Uzasadnienie
W dniu 28 listopada 2019 r. S. w O. wniosło o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, tj.: sędziego NSA J. K. oraz sędziów WSA: A. J., R. K., P. K., R. M., J. S., M. G., B. J., B. J., K. M., A. M., T.L., E.O., P.C. oraz asesora sądowego K. M. G. od orzekania w sprawie sygn. akt I SA/Ol 820/19 ze skargi strony na czynność Wójta Gminy G. z października 2019 r. w przedmiocie aktualizacji kwoty dotacji.
W uzasadnieniu wniosku S. wyjaśniło, że jego pracownik (pełnomocnik) P. K. w dniu 31 stycznia 2019 r. złożył skargę na bezczynność Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w zakresie udzielenia informacji publicznej (sygn. akt II SAB/Ol 7/19) oraz wniosek o wyłączenie od orzekania w tej sprawie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.
WSA w Białymstoku postanowieniem z dnia 6 maja 2019 r., sygn. akt II SO/Bk 5/19 wyłączył od orzekania we wskazanej sprawie sędziów: W. C., R. K., P. K., R. M., W.P., J. S., P.C., M. G., K. M., T. L., B. J., E. O., A. M. oraz asesora K. G. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OW 107/19 do merytorycznego rozpoznania skargi wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy.
Z uwagi na okoliczność, iż WSA w Bydgoszczy rozpatrywać będzie złożoną przez P. K. skargę na działania Prezesa WSA w Olsztynie, w ocenie S. zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż w orzekaniu w niniejszej sprawie wymienieni sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie nie będą bezstronni, co uzasadnia konieczność ich wyłączenia.
Oświadczeniami z dnia 7, 8, 9, 13 i 14 stycznia 2020 r. sędziowie WSA: R. K., P. K., R. M., J. S., B. J., B. J., M. G., A.J., K. M., E. O., T. L., P. C., A. M., asesor K. G. oraz sędzia NSA J. K. złożyli oświadczenia, że między nimi (każdym z osobna) a żadną ze stron w sprawie o sygn. I SA/Ol 820/19 nie zachodzi okoliczność z art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), tego rodzaju, iż mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznaniu wskazanej sprawy. Ponadto oświadczyli, że nie zachodzi także żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (v. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134).
Z przedmiotowego wniosku wynika, że podstawę do wyłączenia wskazanych sędziów od orzekania w sprawie strona upatruje w zaistnieniu okoliczności, o której mowa w art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Wskazywane przez wnioskodawcę okoliczności nie stanowią żadnej z określonych w art. 18 § 1 i 3 oraz art. 19 p.p.s.a. przesłanek wyłączenia sędziów od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 820/19.
Przesłanki wyłączenia sędziów nie może w szczególności stanowić okoliczność, że WSA w Białymstoku postanowieniem z dnia 6 maja 2019 r., sygn. akt II SO/Bk 5/19, wyłączył od orzekania w sprawie o sygn. II SAB/Ol 7/19 wymienionych wyżej sędziów WSA w Olsztynie, zaś NSA postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2019 r. wskazał do merytorycznego rozpoznania skargi WSA w Bydgoszczy.
Wskazane rozstrzygnięcia zostały bowiem wydane, gdyż orzekający w WSA w Olsztynie sędziowie złożyli oświadczenia - na podstawie art. 19 p.p.s.a. - wnosząc o wyłączenie od orzekania w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 7/19 ze skargi P. K. na bezczynność Prezesa WSA w Olsztynie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wobec powyższego, postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OW 44/19 NSA przekazał ww. oświadczenia do rozpoznania WSA w Białymstoku, który w dniu 6 maja 2019 r. wyłączył ww. sędziów WSA w Olsztynie. W związku z powyższym, wobec zaistnienia w sprawie przeszkody do rozpoznania sprawy przez ten Sąd, tj. wyłączenia wszystkich sędziów tego Sądu od rozpoznawania, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 14a p.p.s.a., wyznaczył inny sąd.
Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych, które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji RP) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji, zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tych działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innej sprawie, nawet między tymi samymi stronami postępowania, byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co - w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w przedmiotowym wniosku o wyłączenie sędziów - uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziów, którzy je podjęli od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (v. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2015 r., sygn. akt II GZ 339/10).
Okoliczność wyłączenia wnioskowanych do wyłączenia sędziów w innej sprawie ze skargi wniesionej przez pełnomocnika strony P.K. na bezczynność Prezesa WSA w Olsztynie w zakresie udzielenia informacji publicznej, bądź okoliczność orzekania tych sędziów w innych sprawach strony, byłaby przesłanką ich wyłączenia jedynie w przypadkach określonych w art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (to jest w sprawach, w których brali udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z ich udziałem sporządzonego lub przez nich rozpoznanego oraz w sprawach, w których występowali w charakterze prokuratora), art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. (to jest w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brali udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie) i art. 18 § 3 p.p.s.a. (to jest w przypadku rozpoznawania skargi o wznowienie postępowania sądowego, jeżeli sędziowie ci brali udział w wydaniu orzeczenia objętego tą skargą o wznowienie).
Z akt sprawy nie wynika, aby w przypadku wnioskowanych do wyłączenia sędziów zachodziła którakolwiek z okoliczności określonych w cytowanych ostatnio przepisach. Wnioskodawca nie przedstawił również żadnych okoliczności, które byłyby tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w sprawie sędziów wskazanych we wniosku o wyłączenie (art. 19 p.p.s.a.). Istnieniu takich okoliczności zaprzeczyli również sami sędziowie w pisemnych wyjaśnieniach złożonych na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. Tego rodzaju okoliczności nie dostrzega również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowy wniosek o wyłączenie sędziów.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o wyłączenie sędziów jest bezzasadny, co skutkowało jego oddaleniem na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a.