Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 3024/16, oddalił skargę Stowarzyszenia [...] w K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu kwoty dofinansowania.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
Na podstawie uchwały Zarządu PFRON z [...] grudnia 2013 r. przyznano skarżącej dofinansowanie w wysokości 107.437,60 zł, co skutkowało zawarciem umowy dofinansowania z dnia [...] grudnia 2013 r. pomiędzy Stowarzyszeniem [...] a PFRON. Na mocy tej umowy Fundusz wypłacił na rachunek bankowy strony pierwszą transzę kwoty dofinansowania w wysokości 64.457,76 zł na realizację projektu z zakresu rehabilitacji ciągłej dotyczącego zadania [...].
W dniach 8-11 września 2014 r. przeprowadzono kontrolę realizowanej umowy. W toku czynności kontrolnych ujawniono nieprawidłowości stanowiące o naruszeniu § 16 ust. 2 pkt 1) pkt 5) i pkt 6) umowy z dnia [...] grudnia 2013 r., tj. nienależyte wykonanie umowy, nieosiągnięcie planowanych wskaźników, niedysponowanie odpowiednimi zasobami kadrowymi oraz niezłożenie kompletnej dokumentacji rozliczeniowej dotyczącej realizowanego projektu.
Pismem z [...] listopada 2014 r. PFRON rozwiązał przedmiotową umowę zawartą ze skarżącą, z zachowaniem 14-dniowego okresu wypowiedzenia.
Decyzją z [...] sierpnia 2015 r. Prezes Zarządu PFRON zobowiązał stowarzyszenie do zwrotu wypłaconych środków w kwocie 64.457,76 zł wraz z odsetkami naliczonymi w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania dofinansowania przez PFRON na rachunek bankowy strony, tj. od dnia [...] grudnia 2013 r. do dnia wpłaty.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając jej słuszność pod względem fatycznym i prawnym. W uzasadnieniu organ odwoławczy zwrócił uwagę, że uzyskanie dofinansowania ze środków PFRON, dysponowanie nimi oraz rozliczenie się z wydatków finansowanych ze środków publicznych dokonywane jest zgodnie ze sformalizowanymi procedurami i wymaga rygorystycznego przestrzegania przepisów, między innymi w zakresie wymogów formalnych dotyczących dokumentów potwierdzających spełnienie warunków do otrzymania dofinansowania, czy dokumentujących poniesione wydatki. Strona zawierając umowę była świadoma, iż będzie wymagało to od niej wykazania określonych faktów. To na podmiocie, któremu powierzono środki publiczne spoczywa ciężar wykazania, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację ściśle określonych celów.
Zakres wykorzystania dofinansowania został wyraźnie określony w umowie będącej podstawą udzielenia tej pomocy, zatem dofinansowanie mogło być wykorzystane tylko na finansowanie tych konkretnych wydatków. Przekroczenie zakresu przedmiotowego finansowanych celów musi być traktowane jako wykorzystanie dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę stowarzyszenia na powyższą decyzję.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., nr 127, poz. 721 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji) oraz umowa o dofinansowanie z dnia [...] grudnia 2013 r., zarówno stronie jak i PFRON, wyznaczyły określone obowiązki i procedurę, w sytuacji nieprawidłowego (niezgodnego z umową) ich wykonywania. Fundusz wywiązał się z obowiązku przekazania stronie pierwszej transzy dofinansowania w wysokości 64.457,76 zł na realizację projektu. Strona zaś zobowiązała się do wydatkowania otrzymanych środków zgodnie z ich przeznaczeniem oraz szczegółowego ich rozliczenia wobec PFRON.
W wyniku czynności kontrolnych ustalono, że rehabilitacja nie odbywała się w sposób ciągły, co skutkuje nieuzyskaniem planowanych wartości wskaźników rezultatu, a zgodnie z § 1 ust. 2 umowy dofinansowania zleceniobiorca zobowiązał się do wykonania projektu zgodnie ze złożonym do PFRON wnioskiem o zlecenie realizacji zadań, z uwzględnieniem aktualizacji wniosku, a także w zakresie i na warunkach określonych w umowie. Ponadto – z powodu rozwiązania przez Gminę Z. ze skutkiem natychmiastowym umowy dotyczącej realizacji zadania "[...]" z powodu wykorzystania środków finansowych niezgodnie z przeznaczeniem oraz działania na szkodę podopiecznych Środowiskowego Domu Samopomocy, polegającego na zastraszaniu i naruszeniu godności osobistej osób niepełnosprawnych i pracowników – stowarzyszenie nie dysponuje placówką niezbędną do realizacji projektu. Stowarzyszenie nie dysponuje także odpowiednią liczbą wykwalifikowanej kadry.
Daje Sąd wskazał, że Fundusz nie mógł zweryfikować, czy stowarzyszenie wywiązało się z obowiązku, o którym mowa w § 4 ust. 2, § 5 ust. 2 oraz ust. 5 umowy dofinansowania, pomimo wezwania przez Oddział Pomorski pismem z 29 sierpnia 2014 r. do przedłożenia całości dokumentacji potwierdzającej poniesione wydatki do sprawozdania częściowego złożonego w dniu 31 lipca 2014 r. Dokumentacja nie wpłynęła w wyznaczonym terminie, jak również nie okazano dokumentacji za okres od dnia 18 sierpnia 2014 r. do dnia 11 września 2014 r. Oddział Pomorski nie uzyskał zatem możliwości zweryfikowania dokumentów finansowych.
Ponadto, zgodnie ze stanem faktycznym na dzień 20 listopada 2014 r. wprowadzenie danych przez stronę do ewidencji godzin wsparcia udzielonego beneficjentom ostatecznym projektu zakończyło się z dniem 31 lipca 2014 r., a zgodnie z § 7 ust. 1 umowy o dofinansowanie zleceniobiorca zobowiązany jest do prowadzenia jej na bieżąco;
Zdaniem WSA, mając na uwadze powyższe okoliczności, organ słusznie uznał, że postanowienia umowy o dofinansowanie zostały naruszone w stopniu uzasadniającym rozwiązanie tej umowy. Konsekwencją zaś rozwiązania umowy, zgodnie z jej § 16 ust. 3, było zobowiązanie skarżącego do zwrotu kwoty przekazanej przez PFRON na realizację projektu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczonymi od dnia wykonania przez PFRON płatności tych środków do dnia uregulowania całości. Zasadnie zatem organ wydał decyzję w tym przedmiocie.
Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie, stowarzyszenie nie przedstawiło do sprawozdania częściowego złożonego w dniu 31 lipca 2014 r. całości dokumentacji potwierdzającej poniesione wydatki. Pomimo wezwania organu, strona nie uzupełniła żądanych dokumentów. Z protokołu kontroli z 31 października 2014 r. wynika, iż cała dokumentacja finansowo-merytoryczna dotycząca realizacji umowy o dofinansowanie została zabezpieczona przez Komendę Powiatową Policji w Starogardzie Gdańskim w związku z dochodzeniem w sprawie doprowadzenia PFRON do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez Zarząd Stowarzyszenia [...]. Powyższe ustalenia świadczą zatem, iż strona nie informowała na bieżąco o zajęciu przez Policję dokumentów służących do rozliczenia otrzymanych środków, do czego była zobowiązana, zgodnie § 9 umowy. Strona zobowiązała się także do szczegółowego rozliczenia otrzymanych środków wobec Funduszu, z czego również się nie wywiązała.
W ocenie Sądu, zajęcie przez Policę dokumentów księgowych nie jest okolicznością, za którą odpowiedzialność ponoszą organy. Jak słusznie zauważył organ, w procedurze karnej istnieją możliwości korzystania z zabezpieczonej dokumentacji. Strona w celu wykazania przed Funduszem, iż prawidłowo wykorzystała środki publiczne z takiej możliwości nie skorzystała bezpodstawnie uznając, iż zajęcie dokumentów przez Policję, czy następnie przez Prokuraturę, zwalnia ją z tego obowiązku.
Zdaniem WSA, przedstawione przez stronę dowody, w postaci czterech numerów gazetek "[...]" i "[...]" oraz wycinków z gazet z informacjami prasowymi o zorganizowanej wycieczce do Warszawy, nie są wystarczające dla udokumentowania pełnej realizacji postanowień umowy o dofinansowanie, gdyż na podstawie wyłącznie tych dowodów nie można zweryfikować w sposób wyczerpujący i rzetelny prawidłowości wydatkowania przez skarżącą środków przekazanych jej na realizację projektu. Skarżąca, próbując w pozostałym zakresie przerzucić ciężar dowodu na organ, ograniczyła się do wyrażenia niezadowolenia i sprzeciwu względem ustaleń organu.
WSA nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ przeprowadził postępowanie dowodowe, podejmując niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Strona była zawiadamiana o podejmowanych czynnościach, w szczególności o dacie i miejscu kontroli realizowanej umowy, przeprowadzonej 8-11 września 2014 r. i miała możliwość aktywnego uczestniczenia w tych czynnościach. Z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że organ odwoławczy zbadał wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Stowarzyszenie [...], wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) polegające na jego niezastosowaniu przez Sąd I instancji i w rezultacie:
- a) lakoniczne i niczym nieuzasadnione stwierdzenie, że "przedstawione przez skarżącą dowody, w postaci w czterech numerów gazetek "[...]" i "[...]" oraz wycinków z gazet z informacjami prasowymi o zorganizowanej wycieczce do Warszawy, nie są wystarczające dla udokumentowania pełnej realizacji postanowień umowy o dofinansowanie, gdyż na podstawie wyłącznie tych dowodów nie można zweryfikować w sposób wyczerpujący i rzetelny prawidłowości wydatkowania przez skarżącą środków przekazanych jej na realizację projektu. Skarżąca, próbując w pozostałym zakresie przerzucić ciężar dowodu na organ", ograniczyła się do wyrażenia niezadowolenia i sprzeciwu względem ustaleń organu, podczas gdy na gruncie rozstrzyganej sprawy skarżąca kasacyjnie przedstawiła dokumenty na poparcie swojego stanowiska, które to dokumenty były w znacznej części pomijane przy ocenie dokonywanej przez organ administracji, na co skarżąca kasacyjnie zwróciła uwagę również w skardze na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z [...] sierpnia 2016 r.;
- b) arbitralne i niepoparte żadną argumentacją twierdzenie, że to "na podmiocie, któremu powierzono środki publiczne spoczywa ciężar wykazania, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację ściśle określonych celów. Strona podpisując umowę z dnia [...] grudnia 2013 r. i otrzymując takie środki, nie może przerzucać swojego obowiązku na Fundusz i wymaga, aby organ wyręczył ją w rozliczeniu przekazanych środków", podczas gdy żadne z dowodów zgromadzonych w sprawie nie jest podstawą do przyjęcia, że skarżąca kasacyjnie przerzuciła bądź miała zamiar przerzucić na stronę przeciwną swojego obowiązku rozliczenia przekazanych środków;
- c) chaotyczne i wewnętrznie sprzeczne twierdzenia, że z jednej strony stowarzyszenie [...] w sposób nieuzasadniony nie przedstawiło do sprawozdania częściowego złożonego w dniu 31 lipca 2014 r. całości dokumentacji potwierdzające poniesione wydatki, zaś z drugiej strony zwrócenie uwagi, że w tym czasie cała dokumentacja finansowo-merytoryczna dotycząca realizacji umowy o dofinansowanie została zabezpieczona przez Komendę Powiatową Policji w Starogardzie Gdańskim w związku z prowadzonym dochodzeniem, w związku z czym nie było możliwości przedstawienia całości dokumentacji w tym czasie;
- d) bezrefleksyjne formułowanie nieuzasadnionych twierdzeń przez Sąd I instancji, a w konsekwencji sformułowanie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób ogólny, nieprzekonujący i niepozwalający na dokonanie oceny w toku rozumowania Sądu.
- 2) art. 151 p.p.s.a. polegające na jego zastosowanie w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy, a w konsekwencji oddalenie przez Sąd I instancji skargi w całości, podczas gdy wskazane w niniejszej skardze kasacyjnej argumenty w pełni uzasadniają uznanie, iż skarga ta powinna była zostać uwzględniona;
- 3) art. 145 § 1 p.p.s.a. polegające na jego niezastosowaniu w sprawie i w konsekwencji uznanie przez Sąd I instancji, że skarga winna zostać oddalona, podczas gdy – jak wskazano – winna być uwzględniona, zaś decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z [...] sierpnia 2016 r. w sprawie utrzymania w mocy decyzji Prezesa Zarządu PFRON – uchylona.
- II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 49e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011r. nr 127 poz. 721 ze zm.) przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący kasacyjnie wykorzystał otrzymane dofinansowanie niezgodnie z przeznaczeniem, a w konsekwencji jest zobowiązany do ich zwrotu, podczas gdy na gruncie rozstrzyganej sprawy nie doszło do przekroczenia zakresu przedmiotowego finansowanych celów, w związku z czym brak jest podstaw do żądania zwrotu kwoty dofinansowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. w pkt 1-3 petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 p.p.s.a.
Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wymagane jest, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość, aby prześledzić tok rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (tak: wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., II FSK 1301/10).
Obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest przyjąć określony stan faktyczny i go przedstawić, nie chodzi jednak o przedstawienie jakiegokolwiek stanu faktycznego, lecz stanu rzeczywistego, ustalonego i przyjętego zgodnie z obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r., FSK 2123/04). Przy ocenie skuteczności naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. pamiętać należy, że jest to przepis procesowy, zatem może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko jeżeli jego naruszenie miało wpływ i to istotny na wynik sprawy sądowoadministracyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). To obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzuconego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu pierwszej instancji byłby inny.
Należy również zwrócić uwagę na to, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z kolei, według art. 98 § 1 p.p.s.a., przewodniczący zamyka rozprawę (posiedzenie). Natomiast uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym (art. 141 § 1 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że skoro wydanie wyroku który jest wynikiem sprawy sądowo administracyjnej, poprzedza czasowo sporządzenie jego uzasadnienia, to wadliwie sporządzone uzasadnienie nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w przypadku, kiedy uzasadnienie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia oraz zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09 stwierdził: "Przepis art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
Nr 153, poz. 1270 ze zm.) może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia".
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji – nie dość, że zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. – to również, jeżeli nie przede wszystkim,, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia i wolne jest od wskazywanych przez skarżące stowarzyszenie wad i deficytów, co prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji uczynił zadość obowiązkowi jego sporządzenia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. W tej mierze – co wymaga podkreślenia w kontekście podejmowanej na gruncie omawianych zarzutów kasacyjnych polemiki z merytorycznym stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, której podjęcie, wbrew temu co na ich gruncie sugeruje skarżący kasacyjnie nie było jednak, jak się okazuje, ani niemożliwe, ani też utrudnione.
Zupełnie inną kwestią jest natomiast siła przekonywania zawartych w nim argumentów. Brak przekonania strony skarżącej o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do zastosowania prawa – którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych – czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony, skarżącej nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszące skargę kasacyjną stowarzyszenie nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie, stanowisko to zostało umotywowane w stopniu wystarczającym, aby poddać je merytorycznej kontroli w postępowaniu wywołanym wniesioną skargą kasacyjną.
Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np.: wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; wyrok NSA z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; wyrok NSA z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).
Przepis art. 151 p.p.s.a. normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej, określa kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania: "W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części". Zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji środka określonego w ustawie oraz nie zastosowanie innego nie jest naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. jest konsekwencją nie stwierdzenia przez Sąd I instancji istnienia przesłanek, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkujących uwzględnieniem skargi. Zgodnie z tym przepisem, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie wydaje jedno z rozstrzygnięć wskazanych w pkt 1), pkt 2) lub pkt 3) wskazanej jednostki redakcyjnej. Kasator nie wskazał, który konkretnie przepis art. 145 § 1 p.p.s.a. został naruszony przez Sąd I instancji, argumentując, że skarga powinna zostać uwzględniona.
Ponadto zarzutu naruszenia wskazanych przepisów proceduralnych nie powiązano z jakimkolwiek innym przepisem prawa procesowego, którego naruszenie było, w ocenie autora skargi kasacyjnej przyczyną wadliwego zastosowania normy zawartej w ww. przepisach. Tym samym, tak sformułowane zarzuty naruszenia prawa procesowego, nie mogą stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej.
Strona skarżąca, chcąc powołać się na zarzut ich złamania, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać taki zarzut ze wskazaniem naruszenia przepisów postępowania, którym - jej zdaniem - uchybił Sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy. Brak takich powiązań oznacza w konsekwencji nieskuteczność zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 151 p.p.s.a., jak też art. 145 § 1 p.p.s.a sformułowanych w podstawie naruszenia przepisów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przyjmując ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, nie naruszył żadnego przepisu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miały zastosowanie w sprawie sądowoadministracyjnej. Należy podkreślić, że zasadniczym ustaleniem dokonanym przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej niepodważonym przez kasatora było to, że pismem z [...] listopada 2014 r. PFRON rozwiązał umowę o dofinansowanie z [...] grudnia 2013 r. zawartą pomiędzy Stowarzyszeniem [...] a PFRON.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 49e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przez jego niewłaściwe zastosowanie. Podniesiony zarzut kasator sformułował w ten sposób: "(...) przyjęcie, że Skarżący kasacyjnie wykorzystał otrzymane dofinansowanie niezgodnie z przeznaczeniem (...)"
Wszelka argumentacja podniesiona w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. zmierzająca do podważenia stanu faktycznego sprawy nie może odnieść zamierzonego skutku. Zarzuty podniesione w ramach drugiej podstawy kasacyjnej pozostają w ścisłym związku z niepodważonymi ustaleniami stanu faktycznego tj. wyliczeniem kwoty podlegającej zwrotowi. Skoro kasator nie podważył skutecznie tego ustalenia w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., to stawianie Sądowi I instancji zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. nie może być prawnie skuteczne.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo zaakceptował zastosowanie przepisów prawa materialnego do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy.
Zgodnie z art. 36 ust. 1 i 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zadania z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych mogą być realizowane na zlecenie Funduszu przez fundacje oraz organizacje pozarządowe. Do zlecania zadań, o którym mowa w ust. 1 i 2, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Ta ustawa reguluje między innymi zasady sprawowania nadzoru nad prowadzeniem działalności pożytku publicznego. Organizacje pozarządowe lub podmioty (...) przyjmując zlecenie realizacji zadania publicznego zobowiązują się do wykonania zadania publicznego w zakresie i na zasadach określonych w umowie odpowiednio o wsparcie realizacji zadania publicznego lub o powierzenie realizacji zadania publicznego, sporządzonej z uwzględnieniem wskazanych przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (art. 16 ust. 1).
Umowa wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności i może być zawarta na czas realizacji zadania lub na czas określony, nie dłuższy niż 5 lat. W Rozdziale 4 Nadzór uregulowano czynności kontrolne (art. 29), protokół pokontrolny (art.
31) oraz wystąpienie pokontrolne (art. 32). Wystąpienie pokontrolne zawiera ocenę stanu faktycznego wynikającą z ustaleń zawartych w protokole kontroli, w tym opis ustalonych uchybień, z uwzględnieniem przyczyn ich powstania, zakresu, skutków oraz osób odpowiedzialnych za ich powstanie, a także termin usunięcia uchybień, nie krótszy niż 30 dni od dnia doręczenia wystąpienia pokontrolnego.
Według art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie (...) ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty (...).
W tej sprawie kwota podlegająca zwrotowi została ustalona w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości: nienależyte wykonanie umowy; nieosiągnięcie planowanych wskaźników; niedysponowanie odpowiednimi zasobami kadrowymi oraz niezłożenie kompletnej dokumentacji rozliczeniowej dotyczącej realizowanego projektu. W konsekwencji umowa z [...] grudnia 2013 r. została rozwiązana za wypowiedzeniem, a Stowarzyszenie miało obowiązek zwrotu kwoty przekazanej przez PFRON na realizację zadania z ustawowymi odsetkami.
Podstawą prawną decyzji ostatecznej był 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Dokonując ustaleń faktycznych w sprawie, Minister przed wydaniem decyzji określającej kwotę podlegającą zwrotowi, miał obowiązek zbadania, czy ustalona w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości kwota jest wyliczona prawidłowo. Dokonując określenia kwoty przypadającej do zwrotu organ administracji publicznej w ramach postępowania dowodowego miał obowiązek dokonania oceny zapisów umowy z [...] grudnia 2013 r., a następnie dokonując wykładni przepisów prawa powszechnie obowiązującego, działając w ramach zasady swobodnej oceny dowodów prawidłowo, ustalił, że zwrotowi podlega 64 457,76 złotych.
Z przedstawionych wyżej przyczyn, wobec stwierdzenia, że zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty nie są uzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny po jej rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w myśl art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842) uznał, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.).