Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. sygn. akt I SA/Go 1546/06 po rozpoznaniu sprawy ze sprawy skargi R. P. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] września 2006 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - odrzucił skargę.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja dotyczyła klasyfikacji taryfowej oraz że przedmiotem sprawy nie są należności celne. Sąd uznał, że zmiana klasyfikacji taryfowej nie wywołuje bezpośrednio sporu, co do wysokości długu celnego i w konsekwencji ustalił, że skarga podlegała wpisowi stałemu, który reprezentujący skarżącą adwokat zobowiązany był uiścić bez wezwania przy wnoszeniu skargi do sądu.
W związku z tym, że pełnomocnik nie uiścił wpisu stałego, Sąd I instancji na podstawie art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – odrzucił skargę.
R. P. Spółka z o.o. w W. zaskarżyła w całości powyższe postanowienie skargą kasacyjną zarzucając, że zostało ono wydane z:
- 1) naruszeniem prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), poprzez błędną jego wykładnię, a w następstwie tego niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 65 § 4 pkt 2 w związku z art. 3 § 1 pkt 2, 8 i 9 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75 poz. 802 ze zm.), dalej: Kodeks celny, poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna oraz z
- 2) naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:
art. 221 w związku z art. 230 i art. 231 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 pkt 13 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), dalej: rozporządzenie RM w sprawie wpisu, poprzez ustalenie charakteru i wysokości wpisu na podstawie niewłaściwych przepisów, a w efekcie poprzez odrzucenie skargi przy mylnym założeniu, iż mają do niej zastosowanie przepisy o wpisie stałym;
art. 58 § 1 pkt 3 ppsa w związku z art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. oraz § 1 pkt 1rozporządzenia RM w sprawie wpisu, poprzez nieustalenie charakteru i wysokości wpisu od skargi na podstawie właściwych przepisów oraz odrzucenie skargi z pominięciem wezwania Spółki do uiszczenia wpisu, mimo iż wezwanie to w przedmiotowej sprawie było obligatoryjne, a odrzucenie skargi dopuszczalne dopiero po nią uiszczeniu przez Spółkę wpisu w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania;
art. 218 w związku z art. 215 § 1 i art. 216 p.p.s.a., poprzez uznanie, z pominięciem procedury sprawdzenia podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, iż wartość ta została podana w sposób nieprawidłowy, a przez to naruszenie kolejnych przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj.:
art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez naruszenie konstytucyjnych praw i wolności Spółki w zakresie jej uprawnień do zaskarżenia niezgodnego z prawem orzeczenia, sądowego dochodzenia naruszonych wolności i praw oraz sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o:
- - uchylenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. skarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w G. W. i rozpoznanie niniejszej skargi na rozprawie
- - zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że wbrew odmiennemu stanowisku Sądu I instancji przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie są należności pieniężne, ponieważ organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzje organu I instancji w części, w której organ ten uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej procedury celnej, klasyfikacji taryfowej, wartości celnej i kwoty wynikającej z długu celnego, który zgodnie z art. 3 § 1 pkt 2, 8 i 9 Kodeksu celnego jest definiowany jako powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia określonej kwoty pieniężnej i jest w istocie należnością pieniężną, jaką dłużnik jest zobowiązany zapłacić z tytułu wprowadzenia towarów na polski obszar celny.
Skarżąca podniosła, że w rozpoznawanej sprawie spór pomiędzy organami celnymi a Spółką odnosił się do klasyfikacji taryfowej importowanego samochodu oraz że bezpośrednim efektem zmiany tej klasyfikacji była zmiana wysokości należności celnych - długu celnego
W konsekwencji, przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest należność pieniężna równa kwocie wynikającej z długu celnego bowiem:
- - skarżona decyzja zawiera rozstrzygnięcia dotyczące wartości celnej i kwoty wynikającej z długu celnego, a ponadto nieprawidłowość zgłoszenia celnego wywiera bezpośrednie i oczywiste konsekwencje finansowe dla Spółki, bowiem zmienia wynikającą ze zgłoszenia celnego kwotę należności celnych, do których uiszczenia Spółka została zobowiązana.
Oznacza to, zdaniem skarżącej, że Sąd I instancji wydając wyrok naruszył przepisy art. 65 § 4 pkt 2 w związku z art. 3 § 1 pkt 2, 8 i 9 Kodeksu celnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, dokonując błędnej wykładni, a następnie niewłaściwego zastosowania tych przepisów.
Skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 221 w związku z art. 230 i art. 231 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 pkt 13 rozporządzenia RM w sprawie wpisu podnosząc, że ze względu na to, iż przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest należność pieniężna, skarga Spółki podlegała wpisowi stosunkowemu w wysokości ustalonej na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia RM w sprawie wpisu, a nie jak błędnie stwierdził Sąd I instancji, wpisowi stałemu w wysokości określonej na podstawie § 3 ust. 3 pkt 13 tego rozporządzenia.
Naruszenie przepisów art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. oraz § 1 pkt 1rozporządzenia RM w sprawie wpisu nastąpiło, zdaniem skarżącej, poprzez niezastosowanie tych przepisów i odrzucenie skargi z pominięciem obligatoryjnej procedury wezwania Spółki do uiszczenia należnego wpisu stosunkowego.
Z kolei naruszenie art. 218 w związku z 215 § 1 i art. 216 p.p.s.a. nastąpiło poprzez to, że w sytuacji, gdy Sąd I instancji powziął wątpliwości, co do podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, nie zarządził sprawdzenia tej wartości, jak czynił to w sprawach skarg składanych w postępowaniu o tożsamym stanie faktycznym i prawnym. Skarżąca podniosła, że w szeregu innych spraw, w których złożyła skargi na dokładnie tego samego rodzaju decyzje Dyrektora Izby Celnej w R., Sąd I instancji wzywał Spółkę do uiszczenia wpisu stosunkowego.
Skarżąca zarzuciła, że Sąd I instancji naruszył – również art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, ponieważ odrzucił skargę Spółki, na podstawie błędnie przyjętego przedmiotu zaskarżenia oraz na podstawie przepisów prawa niemających zastosowania w sprawie. Postanowienie to w efekcie pozbawiło Spółkę określonego w art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP prawa do sądu.
Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje
Ocena podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów wymaga w pierwszym rzędzie podkreślenia, że w rozpoznawanej sprawie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzja, którą Dyrektor Izby Celnej w R. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części, w której organ ten uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe (art. 65 par. 4 pkt 2 Kodeksu celnego) w zakresie zastosowanej procedury celnej, opisu towaru, klasyfikacji towaru, jego wartości celnej oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego, a nie jak błędnie przyjął Sąd I instancji, wyłącznie w zakresie klasyfikacji taryfowej towaru. W konsekwencji uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe wartość celna importowanego przez skarżącą towaru została podwyższona w stosunku do wartości celnej zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym, co spowodowało niedobór cła w kwocie 319, 20 zł.
Skarżąca zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. w całości, a więc także w zakresie rozstrzygnięcia w przedmiocie wymiaru cła.
Przy ocenie, czy wniesiona skarga podlegała wpisowi stałemu, jak przyjął Sąd I instancji, czy wpisowi stosunkowemu, jak twierdzi skarżąca należy wskazać, że stosownie do art. 230 p.p.s.a. od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Według art. 231 p.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Przepisy te pozostają w związku z przepisami art. 215−218 p.p.s.a., traktującymi o wartości przedmiotu zaskarżenia. Z analizy tych przepisów wynika, że obowiązek podania w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia dotyczy tylko spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, ponieważ tylko wówczas od tej wartości zależy wysokość wpisu.
Przy interpretacji tych przepisów należy mieć przede wszystkim na uwadze, że dotyczą one sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli działalności organów administracji publicznej (art. 3 p.p.s.a.). Jest zatem oczywiste, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty lub czynności organu, które w konkretnej sprawie mają określoną treść merytoryczną, a gdy chodzi o decyzje − zawierają określone rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach. Decyzja rozstrzyga daną sprawę co do jej istoty albo kończy ją w inny sposób w danej instancji (art. 207 § 2 Ordynacji podatkowej, czy art. 104 § 2 k.p.a.). Jeżeli zatem treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji dotyczy należności pieniężnych, np. cła, to powinno być oczywiste, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja określająca tę należność (cło), jej wysokość (cła), lecz także, że przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna określona w tej decyzji (art. 210 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej).
W takim przypadku nie chodzi o wartość zaskarżonej decyzji jako takiej, lecz o wartość zaskarżonego określonego w niej przedmiotu rozstrzygnięcia, jeśli oczywiście ten przedmiot ma wartość materialną wyrażoną w pieniądzu. Sama decyzja, jako akt administracyjny nie ma wartości materialnej (pieniężnej). Wartość taką może mieć tylko określony w niej przedmiot. W przepisach art. 215, 216 i 231 p.p.s.a. chodzi zatem o zaskarżenie decyzji w przedmiocie należności pieniężnej, o kontrolę legalności decyzji, która określa, ustala, dotyczy, orzeka, rozstrzyga o należności pieniężnej.
Z powyższego wynika, że jeżeli strona skarży decyzję określającą wysokość cła, to przedmiotem zaskarżenia jest cło, a więc należność pieniężna.
W konsekwencji, jeżeli decyzja określa kwotę cła, to skarga na decyzję w tym przedmiocie objęta jest wpisem stosunkowym, gdyż przedmiotem zaskarżenia w rozumieniu przepisów art. 215 § 1, 216 i 231 p.p.s.a. jest należność pieniężna, albowiem podatek jest należnością pieniężną. (por. postanowienie NSA z 21 stycznia 2008 r. sygn. akt I GSK 2039/06, niepubl.).
Natomiast, jeżeli decyzja w sprawie celnej dotyczy tylko określenia wartości celnej towarów, bez określenia kwoty należności celnych, to skarga na decyzję w tym przedmiocie podlega wpisowi stałemu, gdyż nie występuje tu należność pieniężna w rozumieniu przepisów p.p.s.a. o wpisach. Wartość celna nie jest należnością pieniężną, stanowi jedynie podstawę do określenia wysokości należności pieniężnych − cła i podatku.
W przypadku wykazania w zgłoszeniu celnym niższych lub wyższych od należnych kwot cła, decyzja określająca, w wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego, kwoty cła w prawidłowej wysokości dotyczy należności pieniężnych. Od skargi wniesionej na taką decyzję pobiera się wpis stosunkowy, którego wysokość zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia. Tą wartością jest należność pieniężna w postaci kwoty cła.
Wyłania się przy tym kwestia, czy w takiej sprawie wartością przedmiotu zaskarżenia jest określona w zaskarżonej decyzji pełna wysokość cła, czy tylko ta jej część, która jest kwestionowana w skardze do sądu.
Przesądzać o tym powinna zasada zaskarżalności decyzji przez stronę. Zasadą jest, że zakres zaskarżenia decyzji (w całości lub w części) określa wola strony wyrażona wprost w skardze lub wynikająca z jej treści, niezależnie od późniejszych − po nadaniu biegu sprawie, już w toku postępowania − uprawnień sądu administracyjnego do rozszerzenia granic rozpoznania skargi w danej sprawie na podstawie art. 134 i 135 p.p.s.a.
Sąd administracyjny uwzględniając skargę, może wzruszyć zaskarżoną decyzję w całości lub w części − art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.
W przepisach art. 215−218 i 231 p.p.s.a. chodzi o przedmiot zaskarżenia, o zaskarżoną należność pieniężną, co oznacza, jak to wyżej zostało podniesione, zaskarżenie decyzji rozstrzygającej co do należności pieniężnej. Skoro strona może zaskarżyć decyzję w całości lub w części, to wartością przedmiotu zaskarżenia (zaskarżoną należnością pieniężną) może być, w zależności od okoliczności sprawy, pełna wysokość należności pieniężnej określonej w zaskarżonej decyzji lub taka jej część, która jest kwestionowana w skardze.
Zawarte w omawianych przepisach określenie: wartość przedmiotu zaskarżenia, a tym samym wysokość należności pieniężnej (art. 215 § 1 i art. 216 p.p.s.a.) wskazuje, że akcent należy położyć na element zaskarżenia − to co zostało przez wnoszącego skargę zaskarżone. Z uwagi na istotę wpisu sądowego, którego uiszczenie jest warunkiem nadania biegu skardze, w przepisach tych chodzi zatem o wartość tego co w ramach przedmiotu zaskarżonej decyzji jest w skardze kwestionowane wprost lub wynika z treści skargi i jej uzasadnienia, albo co wynika z istoty, charakteru i okoliczności sprawy.
W przypadku decyzji określającej kwotę cła, przedmiotem zaskarżenia może być cała kwota cła lub tylko jej część.
Należy zatem przyjąć, że w sprawie celnej wartością przedmiotu zaskarżenia jest wartość tego, co w ramach przedmiotu zaskarżonej decyzji jest przez stronę kwestionowane. Jeżeli skarga nie dotyczy pełnej wysokości cła określonego w decyzji, a tylko jej części, to wartością przedmiotu zaskarżenia dla potrzeb wpisu sądowego jest wysokość tej kwestionowanej części cła, bez względu na to, czy jest ona wartością dodatnią czy ujemną. Akcent położony jest tu na wolę strony skarżącej, tj. na zakres zaskarżenia decyzji określającej wysokość cła − w całości czy w części.
Tak też należy rozumieć część wstępną przepisu § 1 rozporządzenia RM w sprawie wpisu, gdzie mowa jest o wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. Nie powinno to być rozumiane w ten sposób, że chodzi o zależność wpisu stosunkowego od całej kwoty cła określonej w zaskarżonej decyzji bez względu na zakres zaskarżenia tej decyzji (w całości czy w części). Pozostawałoby to w sprzeczności z omówioną wyżej istotą przepisów p.p.s.a. o opłatach i wpisach sądowych, naruszałoby granice upoważnienia do wydania rozporządzenia wykonawczego na podstawie art. 233 p.p.s.a., gdzie mowa jest o wpisie stosunkowym obliczonym w procentach od wartości przedmiotu zaskarżenia. Wprowadziłoby także wewnętrzną sprzeczność w ramach § 1 tego rozporządzenia, gdzie w pkt 1−4 mowa jest właśnie o wpisie stosunkowym obliczanym w procentach od wartości przedmiotu zaskarżenia.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w której decyzja określająca wysokość cła, wydana na skutek zweryfikowania wartości celnej towaru, została zaskarżona przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości, wartością przedmiotu zaskarżenia jest różnica między kwotą cła określoną w zgłoszeniu celnym a kwotą cła określoną w zaskarżonej decyzji. Skoro bowiem strona w skardze kwestionuje podwyższenie wartości celnej importowanego towaru w stosunku do jego wartości określonej w zgłoszeniu celnym, zaś od tej wartości zależy wysokość cła, to zaskarżając decyzję w całości kwestionuje tym samym podwyższenie kwoty cła w stosunku do kwoty wykazanej w zgłoszeniu celnym.
Strona skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podała, że wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi kwota 319, 20 zł. Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna oraz że skarga podlega wpisowi stosunkowemu, do uiszczenia którego, skarżąca powinna być wezwana przez Sąd na podstawie art. 220 par. 1 p.p.s.a.
Sąd nie wezwał skarżącej do uiszczenia wpisu stosunkowego błędnie przyjmując, że skarga podlegała opłacie stałej, którą reprezentujący stronę adwokat powinien był uiścić bez wezwania.
Skarżąca zasadnie zatem zarzuca, że odrzucenie skargi nastąpiło z naruszeniem art. 221 p.p.s.a. oraz dalszych przepisów przytoczonych w skardze.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 166 i art. 193 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.
Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zasadzenie kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie (por. postanowienie NSA z 30 września 2005 r. II OSK 702/05, ONSA i WSA 2006/1/16 oraz uchwała NSA z 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07 – ONSA i WSA 2008/2/23).