Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt I GSK 405/19

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, wyrokiem z 5 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 623/18 oddalił skargę B. K. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

Skarżący złożył w dniu [...] kwietnia 2017 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Białymstoku wniosek o przyznanie płatności na 2017 r., w którym ubiegał się o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej oraz płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie) do działek rolnych o łącznej powierzchni 30,86 ha; płatności redystrybucyjnej (dodatkowej); płatności dla młodych rolników; płatności związanej do bydła; płatności do powierzchni upraw strączkowych na ziarno.

Decyzją z [...] czerwca 2018 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku przyznał Skarżącemu jednolitą płatność obszarową, płatność za zazielenienie, płatność redystrybucyjną, płatność dla młodych rolników oraz płatność do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku, a płatności związanej do bydła odmówił i nałożył sankcję administracyjną.

Decyzją z [...] sierpnia 2018 r. Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał na przepisy art. 3 ust. 2, art. 19 i art. 16 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1312) oraz § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 ze zm.).

Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż Skarżący na dzień [...] kwietnia 2018 r. (data złożenia wniosku) nie dokonał wymaganych zgłoszeń. Wymagane z § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW zgłoszenie przemieszczenia bydła wpłynęło Biura Powiatowego ARiMR w Węgrowie dzień po dniu złożenia wniosku. W związku z tym, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił, że Skarżący nie spełnił warunków zawartego ww. przepisie.

Organ zaznaczył przy tym, że nie kwestionuje faktu posiadania zwierząt na dzień złożenia wniosku.

Odnosząc się zaś do powołanego w odwołaniu 7-dniowego terminu na zgłoszenie Kierownikowi przemieszczenia zwierząt organ wyjaśnił, że jest to termin odrębny od zastosowanego, którego przestrzeganie dotyczy wszystkich rolników posiadających zwierzęta, niezależnie od tego czy ubiegają się o jakiekolwiek płatności.

Powołując się na art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2017 r., poz. 546 ze zm.), organ podniósł, że wszyscy posiadacze zwierząt zobowiązani są do prowadzenia aktualnego rejestru oraz zgłaszania właściwym władzom wszystkich przemieszczeń do i z gospodarstwa oraz wszystkich przypadków urodzenia i śmierci zwierząt w gospodarstwie wraz z datami tych zdarzeń w terminie 7 dni od dnia zdarzenia. Zaznaczono, że kwestia prawidłowego oznakowania zwierząt i ścisłego przestrzegania przepisów regulujących te kwestie podlega weryfikacji przez Inspekcję Weterynaryjną, a nieprzestrzeganie wiąże się z pomniejszeniem lub odmową wszystkich płatności, o które ubiega się dany rolnik.

Dalej organ podniósł, że ze względu na stwierdzoną różnicę pomiędzy deklarowaną a stwierdzoną liczbą zwierząt, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku prawidłowo zastosował art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., str. 48, ze zm.), zgodnie z którym jeżeli stwierdzone nieprawidłowości dotyczą więcej niż trzech zwierząt i ustalony procent obniżki przekracza 50%, rolnikowi odmawia się przyznania płatności oraz nakłada karę administracyjną w wysokości odpowiadającej kwocie przypadającej na stwierdzoną różnicę zwierząt. Mając na uwadze powyższe, organ odmówił przyznania płatności do bydła i nałożył karę administracyjną w wysokości 5.820,60 zł.

Organ zaznaczył, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających zaistnienie którejś z przesłanek z art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę skarżącego wskazał, że zasadniczy spór w sprawie dotyczył ustalenia, czy Skarżący spełniał warunki do przyznania płatności do bydła w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2017 r. Przy czym stan faktyczny sprawy nie był sporny – Skarżący w dniu [...] kwietnia 2017 r. zakupił bydło, które zostało przemieszczone do jego gospodarstwa rolnego pod [...]. W dniu [...] kwietnia 2017 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na 2017 r., w tym płatności do bydła. Z kolei w dniu [...] kwietnia 2017 r. dokonano zgłoszenia przemieszczenia stada bydła, które zostało zgłoszone do Biurze Powiatowym ARiMR w Węgrowie.

Zdaniem Sądu I instancji, organy obu instancji słusznie wywiodły, że Skarżący nie spełnił łącznie ww. warunków. Skoro wniosek został złożony w dniu [...] kwietnia 2017 r. to zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa zwierzęta objęte wnioskiem winny być do tego dnia prawidłowo zgłoszone i zarejestrowane. Tymczasem, co było bezsporne w przedmiotowej sprawie, wniosek o przemieszczenie stada bydła został złożony w dniu [...] kwietnia 2017 r., a zatem po złożeniu wniosku o przyznanie płatności.

Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących dochowania 7 - dniowego terminu na zgłoszenie przemieszczenia stada bydła, Sąd wyjaśnił, że dochowanie przez Skarżącego tego terminu w żadnym zakresie nie wpływa na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. To, że Skarżący w terminie złożył wniosek o przemieszczenie stada bydła, w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, nie oznacza jeszcze, że spełnił wszystkie warunki do przyznania mu płatności do bydła w ramach wsparcia bezpośredniego. Przepis § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW wyraźnie wskazuje, że warunkiem przyznania płatności jest dokonanie zgłoszeń wymaganych na podstawie identyfikacji i rejestracji zwierząt, a zatem także obowiązku zgłoszenia przemieszczenia stada. Na dzień złożenia wniosku tenże warunek nie był spełniony, a obowiązek był już wymagalny, a zatem organy słusznie odmówiły przyznania Skarżącemu płatności do bydła.

Zdaniem Sądu I instancji, w niniejszej sprawie. postępowanie organów obu instancji było zgodne z przepisami prawa, i to zarówno w aspekcie materialnoprawnym, jak i procesowym. Dokonane przez organy administracji publicznej czynności, związane z ustaleniem okoliczności faktycznych, znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym niniejszej sprawy. Sąd uznał, że w toku postępowania została zachowana zasada prawdy obiektywnej, która nakłada na organy obowiązek dążenia do prawdy.

Wbrew twierdzeniom skargi, poczynione w sprawie ustalenia nakazywały organom ARiMR odmowę przyznania płatności do bydła, z jednoczesnym obowiązkiem nałożenia sankcji administracyjnej, na podstawie art. 31 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., str. 48, ze zm.).

Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły całego stada – 20 szuk zwierząt, a skoro ustalony procent obniżki przekroczył 50%, należało nałożyć karę administracyjną w wysokości odpowiadającej kwocie przypadającej na stwierdzoną różnicę zwierząt. Nie ma przy tym znaczenia, dla zastosowania powyższej sankcji podnoszona przez Skarżącego okoliczność, że dochował on terminu na zgłoszenie przemieszczenia stada z ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Z akt sprawy wynika, iż Skarżący na dzień 27 kwietnia 2018 r. (data złożenia wniosku) nie dokonał wymaganych zgłoszeń. Wymagane z § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW zgłoszenie przemieszczenia bydła wpłynęło Biura Powiatowego ARiMR w Węgrowie dzień po dniu złożenia wniosku. Kwestia prawidłowego oznakowania zwierząt i ścisłego przestrzegania przepisów regulujących te kwestie podlega weryfikacji przez Inspekcję Weterynaryjną, a nieprzestrzeganie wiąże się z pomniejszeniem lub odmową wszystkich płatności, o które ubiega się dany rolnik. Kara była więc zasadna, oparta na przepisach prawa, na ich podstawie nałożona, wyliczona i prawidłowo uzasadniona.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Nadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zarzucono:

1. 1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:
2. a) przepisu § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015r., poz. 351 ze zm.), dalej "Rozporządzenie":
3. - poprzez jego błędną interpretację wskutek zaniechania zastosowania art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (j.t. Dz. U. z 2017, poz. 546), dalej "Ustawa" i błędne ustalenie, że nie dokonano zgłoszeń wymaganych przepisami prawa, wskutek czego nie spełniono wymagań w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt;
4. - poprzez błędne ustalenie, że zgłoszenie w dniu 28 kwietnia 2017 r. przemieszczenia bydła, którego sprzedaż nastąpiła w dniu 26 kwietnia 2017r., tj. w terminie określonym w art. 12 ust. l pkt 1) Ustawy nie spełniało warunku, o którym mowa w §12 ust. l i 2 Rozporządzenia tj. dokonania zgłoszenia wymaganego na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;
5. b) art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 13067/2013 poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy:
6. - nieprawidłowości jakie zostały ustalone przez organ I instancji nie są wynikiem zawinionego działania skarżącego, gdyż Skarżący nie naruszył żadnego przepisu prawa i dopełnił wszelkich formalności określonych przepisami prawa, tj. fakt przemieszczenia stada został zgłoszony w terminie wskazanym w Rozporządzeniu, a brak jest przepisów interpretujących sposób liczenia terminów wskazanych w Ustawie w kontekście zachowania terminów określonych Rozporządzeniem.
7. - w aktach sprawy znajdowały się dokumenty potwierdzające brak winy w rzekomym niedopełnieniu obowiązku spełnienia warunków niezbędnych do ubiegania się o płatność związaną do bydła (faktura sprzedaży, dokumenty dotyczące przemieszczenia się stada, zgłoszenia przemieszczenia stada w terminach określonych przepisami prawa), przy czym Skarżący, z ostrożności zaskarża powołane przepisy rozporządzenia, wskazując, że w jego ocenie nie zaszły przesłanki do tego, aby organ miał podstawy prawne do nałożenia kary administracyjnej, jeśli Skarżący dopełnił przesłanek określonych przepisami prawa.
8. 2) naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
9. a) art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1312 ze zm.) poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;
10. b) art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez dokonanie wykładni przepisów prawa z naruszeniem zasady wykładni systemowej przepisów prawa; pominięcie oceny okoliczności i faktów przemawiających na korzyść Skarżącego i nie uwzględnienia stanu faktycznego z dnia rozpoznania sprawy, lecz z dnia złożenia wniosku.
11. c) art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 13067/2013 poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy:
12. - nieprawidłowości jakie zostały ustalone przez organ I instancji nie są wynikiem zawinionego działania skarżącego, gdyż Skarżący nie naruszył żadnego przepisu prawa i dopełnił wszelkich formalności określonych przepisami prawa, tj. fakt przemieszczenia stada został zgłoszony w terminie wskazanym w Rozporządzeniu, a brak jest przepisów interpretujących sposób liczenia terminów wskazanych w Ustawie w kontekście zachowania terminów określonych Rozporządzeniem.
13. - w aktach sprawy znajdowały się dokumenty potwierdzające brak winy w rzekomym niedopełnieniu obowiązku spełnienia warunków niezbędnych do ubiegania się o płatność związaną do bydła (faktura sprzedaży, dokumenty dotyczące przemieszczenia się stada, zgłoszenia przemieszczenia stada w terminach określonych przepisami prawa), przy czym skarżący, z ostrożności zaskarża powołane przepisy rozporządzenia, wskazując, że w jego ocenie nie zaszły przesłanki do tego, aby organ miał podstawy prawne do nałożenia kary administracyjnej, jeśli Skarżący dopełnił przesłanek określonych przepisami prawa.
14. d) przepisu art. 7 k.p.a (art. 3 ust. l pkt 1) Ustawy) poprzez powołanie się na ten przepis, lecz zaniechania jego stosowania, tj. całkowite pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego polegającego na nie wzięciu pod uwagę istniejącej nieścisłości w przepisach prawa, kompletnych dokumentów zgromadzonych przez organ w dniu rozstrzygania o przedmiocie sprawy i nie przyznania płatności na rzecz Skarżącego oraz nałożenia kary finansowej;
15. e) przepisu art. 7 (art. 3 ust. l pkt 2) Ustawy) poprzez pominięcie przez Sąd zaniechania przez Organ udzielenia skarżącemu niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, tj. zaniechania pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przyznanie płatności po uprzednim zgłoszeniu przemieszczenia stada.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadnej z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie występuje, wobec czego kontrola ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

W świetle sformułowanych podstaw kasacyjnych istota sporu w rozpatrywanym przypadku wymaga odpowiedzi na pytanie, czy złożenie wniosku o płatności zwierzęce przez rolnika bez wymaganego na ten dzień zarejestrowanego w trybie uregulowań ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt siedzibę stada i posiadać w niej zarejestrowane zwierzęta, którego uzupełnienie nastąpiło w terminie otwartym na złożenie tego wniosku, jest dopuszczalne i powinno być wzięte pod uwagę przy rozpoznawaniu tego wniosku przez ARiMR.

Sąd I instancji, który oddalił skargę skarżącego na podstawie art. 151 p.p.s.a., uznał, że prawidłową czynnością organu powinno być rozpatrzenie wniosku według jego stanu z daty wniesienia do organu, a nie według stanu wniosku i sprawy w czasie jej rozpoznawania przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR). Według WSA w Białymstoku rolnik ubiegający się o płatności związane do zwierząt, na dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności, musi mieć zarejestrowaną w trybie uregulowań o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, siedzibę stada.

Z kolei według skarżącego kasacyjnie, rozpoznając wniosek o przyznanie wzmiankowanej płatności powinien mieć na uwadze terminowość złożenia wniosku, jednakże wniosek ten winien być rozpatrywany z uwzględnieniem stanu faktycznego sprawy w dacie orzekania przez organ ARiMR.

Naczelny Sąd Administracyjny w sporze tym przyznaje rację skarżącemu kasacyjnie i wskazuje, że analogiczny problem był już przedmiotem rozważań tego Sądu w sprawach o sygnaturach przykładowo: I GSK 481/19, I GSK 358/18 (orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA w składzie obecnym podziela stanowisko zaprezentowane w przywołanych judykatach.

Materialnoprawne przesłanki przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 uregulowano w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z jednoczesnym odesłaniem do odpowiednich regulacji wspólnotowych (art. 62 w związku z art. 1 i 7 ustawy). Ustawa określa w szczególności terminy składania wniosków o przyznanie płatności (od dnia 15 marca do dnia 15 maja - stosownie do art. 21 ust. 1). Według definicji zamieszczonych w art. 2 ustawy płatności związane do zwierząt oznaczają płatności w ramach dobrowolnego wsparcia związanego z produkcją, o którym mowa w tytule IV rozdział 1 rozporządzenia nr 1307/2013, przyznawane w sektorach produkcji zwierzęcej (pkt 13). Zwierzę zatwierdzone to zwierzę zatwierdzone w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 18 lit. a rozporządzenia nr 640/2014 (pkt 20).

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014 r., str. 48, z późn. zm.) określa w art. 2 pkt 7, że system identyfikacji i rejestracji zwierząt oznacza odpowiednio system identyfikacji i rejestracji bydła ustanowiony rozporządzeniem (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady (10) lub system identyfikacji i rejestrowania owiec i kóz ustanowiony rozporządzeniem Rady (WE) nr 21/2004. W punkcie 18 art. 2 rozporządzenie nr 640/2014 wyjaśnia, że zwierzę zatwierdzone oznacza: a) w przypadku systemu pomocy związanej z produkcją zwierzęcą - zwierzę, w odniesieniu do którego spełnione są wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy; lub b) w przypadku środka wsparcia związanego z produkcją zwierzęcą - zwierzę zidentyfikowane w drodze kontroli administracyjnych lub kontroli na miejscu.

Ponadto rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 stanowi w art. 30, że w żadnym wypadku pomocy lub wsparcia nie przyznaje się dla liczby zwierząt większej niż wskazana we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność (ust. 1); zwierzęta przebywające w gospodarstwie uznaje się za zatwierdzone wyłącznie wtedy, jeżeli są zidentyfikowane we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Zidentyfikowane zwierzęta mogą być zastępowane bez utraty prawa do wypłaty pomocy lub wsparcia, chyba że właściwy organ poinformował wcześniej beneficjenta o niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność lub o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. Jeżeli państwo członkowskie nie korzysta z możliwości stosowania systemu bezwnioskowego, zgodnie z przepisami ustanowionymi przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, gwarantuje ono w jakikolwiek sposób, że nie istnieją wątpliwości, które zwierzęta są objęte wnioskami beneficjentów o przyznanie pomocy lub o płatność (ust. 2); nie naruszając przepisów art. 31, jeżeli liczba zwierząt zgłoszona we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność przewyższa liczbę zatwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnych lub kontroli na miejscu, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie zwierząt zatwierdzonych (ust. 3).

Stosownie do art. 31 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 w przypadku gdy dla wniosków o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy związanej z produkcją zwierzęcą lub wniosków o płatność w ramach środków wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą, lub w ramach rodzaju działania objętego danym środkiem wsparcia stwierdzi się różnicę między liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych zgodnie z art. 30 ust. 3, całkowita kwota pomocy lub wsparcia, do której beneficjent jest uprawniony w ramach tych systemów pomocy lub środków wsparcia, lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia w danym roku składania wniosków, zmniejszana jest o odsetek ustalany zgodnie z ust. 3 niniejszego artykułu, o ile stwierdzone niezgodności dotyczą nie więcej niż trzech zwierząt.

W myśl natomiast art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 jeżeli stwierdzone niezgodności dotyczą więcej niż trzech zwierząt, całkowita kwota pomocy lub wsparcia, do której beneficjent jest uprawniony w ramach systemów pomocy lub środków wsparcia, lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia, o których mowa w ust. 1, w danym roku składania wniosków zostaje zmniejszona o: a) odsetek ustalony zgodnie z ust. 3, jeżeli nie przekracza on 10 %; b) dwukrotność odsetka ustalanego zgodnie z ust. 3, jeżeli jest on większy niż 10 %, ale mniejszy niż 20 %.

Jeżeli odsetek ustalony zgodnie z ust. 3 przekracza 20 %, za dany rok składania wniosków nie przyznaje się pomocy lub wsparcia, do których beneficjent byłby uprawniony zgodnie z art. 30 ust. 3 w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia.

W celu ustalenia odsetków, o których mowa w ust. 1 i 2, liczbę zwierząt zgłoszonych w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą lub rodzaju działania, co do której stwierdzono niezgodności, dzieli się przez liczbę zwierząt zatwierdzonych na potrzeby tego systemu pomocy lub środka wsparcia, lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia dla wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia na dany rok składania wniosków (art. 31 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014).

Wskazać także należy, że stosowanie do art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności;

1. 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
2. 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
3. 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Zgodnie z art. 6 powołanej ustawy płatności bezpośrednie oraz płatność niezwiązana do tytoniu są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie.

W art. 7 ust. 1 ustawa stanowi, że płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (pkt 1) oraz łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha (pkt 2). Według art. 7 ust. 2 ustawy pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli: 1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz 2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.

Stosownie do art. 16 ust. 1 ustawy, płatności związane do zwierząt przysługują do zwierząt następujących gatunków: bydło domowe (Bos taurus), owca domowa (Ovis aries) i koza domowa (Capra hircus). Według ust. 2 pkt 1 tego artykułu płatności związane do zwierząt gatunku bydło domowe są przyznawane rolnikowi w formie:

1. 1) płatności do bydła, jeżeli:
2. a) posiada samice lub samce tego gatunku:
3. – których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, nie przekracza 24 miesięcy,
4. – przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności,
5. b) liczba zwierząt, o których mowa w lit. a, objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności złożonym przez tego rolnika wynosi co najmniej 3 sztuki.

Płatności związane do bydła są przyznawane maksymalnie do 20 sztuk zwierząt, o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a (art. 16 ust. 3 ustawy).

Według § 12 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 z późn. zm.) płatności związane do bydła, płatności związane do krów oraz płatności związane do kóz przysługują do zwierząt, w odniesieniu do których: 1) do dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności dokonano zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;

1. 2) najpóźniej od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności są spełnione wymagania w zakresie identyfikacji określone w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Rozstrzygając opisany na wstępie problem wskazać należy, że ustalenia faktyczne w sprawie są bezsporne. Stado zostało zakupione w dniu 26 kwietnia 2017 r. a więc dochowując 7-dniowy termin z art. 12 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.U. z 2017r., poz. 546 ze zm.) wnioskodawca mógł zgłosić przemieszczenie bydła do 3 maja 2017 r. Wniosek o przyznanie spornej płatności skarżący złożył w dniu 27 kwietnia 2017 r. a zgłoszenia dokonał 28 kwietnia 2017 r. Z powyższego wynika, że zarówno złożenie wniosku o płatność, jak i dokonanie zgłoszenia nastąpiło przed upływem ostatecznego terminu na złożenie wniosku o płatności do bydła.

Tym samym należało uznać, że wniosek z dnia 27 kwietnia 2017 r. został uzupełniony przez skarżącego. Kluczowe bowiem znaczenie dla interpretacji kwestionowanego § 12 ust. 1 rozporządzenia, ma termin w jakim składa się z wniosek o przyznanie płatności do zwierząt. Co do zasady zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy – wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. W 2017 roku termin ten został wydłużony do 31 maja. Powyższe oznacza, że rolnik w tak zakreślonym terminie miał prawo wnioskować o przyznanie płatności związanej do zwierząt. Przy czym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich – co istotne – nie zabraniają zarówno wycofania złożonego wniosku o płatności zwierzęce, jak i jego uzupełnienia w tak zakreślonym terminie. Wynika to również z przepisów unijnych, skoro sam przepis art. 13 rozporządzenia 640/2013 przewiduje możliwość uzupełniania dokumentacji wniosku o płatności, a sankcjonuje dopiero złożenie wniosku po terminie ostatecznym przewidując procentowe zmniejszenia wnioskowanej pomocy, do maksymalnych 25 dni.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rację ma skarżący kasacyjnie, że interpretacja przepisów wskazanych w petitum wniesionego środka zaskarżenia dokonana przez WSA w Białymstoku, a wcześniej przez organ nie jest prawidłowa. Należy zauważyć, że gdyby rolnik wycofał pierwotny wniosek i złożył go ponownie po zgłoszeniu bydła to niewątpliwie wypełniłby przesłanki z § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia, ponieważ wniósłby wniosek kompletny. Zaakcentowania wymaga, że w decyzji organu odwoławczego znajduje się stwierdzenie, iż organ w żadnym razie nie kwestionuje faktu posiadania zwierząt przez skarżącego na dzień złożenia wniosku, przeciwnie - zdaniem Dyrektora – datą objęcia w posiadanie przedmiotowych zwierząt był dzień 26 kwietnia 2018 r. (data zdarzenia), co wynika ze zgłoszenia przemieszczenia bydła (v. str. 3 zaskarżonej decyzji).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w omówionym – niespornym - stanie faktycznym interpretację organu (a w ślad za nim Sądu I instancji) rzutującą na sposób rozpoznania wniosku przez ARiMR należy uznać za przejaw nadmiernego formalizmu, która narusza zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie płatności bezpośrednich wyrażone art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji.

O kosztach postępowania sądowego w wysokości 1120 zł (obejmujących: wpis od skargi kasacyjnej - 100 zł, opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji - 100 zł, wpis od skargi – 200 zł oraz koszty zastępstwa procesowego dla pełnomocnika skarżącego za I i II instancję - (480 zł i 240 zł) orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).