Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt I SA/Bd 479/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę K. Sp. z o.o. w P. (dalej: spółka lub skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia nienależnie pobranej kwoty dotacji podlegającej zwrotowi oraz terminu od którego nalicza się odsetki.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że znalazła się w katastrofalnej sytuacji finansowej. Zdaniem spółki wynika to z toczącej się egzekucji administracyjnej mającej na celu wykonanie zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącej spółki dokonanie zajęć egzekucyjnych uniemożliwia jej normalne funkcjonowanie oraz jednorazowy zwrot dopłat w wysokości ok. 500 tysięcy złotych. W dalszej kolejności spółka zaznaczyła, że organy egzekucyjne wyegzekwowały już znaczne kwoty, co odbiło się na jej sytuacji majątkowej. W dalszej kolejności wskazała, że od kilku miesięcy nie jest w stanie płacić na bieżąco wynagrodzeń swoim pracownikom i zmuszona jest przeprowadzać masowe zwolnienia pracowników. W opinii skarżącej taki stan może doprowadzić do konieczności ogłoszenia upadłości lub innych form zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Do wniosku dołączono dwa postanowienia o odmowie zwolnienia wierzytelności pieniężnej spod egzekucji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej zawarty w skardze kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia: "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.
Wskazać należy, że zaskarżona decyzja zobowiązuje skarżącą do zwrotu kwoty 574.118 zł wraz z odsetkami. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uzasadniony poprzez wskazanie, iż prowadzenie czynności egzekucyjnych pozbawiają skarżącą możliwości dalszego funkcjonowania oraz uniemożliwiają wypłatę pracownikom bieżących wynagrodzeń. W opinii spółki taki stan może doprowadzić do konieczności ogłoszenia upadłości lub zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. W istocie, całość zdawkowej argumentacji skarżącej spółki skupia się na podkreślaniu przez nią złej sytuacji majątkowej spowodowanej w ocenie skarżącej przez prowadzone czynności egzekucyjne. Trzeba wobec tego, po pierwsze, wyjaśnić, że faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 128/15, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Samo bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, jednak wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie jest wyłącznie szkoda, ale szkoda, którą można uznać za znaczną. A zatem aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja tej kwoty może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest jej odniesienie do sytuacji majątkowej skarżącej. Tymczasem skarżąca we wniosku w ogóle nie przedstawiła, w jakiej sytuacji obecnie się znajduje, jakim dysponuje majątkiem ani tym bardziej nie uprawdopodobniła okoliczności świadczących o jej trudnej sytuacji stosownymi dokumentami źródłowymi, jak choćby wyciągiem z rachunków bankowych czy dokumentami finansowymi dotyczącymi aktualnej sytuacji prowadzonej przez niego działalności.
Uzasadnienie wniosku skarżącej sprowadza się do ogólnych informacji, nie zawiera ono konkretnych danych obrazujących kondycję finansową przedsiębiorstwa. Skarżąca nie wskazała również, jakie konkretnie ponosi koszty w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, np. wynagrodzenia pracowników, opłaty na ZUS. Przedłożyła wyłącznie postanowienia o odmowie zwolnienia wierzytelności pieniężnej spod egzekucji z treści których wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego uzyskano nieznaczną kwotę na pokrycie należności tj. 72.560,12 zł, jak również to, że spółka nie zastosowała się do wcześniejszych postanowień w których zwolniono środki pieniężne m.in. na zapłatę składki na ubezpieczenie społeczne.
Argumenty przedstawione przez spółkę we wniosku, same w sobie nie przemawiają za wstrzymaniem wykonania decyzji. Skarżąca wykazując okoliczności przemawiające za zastosowaniem ochrony tymczasowej, nie przedłożyła wraz ze skargą kasacyjną dokumentacji obrazującej całokształt swojej sytuacji finansowej.
W tym miejscu podkreślić należy, że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy, jednakże nie wynika z niego brak obowiązku Sądu dostrzeżenia innych obiektywnych okoliczności, które mają podstawę w aktach sprawy i mogą zostać wzięte pod uwagę przy ocenie możliwości udzielenia ochrony z art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 12 kwietnia 2018r., sygn. akt II GZ 86/18, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać należy również, że na gruncie stosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, iż rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd z urzędu powinien uwzględniać okoliczności nawet niepodniesione we wniosku, o ile można je wyinterpretować na podstawie obowiązujących przepisów prawa lub z akt sprawy bądź znane są Sądowi z urzędu (por. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt II OZ 849/17; z dnia 21 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 7/13; z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OZ 652/11; z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05; dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co prawda czym innym jest postępowanie o przyznanie prawa pomocy a czym innym postępowanie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednakże zdaniem NSA należy przyjąć, że dołączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumenty obrazują sytuację majątkową strony.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, NSA stwierdza, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty przedłożone przez stronę w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Wniosek skarżącej został merytorycznie rozstrzygnięty postanowieniem WSA w Bydgoszczy z dnia 14 maja 2018 r. (utrzymującym w mocy postanowienie z dnia 20 lipca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych). W uzasadnieniu ww. postanowienia Sąd oceniając dokumenty przedstawione przez skarżącą stwierdził, że przychód spółki za lata 2015-2016 wyniósł odpowiednio 4.493.525,25 zł oraz 3.923.137,82 zł. Natomiast dochód za powyższe lata wyniósł odpowiednio 290.647,89 zł oraz 371.641,85 zł. Z kolei z przedłożonego rachunku zysków i strat za 2017 r. wynikało, że za ten okres przychody netto spółki wyniosły 1.925.086,06 zł.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle powyższych wywodów, w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała konieczności udzielenia jej ochrony tymczasowej. Z tych względów należy przyjąć, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.