Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 listopada 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 1717/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę K. O. E. s.c. A. S., J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszeń celnych za nieprawidłowe w zakresie klasyfikacji taryfowej i należności podatkowych oraz określenia podatku od towarów i usług.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym:
Zarządzeniem z dnia [...] października 2006 r. wezwano doradcę podatkowego J. C. – pełnomocnika skarżącej Spółki – do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia poprzez wykazanie, iż J. C. spełnia wymogi stawiane pełnomocnikowi procesowemu do reprezentowania strony przed sądem administracyjnym, określone w art. 35 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., a jeśli tak, wezwano go do złożenia pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej Spółki przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi.
Ponadto Sąd wezwał do nadesłania dokumentu określającego umocowanie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego, tj. umowę Spółki w oryginale lub uwierzytelnionej kopii. W wezwaniu, jako alternatywną możliwość usunięcia braków formalnych skargi, Sąd I instancji wskazał podpisanie skargi przez osoby uprawnione do działania w imieniu Spółki i odesłanie jej do sądu po podpisaniu, a także zwrócił się o złożenie dokumentu, z którego wynika upoważnienie do podpisania skargi, czyli umowy Spółki w oryginale lub uwierzytelnionej kopii. Wymienione wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej Spółki w dniu [...] listopada 2006 r.
W odpowiedzi na wezwanie J. C. stwierdził, że w przedmiotowej sprawie występuje jako pełnomocnik procesowy na zasadach określonych w art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 86). Ponadto wskazał, iż pełnomocnictwo zostało podpisane przez obu udziałowców Spółki i załączone do skargi wniesionej w imieniu jego mocodawców. Zdaniem pełnomocnika, został on umocowany do reprezentacji Spółki zgodnie z prawem, na dowód czego przesłał notarialnie poświadczoną umowę Spółki.
Odrzucając skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2006 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że nadesłanie przez J. C. notarialnie potwierdzonej umowy Spółki nie spowodowało uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci braku pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej Spółki przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji podniósł również, iż we wskazanym terminie nie nadesłano skargi podpisanej przez osoby uprawione do działania w imieniu skarżącej Spółki.
Na powyższe postanowienie Spółka wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając je w całości i domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od Dyrektora Izby Celnej w W. kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 1 pkt 5 i § 3 oraz art. 47 § 1 i art. 49 § 1 p.p.s.a., pozostającymi w związku z art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez wydanie skarżonego postanowienia z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, Sąd nie zebrał i w sposób wyczerpujący nie rozpoznał całego materiału dowodowego, a także nie dokonał na jego podstawie oceny, czy brak pełnomocnictwa przy skardze powstał z winy pełnomocnika, czy też na skutek błędu lub zaniedbania organu celnego. Nie sprawdzono mianowicie czy skarga zawierała wymieniony załącznik, bądź też co się z nim stało, a także nie zastosowano przewidzianych w ustawie środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do rzekomego braku pełnomocnictwa przy skardze.
W świetle powyższego, strona wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że Sąd I instancji odrzucając skargę, wydał nieprawidłowe rozstrzygnięcie, gdyż zgodnie z art. 49 § 2 p.p.s.a. mógł co najwyżej pozostawić skargę bez rozpoznania. Ponadto zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono błędną wykładnię art. 41 ust. 2 ustawy o doradztwie podatkowym, pozostającego w związku art. 35 § 1 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż oryginał pełnomocnictwa wraz z opłatą skarbową złożoną na tym pełnomocnictwie został dołączony do skargi, którą przesłano do Dyrektora Izby Celnej w W. Po otrzymaniu skargi organ nie informował o ewentualnym braku pełnomocnictwa przy skardze, co zdaniem strony skarżącej oznacza, że pełnomocnictwo wpłynęło do tego organu. Sąd I instancji nie sprawdził natomiast, dlaczego organ celny nie nadesłał pełnomocnictwa wraz ze skargą.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie zachodzą. Powyższa zasada oznacza związanie tego sądu podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej, które decydują o tym w jakim zakresie orzeczenie Sądu I instancji będzie podlegało kontroli. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznawana skarga kasacyjna opiera się na przekonaniu strony skarżącej, że kwestionowane orzeczenie narusza przepis art. 135 p.p.s.a. Zarzut ten został postawiony w związku z art. 46 § 1 pkt 5 i § 3, art. 47 § 1, art. 49 § 1 p.p.s.a. oraz w związku art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazaną powyżej podstawę kasacyjną należy uznać za zasadną w części naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a., który w niniejszej sprawie należało rozważyć w powiązaniu z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Strona wnosząca skargę kasacyjną, powołując szereg przepisów sądowej ustawy procesowej, których naruszenia upatruje w zaskarżonym orzeczeniu sądu I instancji, problem niniejszej sprawy na obecnym etapie postępowania sprowadza w istocie do stwierdzenia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zastosował przewidzianych w ustawie środków w celu usunięcia naruszenia prawa i poprzez odrzucenie skargi wydał rozstrzygnięcie nieprawidłowe.
Odnosząc się do wskazanych powyżej zarzutów, w pierwszej kolejności należy rozważyć czy J. C. – pełnomocnik, ustanowiony przez A. S. i J. S. – K. O. E. s.c., w sposób prawidłowy zareagował na wezwanie Sądu I instancji z dnia [...] października 2006 r. W piśmie, o którym mowa wezwano pełnomocnika m.in. do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wykazanie, iż spełnia on wymogi dla pełnomocnika procesowego przed sądem administracyjnym, określone w art. 35 § 1 i § 2 p.p.s.a., a także poprzez przesłanie dokumentu określającego umocowanie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego, tj. umowę spółki.
Strona wnosząca skargę kasacyjną wskazała na okoliczność, iż w odpowiedzi na wspomniane wezwanie Sądu, jej pełnomocnik przesłał uwierzytelnioną kopię umowy spółki, a ponadto poinformował Sąd I instancji, że reprezentuje spółkę w postępowaniu jako doradca podatkowy, w oparciu o art. 41 ust. 2 ustawy o doradztwie podatkowym. Ponadto strona podkreśliła, iż pełnomocnik poinformował Sąd, że odpowiednie pełnomocnictwo zostało załączone do wniesionej skargi.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie powinno budzić wątpliwości, iż pełnomocnik spółki wnoszącej skargę kasacyjną odpowiedział na wezwanie Sądu z zachowaniem wyznaczonego terminu i stosownie do treści wezwania. Podkreślić mianowicie należy, iż z uwagi na dostrzeżony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny brak formalny w postaci braku w aktach sprawy pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej spółki przed sądami administracyjnymi, wezwanie zaadresowane do pełnomocnika powinno być sformułowane inaczej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z takiej redakcji pisma wynikało bowiem, że od pełnomocnika żąda się wskazania podstawy prawnej, z której wynikałaby możliwość reprezentowania spółki i występowania w jej imieniu ze skargą do sądu administracyjnego. Bezspornym z kolei jest, iż pełnomocnik zastosował się do otrzymanego wezwania Sądu i w piśmie z dnia [...] listopada 2006 r. przedstawił wszystkie informacje, których uzupełnienia żądano.
Sąd I instancji w przedmiotowym wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych powinien wskazać na treść art. 37 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (zd. 1). Natomiast z faktu powołania w wezwaniu Sądu art. 35 § 1 i § 2 p.p.s.a., zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można wywodzić, że brak formalny w niniejszej sprawie dotyczył braku pełnomocnictwa w ogóle. Nieprecyzyjnie określone żądanie spowodowało zatem, iż pełnomocnictwa do akt sprawy nie uzupełniono, co w efekcie doprowadziło do bezzasadnego na tym etapie postępowania – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – odrzucenia skargi przez Sąd I instancji.
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności, Sąd I instancji nie dokonał prawidłowego wezwania do usunięcia braków formalnych, a tym samym nie powstała okoliczność przewidziana w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w postaci nieuzupełnienia braków formalnych skargi poprzez brak dołączenia pełnomocnictwa.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza ponadto, iż jeśli Sąd I instancji po otrzymaniu odpowiedzi na wezwanie uznał, że J. C. nie może być pełnomocnikiem w niniejszej sprawie, to powinien był wezwać do podpisania skargi bezpośrednio samych skarżących, czego jednak nie uczynił. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskutek nieprawidłowego bądź też nieprecyzyjnego działania Sądu I instancji, skarżącej spółce odebrano możliwość dochodzenia swoich praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jest to ewidentne odebranie stronie prawa do sądu. Podkreślenia bowiem wymaga, że złe sformułowanie wezwania, z którym Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił się do pełnomocnika, jego nieprecyzyjna treść nie były obojętne dla sytuacji procesowej strony i realizacji jej prawa do sądu. Działanie takie zamyka stronie drogę sądowego dochodzenia ewentualnie naruszonych praw, pozbawiając ją tym samym zagwarantowanego w Konstytucji RP (art. 45 ust.
- 1) prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jej sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Na marginesie już tylko należy stwierdzić, że na aprobatę nie zasługuje pogląd strony wnoszącej skargę kasacyjną, iż Sąd I instancji mógł co najwyżej pozostawić skargę bez rozpoznania, ale nie mógł jej odrzucić. Do takiego działania podstawę daje bowiem przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., którego treść stanowi, że sąd odrzuca skargę, gdy w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Jednakże powyżej przedstawione rozważania dowodzą, że wspomniane okoliczności w ustalonym stanie faktycznym nie zachodzą. Należało zatem uznać, iż na obecnym etapie postępowania takie rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest co najmniej przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważy, mając na względzie zwłaszcza przedmiot toczącego się postępowania, czy pełnomocnictwo, które w efekcie zostało przesłane wraz ze skargą kasacyjną oraz dołączone do akt sprawy (k. 37), jest dokumentem dającym doradcy podatkowemu – J. C. wystarczające umocowanie do reprezentowania skarżącej spółki w niniejszej sprawie.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest zasadna i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).