Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z 25 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 880/09, odmówił W. M. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Sz. z dnia [...] października 2009 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wiesław Mazur – dalej: skarżący - wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Sz. Następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] grudnia 2009 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł.
Skarżący w dniu [...] stycznia 2010 r. wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Jednocześnie ze złożeniem wniosku skarżący uiścił wpis od skargi. We wniosku podał, że w dniu [...] stycznia 2010 r. wystąpił do Wydziału Informacji Sądowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o udzielenie informacji, na jakim etapie rozpatrywania jest jego skarga. W odpowiedzi poinformowano skarżącego, że w dniu [...] grudnia 2009 r. (za dowodem nadania ER [...]) wysłano do niego wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, które zostało zwrócone przez Urząd Pocztowy w K. Powodem zwrotu było niepodjęcie pisma przez adresata w "stosownym czasie". Według oświadczenia skarżącego, o otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie był powiadomiony, nie dostarczono mu awiza ani monitu.
W dniu [...] stycznia 2010 r. do Sądu wpłynęła przesyłka o numerze [...]. Z adnotacji sporządzonych na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynikało, że przesyłkę tę awizowano w dniu [...] grudnia 2009 r., na skutek nieobecności skarżącego w miejscu zamieszkania, a w dniu [...] grudnia 2009 r. dokonano powtórnego awizowania. Następnie [...] stycznia 2010 r., wobec niepodjęcia przesyłki w terminie, Urząd Pocztowy opatrzył ją na stronie adresowej adnotacją "Zwrot. Nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki osoba doręczająca niewłaściwie wskazała miejsce pozostawienia awiza (doręczyciel zakreślił, że "umieszczono zawiadomienie na drzwiach adresata lub w skrzynce listowej"). Wobec tego Sąd wystąpił do Naczelnika Urzędu Pocztowego K. 3 z prośbą o udzielenie informacji na temat okoliczności awizowania przesyłki.
Kierownik Urzędu Pocztowego K. 2 Oddział Oddawczy pismem z dnia [...] lutego 2010 r. wskazał, że przesyłkę skierowaną do W. M. usiłowano doręczyć w dniu [...] grudnia 2009 r. W związku z nieobecnością adresata lub osoby uprawnionej do odbioru korespondencji, listonosz wystawił awizo i pozostawił je w skrzynce oddawczej umieszczonej na ogrodzeniu posesji. Przez pomyłkę błędnie zaznaczył na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki informację o umieszczeniu awiza na drzwiach budynku, tym bardziej, że nie miał możliwości dojścia do budynku, ponieważ brama wejściowa była zamknięta, a za ogrodzeniem znajdował się pies uniemożliwiający wejście. Powtórne awizo, wystawione przez placówkę oddawczą w dniu [...] grudnia 2009 r., zostało doręczone przez listonosza poprzez wrzucenie do skrzynki oddawczej w dniu otrzymania, tj. [...] stycznia 2010 r.
Wobec powyższych ustaleń WSA w Szczecinie odmówił W. M. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Sz. z dnia [...] października 2009 r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie zaistniała przesłanka przywrócenia terminu polegająca na uprawdopodobnieniu przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi.
Sąd uznał za wiarygodne informacje przekazane przez Urząd Pocztowy K. 2 odnośnie okoliczności awizowania przesyłki poleconej [...]. Przesyłkę awizowano w dniu [...] grudnia 2009 r., na skutek nieobecności skarżącego w miejscu zamieszkania, a w dniu [...] stycznia 2010 r. dokonano powtórnego awizowania pozostawiając zawiadomienie w skrzynce oddawczej adresata.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi został skutecznie doręczony skarżącemu w dniu [...] stycznia 2010 r., a doręczenie to nastąpiło w trybie określonym w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Zażalenie na to postanowienie złożył W. M. Skarżący domagał się ponownego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego.
W uzasadnieniu po raz kolejny podniósł, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi ani awizo czy monit nie były mu dostarczone. Wskazał, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki oznaczonej numerem [...]doręczyciel zakreślił "umieszczono zawiadomienie na drzwiach adresata lub w skrzynce listowej". Skarżący podkreślił, że zarówno w dniu [...] grudnia 2009 r. jak i [...] grudnia 2009 r., gdy próbowano dostarczyć mu awizo przebywał wraz z rodziną w domu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest zasadne.
Na wstępie wskazać należy, że Wiesław Mazur nie uchybił terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Sz. z dnia [...] października 2009 r. albowiem zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] grudnia 2009 r. wzywające skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi było doręczone nieprawidłowo. Skuteczność doręczenia dokonanego w trybie art. 73 p.p.s.a. zależy od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które ma być odebrane jak i od właściwego trybu doręczenia przesyłki. Domniemanie doręczenia pisma stronie może zostać wzruszone, gdy strona podniesie zarzut, że pismo nie zostało jej doręczone w trybie zwykłym do rąk własnych lub że nie dotarło do niej zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 992/08, LEX nr 506004).
Zgodnie z art. 65 p.p.s.a. Sąd dokonuje doręczeń w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście pod wskazanym adresem miejsca zamieszkania (art. 67 § 1 i art. 69 p.p.s.a.). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 67 - 72 p.p.s.a., pismo, składa się na okres siedmiu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w skrzynce na korespondencję, a gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje zawodowe czynności. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu (art. 73 p.p.s.a.). Odesłanie zawarte w art. 65 § 2 p.p.s.a. jest odesłaniem do przepisów wykonawczych regulujących sposób doręczania pism sądowych w sprawach cywilnych, tj. do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz.U. Nr 62, poz. 697 ze zm., dalej rozporządzenie MS).
W tym miejscu należy zauważyć, że § 9 ust. 3 rozporządzenia MS w brzmieniu obowiązującym przed jego nowelizacją tj. przed dniem 21 marca 2003 r., został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i utracił moc z dniem 31 marca 2003 r. (wyrok TK z dnia 17 września 2002 r. sygn. akt SK 35/01, Dz.U. Nr 157, poz. 1318). Trybunał Konstytucyjny nie dopatrzył się niezgodności z Konstytucją § 9 ust. 2 tego rozporządzenia. W konsekwencji doszło do nowelizacji rozporządzenia poprzez wprowadzenie obowiązku powtórnego awizowania nieodebranego pisma sądowego na okres siedmiu dni (§ 9 ust. 3 rozporządzenia). Wobec wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 28 lutego 2006 r. (sygn. akt P 13/05, Dz.U. Nr 38, poz. 268), w którym uznano, że art. 73 p.p.s.a. w zakresie, w jakim ustanawia siedmiodniowy termin przechowywania pisma procesowego i nie wymaga ponawiania zawiadomienia adresata o złożeniu tego pisma jest niezgodny z Konstytucją RP, należy uznać, że zmieniony nowelą przepis § 9 ust. 3 rozporządzenia będzie miał zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Powyższe oznacza, że dla skuteczności doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a. konieczne jest dwukrotne awizowanie przesyłki sądowej i złożenie jej na kolejne siedmiodniowe okresy w placówce pocztowej. Dla wywołania skutków doręczenia zastępczego (per aviso) konieczne jest odnotowanie przez listonosza oraz oddawczy urząd pocztowy następujących czynności: 1) pozostawienie zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej pocztowej placówce oddawczej w terminie siedmiu kolejnych dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia u adresata (§ 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia);
2) dokonanie adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na potwierdzeniu odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki i złożenie swojego podpisu, a pocztowa placówka oddawcza potwierdza przyjęcie od listonosza tej przesyłki poprzez umieszczenie na stronie adresowej odcisku datownika i podpis przyjmującego pracownika (§ 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia);
3) jeżeli adresat nie zgłosi się po odbiór przesyłki w terminie siedmiu dni, pocztowa placówka oddawcza, sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu sporządzenia zawiadomienia, które listonosz doręcza adresatowi, zaznaczając na przesyłce adnotację "awizowano powtórnie dnia" na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki z podpisem (§ 9 ust. 3 rozporządzenia);
4) przesyłkę tę przechowuje się w pocztowej placówce oddawczej przez siedem kolejnych dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia u adresata, a w przypadku powtórnego awiza, na kolejne siedem dni, następnie przesyłkę niepodjętą pocztowa placówka oddawcza opatruje na stronie adresowej adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i odsyła niezwłocznie wraz z formularzem potwierdzenia odbioru organowi wysyłającemu (§ 9 ust. 7 i 8 rozporządzenia).
Jak wynika z treści adnotacji znajdującej się na przesyłce zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, przedstawiony wyżej tryb doręczenia przesyłki sądowej nie został zachowany. W szczególności na adresowej stronie przesyłki sporządzona została adnotacja doręczyciela o jej powtórnym awizowaniu (zwrot "awizowano powtórnie dnia [...] grudnia 2009 r.") która nie została potwierdzona podpisem doręczyciela. Odcisk datownika wskazujący datę "08.01.10" oraz adnotacja "zwrot nie podjęto w terminie" dowodzi, że przesyłkę te przechowywano przez kolejne siedem dni i po upływie tego terminu odesłano organowi wysyłającemu.
Wobec powyższego należy uznać, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego nie zostało prawidłowo doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a., gdyż w przypadku drugiego awiza przesyłki przy adnotacji "awizowano powtórnie dnia [...] grudnia 2009 r." brak było podpisu doręczyciela. Mając na uwadze szczególny charakter doręczenia zastępczego i jego funkcje Sąd powinien ocenić wszystkie okoliczności związane z prawidłowością doręczenia.
W zaskarżonym postanowieniu WSA w Szczecinie orzekł o odmowie przywrócenia W. M. terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, nie rozważając, czy w okolicznościach sprawy termin ten zaczął biec. Obowiązkiem Sądu było zbadanie prawidłowości doręczenia skarżącemu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, gdyż tylko w przypadku, gdy doręczenie było skuteczne rozpoczął bieg termin do uiszczenia tego wpisu. W wypadku stwierdzenia, że doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego nastąpiło z naruszeniem art. 73 p.p.s.a. jest bezprzedmiotowe prowadzenie postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Postępowanie w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym w wypadku, gdy strona nie uchybiła terminowi do dokonania tej czynności, podlega zatem umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie, na skutek wadliwego doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, termin do uiszczenia wpisu nie zaczął biec, a w związku z tym W. M., nie mógł uchybić terminowi do dokonania tej czynności. W tej sytuacji postępowanie w zakresie wniosku o przywrócenie terminu było bezprzedmiotowe i należało je umorzyć.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 w związku z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.