
Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej może zostać wydana po upływie trzech lat od dnia dokonania przez Spółkę zgłoszenia celnego;
art. 65 § 5 Kodeksu celnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w wyniku dokonania jego błędnej wykładni;
art. 83 § 3 Kodeksu celnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż w przedmiotowym stanie faktycznym przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane i dokumenty przedstawione przez Spółkę;
art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, dalej powoływana jako Konstytucja RP) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem
Administracyjnym w Warszawie.
- - art. 45 Konstytucji RP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie co spowodowało pozbawienie Spółki określonego w tym przepisie prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, z uwagi na fakt, iż w rozpatrzeniu sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym brała udział sędzia, która uczestniczyła w rozstrzyganiu tej sprawy przez organy celne (w toku postępowania administracyjnego).
Ponadto skarżąca podniosła zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd i instancji przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:
- - art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a., poprzez nierozpatrzenie sprawy w jej granicach na podstawie zebranego materiału dowodowego, wyciąganie błędnych wniosków z zebranego materiału dowodowego oraz nie uchylenie decyzji organów celnych na podstawie zebranego materiału w sprawie,
- a) co doprowadziło do legalizacji prowadzenia przez organy celne postępowania wbrew art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej na skutek kwestionowania stosowanej wcześniej przez
Naczelnika Urzędu Celnego IV w Warszawie praktyki dotyczącej traktowania rabatów uwidocznionych na fakturach handlowych,
- b) co sankcjonuje decyzje Naczelnika Urzędu Celnego IV w Warszawie oraz Dyrektora
Izby Celnej w Warszawie wydane przez osoby nieuprawnione do wydania i podpisania decyzji w imieniu organów I i II instancji, legalizując tym samym naruszenie przepisu art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej;
art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji organów celnych na podstawie zebranego materiału w sprawie, co doprowadziło do legalizacji nie zastosowania się przez
Dyrektora Izby Celnej do treści art. 233 § 1 pkt 2 lit a) Ordynacji podatkowej;
art. 47 § 1 w związku z art. 49 oraz 65 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do ich treści, co spowodowało, iż Spółka nie miała możliwości zapoznania się z dokumentami istotnymi dla rozstrzygnięcia sprawy, przekazywanymi do Sądu przez stronę przeciwną.
art. 18 § 1 ust. 7 p.p.s.a. i art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i obywatela (Dz. U. Nr 61, poz. 284) z uwagi na fakt, iż w rozpatrzeniu sprawy przed Wojewódzkim Sądem
Administracyjnym brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy, co stanowi zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania przed Wojewódzkim
Sądem Administracyjnym art. 46 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070) w związku z art. 29 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) poprzez rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku przez skład Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w którym orzekał więcej niż jeden sędzia innego sądu (tj. dwóch sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego), co stanowi, zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
Powyższe zarzuty zostały omówione przez skarżącą w obszernym i szczegółowym uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W związku z oparciem skargi kasacyjnej na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w treści art. 174 p.p.s.a. rozpoznania w pierwszej kolejności wymagają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być poddane ocenie dopiero wówczas, gdy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okażą się nieusprawiedliwione.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 18 § 1 pkt 7 p.p.s.a. Zdaniem skarżącej, w rozpoznaniu sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy, co stanowi, zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania przed WSA. Sąd I instancji naruszył w związku z tym art. 45 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i obywatela poprzez pozbawienie Spółki określonego w nim prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Skarżąca podniosła, że sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego Ewa Józków, która przed nominacją na sędziego NSA pracowała w kierownictwie administracji celnej, pełniąc m.in. funkcje Dyrektora Departamentu Odwołań Taryfowych i Wartości Celnej w Głównym Urzędzie Ceł, Pełnomocnika Prezesa GUC oraz wiceprezesa GUC mogła mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Powołując się na pismo z dnia 17 stycznia 2002 r. zawierające wykładnię przepisów celnych, skarżąca podniosła, że Sędzia NSA ocenia obecnie postępowanie organów celnych, działających zgodnie z instrukcjami wydanymi przez niego samego w momencie, gdy pełnił jeszcze kierownicze funkcje w Głównym Urzędzie Ceł.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest bezzasadny. Był on już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie NSA z dnia 16 marca 2004 r., sygn. akt GZ 4/04, opubl. w: Orzecznictwo NSA i WSA, zeszyt 1/2004, poz. 7). W niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do wyłączenia sędziego Ewy Józków, bowiem sędzia jest wyłączony w sprawie na podstawie art. 18 § 1 pkt 7 p.p.s.a., jeżeli wcześniej brał udział w rozstrzyganiu konkretnej, indywidualnej sprawy, tożsamej ze sprawą zawisłą przed sądem administracyjnym, w organach administracji publicznej. NSA uznał, że decydująca z punktu widzenia zastosowania art. 18 § 1 pkt 7 p.p.s.a. jest różnica pomiędzy udziałem w rozstrzyganiu konkretnej, indywidualnej sprawy, mogącym polegać na dokonaniu wykładni prawa w tej właśnie konkretnej, indywidualnej sprawie, tożsamej ze sprawą zawisłą przed sądem administracyjnym, a wypowiedzią na temat znaczenia określonego przepisu prawnego, sformułowaną w innej sprawie, bądź skierowaną do adresatów określonych w sposób abstrakcyjny.
Nawet jeżeli w treści pisma z dnia 17 stycznia 2002 r. można doszukać się takiej wykładni prawa, stanowiącej element procesu rozstrzygania sprawy, to nie można przyjąć, że sędzia Ewa Józków w ten właśnie sposób wzięła udział w rozstrzyganiu konkretnej, indywidualnej sprawy administracyjnej Spółki [...] (skarżącej).
Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 46 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.). Przedstawiając argumentację w tym względzie należy przede wszystkim podkreślić, iż zawarte w art. 29 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, Sygn. akt I GSK 2430/05 8 poz. 1269) odesłanie do stosowania w sprawach nieregulowanych przepisów o ustroju sądów powszechnych obwarowane zostało zastrzeżeniem, iż chodzi o "odpowiednie" stosowanie tych norm.
Należy zatem uwzględnić specyfikę rozwiązań przyjętych w sądownictwie administracyjnym w związku z wprowadzoną z dniem 1 stycznia 2004 r. jego reformą. Zważyć wypada w szczególności art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), który dawał Prezesowi Naczelnego Sądu Administracyjnego (po zasięgnięciu opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego) podstawę do przeniesienia sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, z pozostawieniem mu prawa do wynagrodzenia i tytułu przysługującego sędziemu Naczelnego Sądu Administracyjnego (oraz możliwości ponownego przeniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 94 § 2 wskazanej ustawy). Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wykorzystał omawianą wyżej instytucję przeniesienia w stosunku do sędziów Marzenny Zielińskiej i Ewy Józków wchodzących w skład Sądu I instancji (tzn.
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie). Skoro zaś sędziowie Ci zajmowali w trakcie rozpoznawania przedmiotowej sprawy stanowiska sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie to nie można przyjąć, aby doszło do naruszenia stosowanego "odpowiednio" z mocy art. 29 p.u.s.a. - art. 46 § 1 p.u.s.p.
Strona skarżąca zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów postępowania, szczegółowo wymienionych w drugiej części skargi kasacyjnej, wskazując na nierozpatrzenie sprawy w jej granicach na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, wyciąganie błędnych wniosków z zebranego w sprawie materiału dowodowego i nieuchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Stanowisko strony skarżącej nie jest trafne. Sąd I instancji rozpoznał sprawę w jej granicach, oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych dokonanych w oparciu o materiał dowodowy zebrany w trakcie postępowania administracyjnego, dokonując jednocześnie jego właściwej oceny i wyciągając prawidłowe wnioski.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut strony skarżącej, iż decyzje organów celnych podpisane zostały przez osoby nieuprawnione do dokonywania takich czynności prawnych okazał się również chybiony.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej całkowicie pominięto argumentację Sądu pierwszej instancji, który trafnie wykazał, że podstawą prawną uzasadniającą należycie możność upoważnienia funkcjonariusza celnego lub pracownika kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w imieniu organu celnego jest art. 143 § 1-2 Ordynacji podatkowej
Sygn. akt I GSK 2430/05 9 stosowany za pośrednictwem art. 262 Kodeksu celnego. Trafnie przy tym sąd wywiódł, że odpowiednie stosowanie tego przepisu w postępowaniu celnym (art. 262 Kodeksu celnego) przemawia za tym, że bez istotnego znaczenia pozostają zmiany jego brzmienia z dniem 1 września 2003 r., zgodnie z nowelą publikowaną w Dz. U. Nr 137, poz. 1302.
Treść art. 143 Ordynacji podatkowej, podobnie jak art. 268 a k.p.a., nie wskazuje, by upoważnienie, będące aktem woli organu administracji publicznej, stanowiło akt władczy z zakresu administracji publicznej, a w szczególności decyzję administracyjną. Stąd też upoważnienie, bliskie co do istoty ustanowieniu pełnomocnika czy przedstawiciela, nie wymaga powołania podstawy prawnej. Z tego też powodu chybiona jest argumentacja dotycząca powołania w dokumentach zawierających upoważnienie niewłaściwej podstawy prawnej, w szczególności zarządzenia Ministra Finansów wydanego na podstawie art. 284 § 4 Kodeksu celnego. Bez znaczenia w sprawie pozostaje okoliczność, iż pismo Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 3 września 2003 r., zawierające upoważnienie funkcjonariuszy celnych i pracowników Izby Celnej w Warszawie do załatwiania spraw, nazwano decyzją i wskazano podstawę prawną. Istotne jest jedynie to, że osoba pełniąca funkcję organu celnego wyraziła wolę upoważnienia innych osób do załatwiania spraw.
Podobnie oceniać należy treść kart zakresu obowiązków i uprawnień podpisanych przez Naczelnika Urzędu Celnego w Warszawie (organ I instancji), w których zawarto upoważnienie do załatwiania spraw, powołując przepisy dotyczące służby celnej i prawa pracy. To, że nie zawarto w treści kart należycie określonych podstaw prawnych upoważnienia do przeniesienia kompetencji do załatwiania spraw przysługujących osobie podpisanej na kartach, w niczym nie ogranicza skuteczności samego upoważnienia, którego skuteczność oceniać należy na podstawie tego, czy istniały materialnoprawne podstawy udzielenia, a nie tego, czy w dokumencie zawierającym upoważnienie podstawy te ujawniono.
Upoważnienie nie musi przybierać postaci specjalnego pisma zatytułowanego upoważnienie, może być składnikiem innych dokumentów regulujących sferę wewnętrznej organizacji urzędu (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 1997 r. SA/Bk 781/96, niepublikowany).
Karty zakresu obowiązków i uprawnień w części dotyczącej uprawnień do podejmowania decyzji i podpisywania pism przez upoważnionych funkcjonariuszy Urzędu Celnego IV w Warszawie, po wymienieniu przepisów kodeksu celnego stanowiących podstawy prawne decyzji i dokumentów objętych upoważnieniem, zawierają sformułowanie wskazujące, że zakres uprawnień może doznawać ograniczeń, jeżeli wynikają one z Regulaminu Organizacyjnego Urzędu. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego
Sygn. akt I GSK 2430/05 10 wyroku przedstawił ustalenia co do tego, że Regulamin taki istnieje i że z jego treści nie wynikają ograniczenia uprawnień objętych upoważnieniami. Jak to już wskazywano, ustalenia dokonane przez sąd w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego nie zostały skutecznie zakwestionowane zarzutami skargi kasacyjnej. Nadto, natura prawna wydawanych na podstawie różnego rodzaju aktów prawnych, w tym kodeksu pracy, regulaminów organizacyjnych jest tego rodzaju, że dotyczy innej niż regulowana art. 143 Ordynacji podatkowej, czy art. 268 k.p.a. sfery wzajemnych zależności wewnątrz jednostki organizacyjnej (art. 104 Kodeksu pracy, akty wydawane na podstawie statutu, o jakim mowa w art. 284 § 4 Kodeksu celnego).
Zauważyć można, że strona skarżąca w innym miejscu kwestionuje możność udzielania upoważnień na podstawie aktów, których źródłem są statuty wydawane zgodnie z art. 284 § 4 Kodeksu celnego. Stąd też ograniczenie upoważnienia w ramach rozwiązań regulaminowych stanowiłoby daleko idący wyjątek od wskazanych zasad, wobec czego zawarte w kartach zakresów obowiązków i uprawnień odesłanie do badania, czy na zakres uprawnień mają wpływ granice określone Regulaminem Organizacyjnym Urzędu było bezcelowe, o ile dotyczyło uprawnień do podejmowania rozstrzygnięć w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego IV w Warszawie w formie decyzji i postanowień. Inaczej rzecz się ma w przedmiocie uprawnień z zakresu podpisywania dokumentów związanych z funkcjonowaniem wewnętrznych struktur Urzędu, a tej sfery również dotyczy zakres uprawnień określony w kartach.
W uzasadnieniu zarzutu wskazywano, że zakres upoważnienia udzielonego funkcjonariuszowi organu pierwszej instancji nie mógł obejmować wydanej w niniejszej sprawie decyzji, której podstawą prawną był między innymi art. 85 § 1 Kodeksu celnego, nie wymieniony w kartach zakresu obowiązków i uprawnień. Argument ten nie jest zasadny, zważywszy że w kartach wymieniono przepisy wyróżniające rodzajowo kategorię spraw, w szczególności te, o jakich mowa w art. 65 § 4 Kodeksu celnego (uznanie zgłoszenia za nieprawidłowe), wobec czego fakt, że stosowano różne przepisy prawa materialnego, z których niektóre lub jeden wymieniono w ramach podstawy prawnej decyzji, pozostawał bez znaczenia dla oceny zakresu udzielonego upoważnienia.
Kolejny, odrębny, zarzut dotyczy naruszenia art. 47 § 1 w zw. z art. 49 i art. 65 § 1 p.p.s.a., a także art. 2 Konstytucji RP. Rozbudowane uzasadnienie tego zarzutu wskazuje, że strona skarżąca wykazuje, iż doszło do naruszenia jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu skutkiem niedoręczeniajej załącznika do pism procesowych strony przeciwnej.
Wskazywane jako naruszone art. 47, art. 49 i art. 65 p.p.s.a. stanowią zespół przepisów, z których wynika, że strona składająca pismo procesowe winna przedłożyć odpisy załączników w liczbie pozwalającej na ich doręczenie innym stronom, które to doręczenie
Sygn. akt I GSK 2430/05 11 winno być dokonywane przez sąd; ewentualne braki pisma, w zakresie odpowiedniej liczby załączników, podlegają uzupełnieniu w trybie takim, jak dotyczący innych braków formalnych. Nie można odmówić słuszności twierdzeniu, że rozwiązanie to służy ochronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu.
Nie można jednak pominąć, że art. 105 p.p.s.a. istotnie ogranicza możność powoływania się na ewentualne uchybienia przepisom postępowania, innym niż brane przez sąd pod uwagę z urzędu (nieważności). Zastrzeżenia strony winny być zgłoszone na najbliższym posiedzeniu wraz z wnioskiem o ich wpisanie do protokołu. Niezgłoszenie zastrzeżeń zamyka możliwość powoływania się na uchybienia w dalszym toku postępowania. Dlatego też stronie, której nie doręczono odpisów załączników do pisma procesowego strony przeciwnej nie przysługuje możność powoływania się na to uchybienie, jeżeli przed końcem posiedzenia następującego bezpośrednio po uchybieniu nie zgłosiła stosownego zastrzeżenia (por. wyrok SN z 20 sierpnia 2001 r. sygn. I PKN 580/00, OSNP 2003/14/332).
Nie można przyjąć, by takie rozwiązanie prawne, służące przyspieszeniu postępowania i umożliwieniu zakończenia go w rozsądnym terminie, pozostawało w kolizji z którąś z norm konstytucyjnych, w tym z zasadami wyprowadzonymi z art. 2 Konstytucji RP.
Treść uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wskazuje jednoznacznie, by inne niż omówione okoliczności miały zdaniem autora skargi skutkować uznaniem, że obowiązkiem organu odwoławczego było zastosowanie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej oraz że zaniechanie organu w tym zakresie winno skutkować zastosowaniem przez sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił również postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Specyfika sprawy wynika stąd, iż rabat został uwzględniony na fakturze handlowej wystawionej jeszcze przed dokonaniem zgłoszenia celnego. Nadto, zgłoszenia celnego dokonano przed zawarciem przez eksportera i importera umowy dystrybucji. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości, że wartość celna towaru, to jest cena faktycznie zapłacona za towar sprzedany w celu przywozu, o której to cenie mowa w art. 23 § 1 Kodeksu celnego, w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, do której to daty odnosi się art. 85 § 1 Kodeksu celnego, odpowiadała kwocie ceny sprowadzonego towaru pomniejszonej o rabat udzielony przed wprowadzeniem towaru na polski obszar celny.
Trafnie Sąd I instancji podał, że organy celne zobowiązane są do obliczenia wartości celnej w prawidłowej wysokości. Okoliczność, iż stawka celna wynosi "0" nie może powodować skutku w postaci wadliwego określenia wartości celnej. W odmiennej sytuacji
Sygn. akt I GSK 2430/05 12 należałoby przyjąć, że wskazana wyżej stawka celna zwalnia organy celne od obowiązku ustalenia prawidłowej wartości celnej.
Ponadto należy podkreślić, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 83 § 3 Kodeksu celnego. Wskazany wyżej przepis prawa stanowi, że jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane. W tym miejscu należy przypomnieć, że zgłoszenie celne, o którym mowa w art. 64 Kodeksu celnego jest czynnością materialno-techniczną. Organ celny w momencie przyjmowania zgłoszenia obowiązany jest sprawdzić, czy spełnia ono wymogi formalne, określone w art. 64 Kodeksu celnego, to znaczy, czy jest złożone na właściwym formularzu, czy jest podpisane oraz czy załączono do niego wszystkie dokumenty wymagane do objęcia towaru procedurą celną.
Jeżeli zgłoszenie spełnia te wymogi organ celny zobowiązany jest je przyjąć. Przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną. Jednocześnie przepis art. 83 § 1 Kodeksu celnego wyraźnie stanowi, że po zwolnieniu towaru organ celny może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego. Kontrola zgłoszenia celnego może zostać przeprowadzona w celu upewnienia się przez organy celne o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym. W trakcie kontroli postimportowej organy celne mogą poddać weryfikacji te same dokumenty, które były załączone do zgłoszenia celnego, a także mogą dokonać nowych ustaleń w oparciu o nieujawnione dokumenty, czy uzyskane nowe informacje. Skutkiem tych czynności, dla podjęcia których organy celne mają zakreślony 3 letni termin liczony od daty przyjęcia zgłoszenia celnego, może być wydanie decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenie prawidłowej wartości celnej towarów.
Poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżąca spółka była zobowiązana do prawidłowego określenia w dokumencie SAD wartości celnej jak i do przedstawienia wszystkich niezbędnych informacji służących do właściwej weryfikacji przedstawionego zgłoszenia celnego. Zgłaszający ma obowiązek do ujawnienia w dokumencie SAD rzeczywistej wartości celnej. Zasadnicze bowiem znaczenie dla określenia wartości celnej posiada wartość transakcyjna. Przepisy Kodeksu celnego odnoszą wartość transakcyjną do ceny rzeczywistej i ostatecznej - art. 23 § 1 Kodeksu celnego. Podanie w zgłoszeniu celnym (dokumencie SAD) wartości celnej nie odpowiadającej wartości rzeczywistej, a więc określenie tej wartości jako innej niż wartość transakcyjna, uzasadniało wszczęcie z urzędu przez organy celne procedury, o jakiej mowa w art. 83 § 1 i § 2 Kodeksu celnego. Kontrola postimportowa zgłoszenia celnego wykazała, że
Sygn. akt I GSK 2430/05 13 podana w zgłoszeniu celnym SAD numer El3 140610/01/000941 wartość celna sprowadzonych towarów nie odpowiada wartości transakcyjnej, bowiem nie uwzględnia udzielonych rabatów na towary objęty tym zgłoszeniem celnym. Zasadnie Sąd I instancji uznał, że rabat udzielony stronie skarżącej na towary objęte zgłoszeniem celnym był związany z nabyciem tych towarów przez stronę skarżącą od eksportera. Wysokość rabatu była wykazana na załączonych fakturach handlowych, a strona skarżąca posiadała pełną wiedzę o tym, że udzielony rabat ma wpływ na wysokość ceny zapłaconej za sprowadzony towar. W tym stanie rzeczy konieczność weryfikacji zgłoszenia celnego, w określonym wyżej trybie, skutkowała ustaleniem wartości celnej w oparciu o zasady określone w art. 23 § 1 i § 9 Kodeksu celnego.
Stwierdzić ponadto należy, iż okolicznością pozostającą poza sporem jest to, że dokonane przez [...] Spółkę z o.o. z siedzibą w Warszawie, zgłoszenie celne miało miejsce w dniu 17 kwietnia 2000 r. Również poza sporem pozostaje okoliczność, iż decyzja organu I instancji wydana została w dniu 14 lutego 2003 r. i doręczona stronie w dniu 18 lutego 2003 r., a decyzja organu odwoławczego zapadła w dniu 14 maja 2004 r. Okoliczności te nie mogą jednak uzasadniać twierdzenia, że w sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, to znaczy, że mamy do czynienia z upływem terminu dającego podstawę do weryfikacji zgłoszenia celnego. Zgodnie z treścią art. 65 § 5 Kodeksu celnego, decyzja o której mowa w § 4 tegoż przepisu, nie może być wydana, jeżeli upłynęły trzy lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.
Natomiast zgodnie z treścią art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego po przyjęciu zgłoszenia celnego, organ celny na wniosek strony lub z urzędu wydaje decyzję, w której uznaje zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części i określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego lub zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż te, które są określone w lit. a i b tegoż przepisu prawa. Uwzględniając treść przytoczonych wyżej przepisów prawa uznać należy, że trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, iż trzyletni termin dotyczy wydania decyzji przez organ I instancji, gdyż do kompetencji właśnie tego organu należy weryfikacja wadliwego zgłoszenia celnego. Z treści przywołanego przepisu prawa nie wynika aby wydana decyzja miała być decyzją ostateczną.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.