Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt I GSK 849/23

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 16 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1262/22 po rozpoznaniu skargi A. C. (dalej "skarżąca", "zobowiązana") na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej "organ", "wierzyciel") z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził na rzecz skarżącej od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Skarżąca wniosła zarzuty do postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia [...] lipca 2020r. dotyczące nieistnienia obowiązku i braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 479 z późn. zm.), dalej "u.p.e.a.". Postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r. wierzyciel uznał oba wniesione zarzuty skarżącej za niezasadne.

Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, w którym wskazała, że nie może zgodzić się z treścią postanowienia w świetle wcześniejszego umorzenia postępowania w tej sprawie dla numeru identyfikacyjnego [...].

Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] lipca 2022 r. o oddaleniu zarzutów skarżącej. Stwierdzono jednoznacznie, iż organ nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania przedmiotowych odbiorników w 2004 roku, a skarżąca takiego dokumentu nie przedstawiła. Co do zarzutu braku doręczenia upomnienia podano, iż organ wypełnił nałożony w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. obowiązek. Upomnienie przesłano skarżącej w dniu 18 listopada 2019 r. (za potwierdzeniem odbioru). Odbiór upomnienia miał miejsce w dniu 28 listopada 2019 r. Dowód w postaci dokumentu elektronicznego wygenerowanego z systemu Poczty Polskiej S.A. potwierdzający odbiór przedmiotowego upomnienia, załączono do zaskarżonego upomnienia. W związku z powyższym wierzyciel uznał zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia za nieuzasadniony.

Następnie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 16 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1262/22 uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd I instancji podkreślił, że skarga okazała się zasadna choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie. Zdaniem Sądu I instancji organy prawidłowo uznały za niezasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Wierzyciel wypełnił nałożony w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. obowiązek poprzez przesłanie upomnienia zobowiązanej. Upomnienie zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 28 listopada 2019 r. Za wadliwe uznano również stanowisko skarżącej odnośnie nieskutecznego nadania jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Za zasadny Sąd I instancji uznał zarzut związany ze znajdującym się w aktach sprawy i skierowanym do wierzyciela - pismach zobowiązanej z dnia 30 czerwca 2012 r. i z 3 września 2012 r., w których skarżąca wskazała, iż od 2004 r. nie posiada telewizora i korzysta jedynie z komputera. Sąd I instancji stwierdził, iż w powyższych pismach skarżąca zawarła w istocie oświadczenie woli o wyrejestrowaniu odbiornika RTV, czego organ nie dostrzegł. Wola wyrejestrowania odbiornika RTV wynika z treści wskazanych pism, gdzie skarżąca wielokrotnie podkreśla, iż od kilku lat nie posiada odbiornika RTV. Organ winien był niezwłocznie wezwać skarżącą na zasadzie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm.), dalej "k.p.a." do uzupełnienia wymogów formalnych, które wówczas obowiązywały, co do formy wyrejestrowania odbiornika RTV.

Sąd I instancji uznał w konsekwencji, że wierzyciel obowiązany będzie do realizacji dyspozycji art. 64 § 2 k.p.a. W konsekwencji Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie uznając, że wierzyciel dopuścił się naruszenia art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a.

Następnie organ, na podstawie przepisów art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt I SA /Gl 1262/22 i zaskarżył ww. wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. I. na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego:
2. 1. przepisów art. 49 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 1993 r. Nr 7, poz.
3. 34) w zw. § 2 ust. 2 oraz § 4 z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), dalej "rozporządzenie Ministra Łączności", poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:
4. 1) to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania, poprzez załączenie stosownych dowodów, braku podnoszonego a nie wykazanego i nieudowodnionego w żaden sposób przez zobowiązaną braku powiadomienia urzędu pocztowego o wyrejestrowaniu odbiorników RTV w 2004 r. w sposób określony i wymagany ww przepisami tj. na odcinku "W" a zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego zobowiązanej z roku 2008 r. przesłane zobowiązanej, jest niewystarczające do uznania, że zawiadomienie to jest skutecznie przesłane i prawidłowe i wystarcza do potwierdzenia obowiązku uiszczenia przez skarżącą abonamentu RTV za okres dochodzony w tym postępowaniu, tym bardziej wobec braku przedstawienia przez zobowiązaną dowodu na podnoszone przez nią wyrejestrowanie odbiornika w urzędzie pocztowym w Łodzi we wrześniu 2004 r.
5. 2. przepisów art. 2 ust. 1-3 oraz art. 3 ust. 4 oraz art. 5 a także art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1689 z późn. zm.), dalej "ustawa abonamentowa" w zw. z § 3 oraz § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 9 oraz § 11 - § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:
6. 1) to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania, poprzez załączenie stosownych dowodów, braku podnoszonego a nie wykazanego i nieudowodnionego w żaden sposób przez zobowiązaną dokonania wyrejestrowania zarejestrowanych uprzednio odbiorników RTV i to w sposób wymagany ww. przepisami a nadto, że wierzyciel był zobowiązany wezwać zobowiązaną do uzupełnienia wymogów formalnych przewidzianych co do formy wyrejestrowania odbiorników RTV w związku z pismem zobowiązanej z 2012 r. informującej o braku posiadania telewizora od 2004r., tym samym, ze wierzyciel jest zobowiązany w chwili obecnej niejako "przymusić" zobowiązaną do dokonania formalności wyrejestrowania odbiorników i łamiąc przepisy, zgodzić się na to, żeby wyrejestrowanie odbiorników dokonane w chwili obecnej obowiązywało do dnia otrzymania przez wierzyciela pisma zobowiązanej z dnia 30 czerwca 2012 r.,
7. 2) nawet jeśli zobowiązana nie wyrejestrowała odbiornika RTV w sposób wskazany w ww. przepisach tj. na dostosowanym do tego i odcinku "W" książeczki radiofonicznej we wskazywanym przez pozwaną 2004 r. i w latach późniejszych w przewidzianej przepisami formie to wierzyciel był zobowiązany wezwać zobowiązaną do uzupełnienia tego formalnego braku a contrario, że nie ciążył na zobowiązanej obowiązek powiadomienia urzędu pocztowego o wyrejestrowaniu odbiornika RTV na przystosowanym do tego i załączonym do książeczki radiofonicznej odcinku "W", zgodnie z pouczeniem zawartym w książeczce w części o nazwie "informacja dla abonenta", a końcowo, że zobowiązana powinna oczekiwać wezwania wierzyciela wskazującego w jaki sposób powinna dokonać wyrejestrowania odbiornika oraz, ze brak takiego wezwania wierzyciela może skutkować uznaniem, że brak wyrejestrowania odbiornika RTV przez zobowiązaną obciąża wierzyciela, a nie zobowiązaną oraz, że istnieją przepisy pozwalające na wyrejestrowanie odbiornika RTV w chwili obecnej z datą wsteczną t.j. z 2012 r.
8. 3) wierzyciel powinien posiadać inny dowód niż zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego z 5.12.2008 r. wysłane na posiadany przez niego adres zobowiązanej tj. "dowód wysłania (choćby kopii koperty) na dowód dalszego istnienia po stronie zobowiązanej obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej a także, że to wierzyciel powinien przedstawić dowód na brak wyrejestrowania odbiornika przez zobowiązaną
9. 4) domaganie się od skarżącej, by posiadała dowód potwierdzający wyrejestrowanie odbiorników w sposób przewidywany przepisami nie znajduje uzasadnienia prawnego a fakt, że zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego zobowiązanej z roku 2008 r. przesłane na jej adres a więc w sposób wymagany przepisami, jest niewystarczające do uznania, że został zobowiązanej nadany indywidualny numer identyfikacyjny i nadal istnieje po jej stronie obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej aż do wyrejestrowania przez nią odbiornika RTV w sposób przewidziany przepisami oraz, że obowiązek wymuszenia wyrejestrowania odbiorników RTV nie ciąży na wierzycielu tylko właśnie na zobowiązanej

Mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, iż: wierzyciel powinien do blankietu zawiadomienia skarżącej z datą 5 grudnia 2008 r. załączyć "do akt dowodu wysłania (choćby kopii koperty)", a nadto WSA w Gliwicach uznał, że: "wierzyciel nie wzięła pod uwagę, iż w znajdującym się w aktach sprawy - skierowanym do wierzyciela - piśmie zobowiązanej z dnia 30 czerwca 2012 r., skarżąca wskazała, iż od 2004 r. nie posiada telewizora i korzysta jedynie z komputera. Podobne informacje zawarte zostały w skierowanym do wierzyciela piśmie zobowiązanej z dnia 3 września 2012 r. W piśmie tym zobowiązana podkreśliła ponownie, że ostatni posiadany przez nią odbiornik RTV wyrzuciła w 2004r. i od tej pory posiada jedynie komputer i internet.

Sąd stwierdza, iż w powyższych pismach skarżąca zawarła w istocie oświadczenie woli o wyrejestrowaniu odbiornika RTV, czego organ nie dostrzegł. Wola wyrejestrowania odbiornika RTV wynika z okoliczności opisanych w powyższych pismach, gdzie skarżąca wielokrotnie podkreślała, iż od kilku lat nie posiada odbiornika RTV" (...) gdyby okazało się, iż oświadczenie woli zobowiązanej o wyrejestrowaniu odbiornika nie wypełnia określonych warunków formalnych (np. konieczność złożenia takiego oświadczenia na formularzu), wierzyciel zobowiązany będzie, (...) do wezwania skarżącej do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni. Po ewentualnym skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika w momencie dokonania omawianego zgłoszenia przez zobowiązaną, czyli w dniu, kiedy pismo skarżącej z dnia 30 czerwca 2012 r. dotarło do wierzyciela" i w konsekwencji zdaniem Sądu wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu ww. przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec wierzyciela wyroku uchylającego postanowienie z [...] sierpnia 2022r. nr [...] jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie,

1. 3. przepisów art. 2 ust. 1-3 oraz art. 3 ust. 4 ustawy abonamentowej w zw. § 2 ust. 4 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342 z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie Ministra Transportu" oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania poprzez załączenie stosownych dowodów faktu posiadania w dalszym ciągu w spornym okresie przez zobowiązaną zarejestrowanego odbiornika i istnienia obowiązku zapłaty za niego innego niż przedstawione przez wierzyciela: zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z 05.12.2008 r., wobec podnoszonego a nie wykazanego i nieudowodnionego w żaden sposób przez zobowiązaną jego wyrejestrowania a także wobec stwierdzonego przez Sąd nieprzedstawienia przez wierzyciela wymaganego zdaniem Sądu innego dowodu (wezwania skarżącej do wyrejestrowania odbiornika RTV i następnie wyrejestrowanie odbiornika od 2012 r.) niż zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego z 2008 r. wysłanego na adres zobowiązanej t.j. dowodu na dalsze istnienie po jej stronie obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej a także, że to wierzyciel powinien przedstawić dowód na brak wyrejestrowania odbiornika przez zobowiązanego w okresie wcześniejszym tj. od 2004 roku wskazywanego przez zobowiązaną jako rok w którym przestała posiadać odbiornik RTV a... także, że to wierzyciel w roku 2012, w latach późniejszych i obecnie (pisma zobowiązanej) jest zobowiązany wezwać skarżącą do wyrejestrowania odbiornika RTV i po dokonaniu przez nią nawet obecnie formalności powinien wyrejestrować odbiornik z 2012 r. oraz że a contrario, że nie ciążyło na zobowiązanej powiadomienia urzędu pocztowego o wyrejestrowaniu odbiornika RTV na przystosowanym do tego i załączonym do książeczki radiofonicznej odcinku "W" we wskazywaną przez skarżąca roku 2004, zgodnie z pouczeniem zawartym w książeczce w części o nazwie "informacja dla abonenta", a później w sposób formalny wskazywany przepisami i fakt ten jest niewystarczający do uznania, że zawiadomienie z 5.12.2008 r. jest skutecznie przesłane i prawidłowe oraz, że został zobowiązanej nadany indywidualny numer identyfikacyjny oraz, że do czasu wyrejestrowania odbiorników była ona zobowiązana do ich opłacania. Mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, iż stanowisko wierzyciela w uchylonym postanowieniu jest wadliwe oraz do uznania przez Sąd, że dowód wyrejestrowania odbiornika i przeprowadzenie procedury wyrejestrowania przez skarżącą odbiornika RTV ciąży na wierzycielu a nadto, że wierzyciel był co najmniej zobowiązany przepisami do wezwania zobowiązanej do formalnego uregulowania tej kwestii jeśli rzeczywiście przestała posiadać odbiornik RTV, podobnie, że ciąży na wierzycielu dowód inny niż zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego z 2008 r. na istnienie po stronie zobowiązanej obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej i w konsekwencji to zdaniem Sądu wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec wierzyciela wyroku uchylającego postanowienie z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie
2. 4. przepisów art. 2 ust. 1-3 ustawy abonamentowej w zw. § 2 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że z tych przepisów wynika, że dla wykazania poinformowania zobowiązanej przez wierzyciela o nadaniu numeru identyfikacyjnego zobowiązaną, jest posiadanie przez wierzyciela na to dowodu wysłania w postaci " choćby kopii koperty" tj. dowodu innego niż duplikat zawiadomienia o jego nadaniu z 5,12.2008 r.; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, że wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec wierzyciela wyroku uchylającego postanowienie z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie,
3. 5. przepisów art. 2 ust. 1- 3 ustawy abonamentowej w zw. § 2 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 i rozporządzenia Ministra Transportu oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pomimo nie kwestionowania przez zobowiązanego faktu rejestracji odbiornika RTV, wobec nie przedstawienia żadnych dowodów przez nią na jego wyrejestrowanie lub skuteczne przeprowadzenie procedury zwolnienia z opłat za abonament RTV, zdaniem Sądu na wierzyciela przeszedł ciężar dowodu w tym zakresie w tym również dowodu na dokonanie na brak wyrejestrowania odbiornika przez zobowiązaną i przedstawienie ich Sądowi ewentualnie dowodu na wezwanie zobowiązanej do formalnego wyrejestrowania odbiornika RTV w 2012 r. oraz, że to na wierzycielu ciążył obowiązek wezwania zobowiązanej do wyrejestrowania odbiornika RTV a brak takiego wezwania obciąża brakiem wyrejestrowania odbiornika RTV nie zobowiązana ale wierzyciela; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, że wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec wierzyciela wyroku uchylającego postanowienie z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie,
4. 6. przepisów § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych poprzez ich błędną wykładnię polegającą przede wszystkim na przyjęciu, że to na wierzycielu ciążył obowiązek interpretacji w tym postępowaniu przepisów ww rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16.07.1993 r. a w szczególności tego w jakiej formie opisana w rozporządzeniu procedura powiadomienia posiadacza książeczki radiofonicznej o zaprzestaniu używania odbiornika ma nastąpić i w konsekwencji wobec braku tego wyjaśnienia (wezwania do uzupełnienia braków formalnych) wierzyciela w postępowaniu nie wykazał istnienia egzekwowanego obowiązku i w konsekwencji zdaniem Sądu wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości uzasadniających wydanie wobec wydanie wobec wierzyciela wyroku uchylającego postanowienie z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie
5. II. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, i uchylenie postanowienia z [...] sierpnia 2022r. nr [...] jako naruszającego przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a, w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegające na błędnie ustalonym stanie faktycznym polegającym w szczególności na przyjęciu, że
2. 1) do duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z datą jego sporządzenia przez wierzyciela będącą jednocześnie datą nadania, listem zwykłym, wierzyciel powinien załączyć dowód jego wysłania "choćby kopię koperty" tj., że załączony duplikat zawiadomienia nie jest dowodem wystarczającym na wykazanie nadania(wysłania) przez wierzyciela w/w numeru i spełnienia przez niego warunku, o którym mowa w zw. z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych
3. 2) zarejestrowanie odbiornika przez zobowiązaną wobec nie wykazania przez niego jego wyrejestrowania w sposób określony w § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych czy też § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i § 13 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nie jest wystarczające do uznania, że była ona zobowiązana do dalszego uiszczania w/w opłat w spornym okresie,
4. 3) na zobowiązanej nie ciąży obowiązek wykazania, że do wyrejestrowania odbiornika RTV w 2004 r. lub w okresie późniejszym rzeczywiście doszło i uznania wyłącznie na podstawie słów zobowiązanej o braku posiadania telewizora od 2004 r. i korzystania jedynie z komputera a także wyrejestrowania odbiornika RTV w urzędzie pocztowym w 2004 r., że do dalszego uiszczenia opłat abonamentowych w spornym okresie nie była już zobowiązana, i oświadczenie o braku posiadania odbiorników RTV zawarte w pismach z 2012 r. powinno zostać uznane przez wierzyciela za oświadczenie o wyrejestrowaniu odbiorników RTV i że wierzyciel tego nie dostrzegł a zatem, że doszło do wyrejestrowania odbiorników i nie ma materiału dowodowego pozwalającego na jednoznaczne wskazanie ciągłości istnienia obowiązku uiszczenia opłaty za abonament RTV - zarejestrowany odbiornik,
5. 4) powinien istnieć w aktach niniejszej sprawy posiadanych przez wierzyciela wezwanie do zobowiązanej "do uzupełnienia wymogów formalnych, które wówczas obowiązywały, co do formy wyrejestrowania odbiornika RTV" i tylko z tej przyczyny, że zobowiązana podnosi, że nie posiadała odbiornika od 2004 r., nie obciąża jej dowód wyrejestrowania odbiornika, na który to fakt zdaniem Sądu zobowiązana się powołuje składając oświadczenia w 2012 r. o braku posiadania odbiornika RTV od 2004 r. i dokonania wyrejestrowania odbiornika RTV w 2004 r. (pismo z 20.05.2019 r.) i wywodzi z niego skutki prawne jak też, że to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania w postępowaniu dlaczego takiego dowodu wierzyciel nie posiada ewentualnie to na wierzycielu ciąży obowiązek "wymuszenia" w chwili obecnej przeprowadzenia procedury wyrejestrowania odbiornika RTV przez skarżącą a w przypadku jego nie spełnienia zobowiązana może skutecznie nie opłacać abonamentu RTV co najmniej od 2012 r. mimo rejestracji odbiornika RTV i jednocześnie braku dopełnienia formalności związanych z jego wyrejestrowaniem,
6. 5) dla skuteczności dochodzenia od zobowiązanej opłat abonamentowych powinien zostać przedstawiony przez wierzyciela - Sądowi inny dowód (dokument) niż zawiadomienia o nadaniu zobowiązanej indywidualnego numeru identyfikacyjnego z 05.12.2008 r. przy jednoczesnym braku wykazania przez zobowiązaną dopełnienia formalności jego wyrejestrowania tj., że wierzyciel był zobowiązany wezwać zobowiązaną do dopełnienia tych formalności tylko li dlatego, że sama tego nie dokonała a nadto, że oświadczenie zobowiązanej w 2012 r. o braku posiadania odbiornika RTV od 2004 r. mogłoby być równoznacznie z oświadczeniem o wyrejestrowaniu odbiornika RTV na co sama wskazywała, ze dokonała takiego wyrejestrowania w roku 2004 r. i pomimo wiedzy w roku 2012 r. o braku posiadania przez wierzyciela dowodu na dokonanie takiego wymaganego wyrejestrowania przez nią odbiornika, postanowiła nadal nic nie robić w tej sprawie, pomimo wiedzy, ze ona sama takiego dowodu nie posiada,
7. 6) zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania oraz nadanie użytkownikowi indywidualnego numeru identyfikacyjnego i jego przesłanie na wskazywany wierzycielowi przez zobowiązaną adres nie stanowi wystarczającej przesłanki istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy abonamentowej i rozporządzeń wykonawczych do niej o obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekucji w trybie u.p.e.a.

błędnie wskazującym, iż wierzyciel nieprawidłowo rozstrzygnął i ustosunkował się do podnoszonych przez zobowiązaną zarzutów albowiem wydane przez Wierzyciela postanowienie nie naruszają w żadnym stopniu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy a tym bardziej art. 2 ust. 1-3 oraz art. 3 ust. 4 ustawy abonamentowej, a także § 2 ust. 4 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu oraz § 11 - § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. a wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny Gliwicach musiałby uznać, że wniesioną skargę przez zobowiązaną jako niezasadną należy oddalić,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 64 § 2 k.p.a. i w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Poczty Polskiej S.A. z dnia z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] jako naruszające przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym ich uchylenie poprzez uznanie, iż organ naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 64 § 2 k.p.a., gdy przy prawidłowej wykładni tych przepisów wraz z przepisami ustawy o opłatach abonamentowych WSA w Gliwicach winien dojść do odmiennego wniosku bowiem organ nie miał podstawy prawnej do zastosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego wskazanych przez Sąd, bowiem żaden przepis ustawy abonamentowej a tym bardziej przepisy rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17.12.2013 roku w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nie dawał i nie daje podstaw do bezpośredniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, przy dokonywaniu materialno-technicznych czynności związanych z rejestracją czy też wyrejestrowanie odbiorników RTV, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, poprzez przyjęcie iż organ winien każde oświadczenie woli zobowiązanej korygować w trybie art. 64 k.p.a. a w konsekwencji tego błędne przyjęcie, iż pismem z dnia 30 czerwca 2012 r. roku skarżąca założyła "skierowane do organy oświadczenie woli o wyrejestrowaniu odbiorników RTV", mimo, że cały czas twierdziła, że wyrejestrowała odbiornik w 2004 r., co wymagało podjęcia przez organ dalszych czynności a mianowicie jak stwierdza WSA w Gliwicach, skoro "Skarżąca wielokrotnie podkreślała, iż od kilku lat nie posiada odbiornika RTV Organ winien był niezwłocznie wezwać skarżącą na zasadzie art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia wymogów formalnych, które wówczas obowiązywały, co do formy wyrejestrowania odbiornika RTV. (...) gdyby okazało się, iż oświadczenie woli zobowiązanej o wyrejestrowaniu odbiornika nie wypełnia określonych warunków formalnych (np. konieczność złożenia takiego oświadczenia na formularzu), wierzyciel zobowiązany będzie, (...) do wezwania skarżącej do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni. Po ewentualnym skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika w momencie dokonania omawianego zgłoszenia przez zobowiązaną, czyli w dniu, kiedy pismo skarżącej z dnia 30 czerwca 2012 r. dotarło do wierzyciela", a tym samym błędne przyjęcia, że do czynności zleconych organowi w zakresie rejestracji odbiorników RTV czy wyrejestrowania odbiorników, mają zastosowanie przepisy k.p.a. w tym art. 64 § 2, oraz przez błędne przyjęcie, że udzielania odpowiedzi zwykłym pismem informującym, nie może być uznane za odpowiadające prawni, gdyż w takim wypadku należy zastosować art. 64 § 2 k.p.a.

3. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.poprzez niedokonanie kontroli legalności działania wierzyciela, wydanych przez niego aktów, brak podania przez Sąd I instancji analizy regulacji prawnych rozstrzygnięcia a podanie jedynie konkluzji skutkujących uwzględnieniem skargi i uchyleniem postanowień wierzyciela a więc naruszenia powodującego błędną analizę i pominięcie ustaleń wierzyciela, załączonych do akt dokumentów, a co za tym idzie nie rozpoznanie istoty sprawy, co mogło mieć wpływ na treść wyroku, ponieważ kompleksowa analiza zgłoszonych zarzutów a następnie ocena działania wierzyciela na podstawie posiadanych przez niego i przedstawionych Sądowi dokumentów oraz w świetle przedstawionych zastrzeżeń, ustaleń i dowodów oraz przepisów prawa powinna doprowadzić do oddalenia skargi zobowiązanej przez WSA w Gliwicach,

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację wniesionych zarzutów i wniósł o:

1. 1. rozstrzygnięcie przez NSA poprzez zmianę wyroku WSA we Gliwicach i oddalenie wniesionej skargi przez zobowiązaną ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania,
2. 2. zasądzenie od zobowiązanej na rzecz wierzyciela kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych,
3. 3. Ponadto na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., w imieniu wierzyciela zrzekł się prawa do rozpoznania sprawy na rozprawie.

Odpowiadając na skargę kasacyjną, skarżąca wniosła o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie w pełni poparła argumentację zawartą w zaskarżonym wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a.

Zarzuty kasacyjne oparto na podstawie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., czyli na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz na naruszeniu prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. W razie więc powołania w skardze kasacyjnej zarówno zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i prawa procesowego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty prawa procesowego. Dopiero bowiem przesądzenie o prawidłowości ustaleń faktycznych, przyjętych w toku postępowania za podstawę zaskarżonego orzeczenia, umożliwia ocenę procesu subsumpcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego.

Spór w sprawie niniejszej, a jednocześnie istotne zagadnienie wstępne sprowadza się do odpowiedzi na pytanie: czy wierzyciel, jak twierdzi Sąd I instancji, był zobowiązany do wezwania skarżącej do usunięcia braków formalnych jej pism z 2012 r., w których informowała go o braku posiadania telewizora. Od bowiem charakteru udzielonej odpowiedzi zależą bowiem dalsze czynności i ewentualny wynik oceny podjętych czynności egzekucyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zaleceń Sądu I instancji kierowanych do organu egzekucyjnego w związku z uchyleniem zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego, sprowadzających się do obowiązku wezwania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do złożenia oświadczenia o wyrejestrowaniu odbiornika w przepisanej do tego formie. Jako usprawiedliwiony ocenić należało przede wszystkim zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a – w powiązaniu z art. 7, art. 64 § 2 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. (pkt II.2 petitum skargi kasacyjnej). Sprowadza się on do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, że wobec poinformowania Poczty Polskiej w 2012 r., o okoliczności braku posiadania od 2004 r. odbiornika telewizyjnego i posiadania jedynie komputera, Poczta miała obowiązek podjąć działania określone – co do formy i terminu – prawem (przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego).

Odniesienie się do tak stawianego zarzutu wymaga wskazania, że w myśl art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. ustawa ta normuje: 1) postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco;

1. 2) postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1.

Znaczy to, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie do prowadzonych przez organy wskazane w art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco.

Celem oceny czy na podstawie ustawy abonamentowej prowadzone są postępowania określone art. 1 k.p.a. trzeba wyjaśnić, że art. 2 ust. 1 tej ustawy wprowadza zasadę, że za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. W myśl zaś art. 5 ust. 1 odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe.

Możliwość rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej przewiduje art. 7 ust. 6 ustawy abonamentowej. Przepis ten stanowi, że w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora wyznaczonego przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3 tej ustawy.

W kwestii wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, wobec zgłoszenia zaprzestania używania tych urządzeń, ustawa abonamentowa ani przepisy aktu wykonawczego do tej ustawy, nie wskazują na konieczność wydania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej. Uwzględnieniu zgłoszenia zaprzestania używania odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i ich wyrejestrowaniu przypisać należy zatem charakter czynności materialno-technicznej. Czynnikiem odróżniającym tymczasem decyzje administracyjne od czynności materialno-technicznych jest właśnie konieczność dokonania w decyzji rozstrzygnięcia określonej sprawy, tj. ustalenia wiążących konsekwencji obowiązującej normy prawnej w drodze jej stosowania wobec określonych podmiotów (W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 51).

Wprawdzie zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, przyjmuje się, że – w przeciwieństwie do pozytywnego załatwienia sprawy poprzez podjęcie czynności materialno-technicznej – odmowa dokonania takiej czynności powinna nastąpić w drodze decyzji (zob. uzasadnienie uchwały NSA z 9 grudnia 2013 r., I OPS 4/13, ONSAiWSA 2014, nr 3, poz. 35), jednakże w rozpatrywanej sprawie, taka sytuacja nie zaistniała. Wniesiona skarga nie dotyczy braku wyrejestrowania, lecz jej przedmiotem są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, w którym skarżąca kwestionuje istnienie obowiązku.

W tym stanie rzeczy nie powinno ulegać kwestii, że wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nie ma charakteru sprawy indywidualnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnych, wobec czego – stosownie do przytoczonych wyżej regulacji art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. – do postępowania tego nie znajdują zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec powyższego, w stanie faktycznym sprawy, gdy skarżąca pismem z 30 czerwca 2012 r. i 3 września 2012 r., informowała wierzyciela, że nie posiada telewizora, wierzyciel nie miał możliwości prawnych, oczekiwanych przez Sąd I instancji, do wszczęcia i prowadzenia postępowania na zasadach określonych w k.p.a. W konsekwencji wadliwe jest stanowisko Sądu I instancji, wedle którego przepis art. 64 § 2 k.p.a. ma zastosowanie, gdy pismo strony w przedmiocie wyrejestrowania odbiornika zawiera braki formalne.

Na marginesie samej kwestii skuteczności złożenia informacji przez abonenta o zaprzestaniu używania odbiorników RTV, w stanie prawnym do 16 czerwca 2005 r. obowiązywał § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), zgodnie z którym posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika. Z kolei w stanie prawnym obowiązującym do 13 grudnia 2007 r., a więc w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190) Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z orzecznictwem (por. wyroki NSA z 8 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 837/18; 22 marca 2018 r. sygn. akt II GSK 1343/16; 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II FSK 429/18, tamże), aby wyrejestrować odbiornik RTV należało uczynić to w określonej przepisami formie, którą był zapis w książeczce abonamentowej.

Na podstawie tych przepisów posiadacz imiennej książeczki radiofonicznej był zobowiązany powiadomić placówkę operatora publicznego o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia (§ 3). Zgłoszenia zaprzestania używania wszystkich odbiorników RTV należało dokonać po przedstawieniu w urzędzie pocztowym dwóch wypełnionych odcinków "W", stanowiących integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych. Urząd pocztowy zatrzymywał okładkę książeczki, wraz z jednym odcinkiem "W", a pozostałą część książeczki, wraz z drugim odcinkiem "W", potwierdzonym podpisem pracownika poczty i odciskiem datownika, zwracał klientowi. Zasady postępowania w przypadku wyrejestrowania odbiorników RTV zawarte były w książeczce radiofonicznej.

Natomiast w stanie prawnym regulowanym rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342) do skutecznego wyrejestrowania odbiornika RTV – koniecznym było złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia danych" o zaprzestaniu używania odbiorników RTV.

Tak więc również z tych względów argument Sądu I instancji o poinformowaniu przez skarżącą Poczty Polskiej dwoma pismami z 2012 r. o nieposiadaniu odbiornika RTV i konieczności podjęcia przez organ czynności o których mowa w art. 64 § 2 k.p.a., nie zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane wyżej regulacje dotyczące sposobu wyrejestrowania odbiornika i dokumentowania tej okoliczności uniemożliwiają skuteczne zastąpienie dowodu wyrejestrowania np. pisemnym oświadczeniem czy też zeznaniem osoby, która uczestniczyła w wyrejestrowaniu odbiornika, czy też widziała dokument potwierdzający dokonanie takiej czynności, albo ma wiedzę, że skarżąca nie posiada odbiornika.

Zatem regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika, nakazuje przechowywać dokument wyrejestrowania, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika. Wyrejestrowanie odbiornika jest zatem okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i w interesie zobowiązanej jest zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie tej okoliczności.

Dlatego też, zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego nie powinno budzić wątpliwości, że przepis art. 64 § 2 k.p.a. nie może stanowić podstawy prawnej wezwania do złożenia oświadczenia o wyrejestrowaniu odbiornika w przepisanej formie prawnej, wobec jednoznacznej treści art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. W konsekwencji organ nie dopuścił się naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w powiązaniu z art. 7, art. 64 § 2 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.

Stwierdzone uchybienie zaskarżonego wyroku nie pozwala też Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Bez pełnego stanowiska Sądu I instancji co do zaskarżonego postanowienia w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, przedwczesnym jest wypowiadanie się w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego.

Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).