Uzasadnienie
Wyrokiem z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 74/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę W. Sp. z o.o. w W. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z 14 grudnia 2021 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej.
Spółka od wyroku WSA w Lublinie wniosła skargę kasacyjną, w której zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że w toku postępowań wydano dwie decyzje zobowiązujące skarżącą do zwrotu łącznie 2,5 miliona zł wraz z odsetkami, kwoty, której spółka – nieprowadząca działalności gospodarczej i pozostająca w zawieszeniu od ponad 2 lat – nie posiada, nie posiada również jakiegokolwiek zbywalnego majątku. Spółka nie posiada środków finansowych oraz dokumentów, bowiem te zostały zabezpieczone w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę w Lublinie. Organy postępowania przygotowawczego dokonując zabezpieczenia w trakcie bezpośrednich czynności procesowych na miejscu przejęły oryginały dokumentacji, uniemożliwiając stworzenie kopii dokumentów. Dokumentacja została również zabezpieczona w księgowości zajmującej się sprawami spółki.
Ponadto z uwagi na toczące się postępowanie karne w związku z udzielonymi dotacjami zajęto prototyp urządzenia i sprzęt niezbędny do prowadzenia działalności, (środki trwałe). Zatem cały majątek spółki został zabezpieczony na potrzeby postępowania karnego, uniemożliwiając funkcjonowanie podmiotu gospodarczego. W ocenie skarżącej ewentualna egzekucja kwot dotacji z odsetkami w łącznej kwocie ponad 2,5 miliona zł spowoduje niepowetowaną stratę i doprowadzi do oczywistej upadłości spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek skarżącej podlegał oddaleniu.
Wniosek taki jest dopuszczalny i podlega rozpoznaniu, bowiem po oddaleniu skargi skarżący, który wniósł skargę kasacyjną, może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA z 2007 r., nr 4, poz. 77).
Dokonując oceny zasadności tego wniosku należy na wstępie wskazać, że istotą instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest możliwość skorzystania przez adresata decyzji z tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie ona zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności (np. postanowienie NSA z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1651/19; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest jednak wyjątkiem od zasady wykonywania decyzji ostatecznych. Z tego powodu przesłanki uprawniające do jego zastosowania muszą być interpretowane ściśle.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłankami wstrzymania zaskarżonego aktu są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w objętej wnioskiem decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, LEX nr 493849).
Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika bowiem, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (np. postanowienia NSA: z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FZ 90/20).
Wniosek o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi zatem wskazywać konkretne okoliczności świadczące o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienie NSA z 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). Strona skarżąca powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji.
Skarżąca nie przedstawiła dokumentów, które obrazowałyby jej sytuację majątkową (sprawozdań finansowych, bilansu czy wyciągów z rachunków bankowych). Okoliczności wskazane we wniosku poparte są jedynie stwierdzeniem, że wobec zabezpieczenia całości dokumentacji spółki w toczącym się postępowaniu przygotowawczym skarżąca nie ma możliwości przedstawienia żadnych dokumentów, a wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do upadłości spółki.
Należy wskazać, że nie jest rolą Sądu poszukiwanie dowodów na poparcie twierdzeń wnioskodawcy, albowiem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, tak aby przekonać Sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej (por. postanowienie NSA z 6 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 116/12). Złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bez przedłożenia jakiejkolwiek dokumentacji prezentującej sytuację majątkową wnioskodawcy nie może być uznane za dostateczne wykazanie przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Oceny tej nie zmieniają kopie dokumentów przedstawionych Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przy zażaleniu na postanowienie WSA w Lublinie z 11 maja 2022 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (k. 142-163 akt sprawy). Z treści przedstawionych przez skarżącą załączników do zażalenia wynika jedynie dokonanie zabezpieczenia dokumentacji skarżącej oraz przedmiotów stanowiących jej majątek (znajdujących się w siedzibie spółki). Natomiast sporządzona na zlecenie skarżącej opinia wypłacalności spółki stanowi jedynie dokument prywatny, sporządzony ponadto w oparciu o treść w/w postanowienia WSA w Lublinie z 11 maja 2022 r. i niepoparty dokumentami źródłowymi dotyczącymi stanu finansów i majątku spółki.
W tej sytuacji, wobec niewykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podlegał oddaleniu.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.