Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 listopada 2019 r. po rozpoznaniu wniosku Z. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2017 r. nr..[...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania z tytułu zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania postanowił odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W skardze do WSA w Warszawie na opisaną w komparycji decyzję Ministra Rozwoju i Finansów Z. K. zawarł wniosek o wstrzymanie jej wykonania.
Postanowieniem z 22 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek uzasadniających udzielenie ochrony tymczasowej.
Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 22 maja 2019 r. sygn. akt I GZ 154/19, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
NSA podkreślił, że ciężar wykazania przesłanek wstrzymania wykonania decyzji spoczywa zawsze na skarżącym. Jednocześnie jednak sąd jest zobowiązany ocenić, czy zostały spełnione przesłanki udzielenia stronie ochrony tymczasowej zarówno w oparciu o analizę wniosku, jak i dokumentów zebranych w aktach sprawy. Jako podstawę oceny wniosku o wstrzymanie należy przyjąć całe akta sprawy, zatem rozpoznając taki wniosek wojewódzki sąd administracyjny nie może pomijać w swoim rozumowaniu informacji zgromadzonych m.in. w toku postępowania z wniosku o prawo pomocy.
Dalej NSA zauważył, że w odpowiedzi na wezwanie z 13 kwietnia 2018 r., wystosowane do skarżącego w celu uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący przedłożył m.in. decyzję ZUS o waloryzacji otrzymywanej emerytury, wykaz zadłużenia kredytowego, wyciąg z jedynego aktywnego rachunku osobistego, wyciąg z rachunków trzech kart kredytowych, decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o zaległości podatkowej CIT za 2016 r., zestawienie niektórych kosztów leczenia za 2017 r. Zdaniem NSA należy przyjąć, że dołączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumenty odnoszą się do sytuacji majątkowej skarżącego i mogą (a wręcz powinny) być ocenione w kontekście analizy przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej.
W związku z koniecznością zastosowania się do zaleceń wskazanych w postanowieniu NSA oraz faktem, że dokumenty złożone przez skarżącego w toku postępowania z wniosku o prawo pomocy pochodzą sprzed ponad roku, Sąd wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację finansową i zdrowotną.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył pismo z 15 października 2019 r.
Do pisma załączył kopie: decyzji ZUS z [...].03.2019 r. o waloryzacji emerytury, zawiadomienia z [...].08.2018 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, zawiadomienia ZUS z [...].08.2018 r. o rozpoczęciu dokonywanie potrąceń od października 2018 r., zaświadczenia z [...].10.2019 r. o zatrudnieniu i nieotrzymywaniu wynagrodzenia, zawiadomienia z [...].01.2019 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę, historii zdrowia i choroby z [...].07.2018 r., wezwania do zapłaty i nakazów zapłaty: dwóch z 30.07.2019 r. i jednego z 21.08.2019 r.,
Rozpatrując ponownie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Warszawie stwierdził, iż skarżący nie wykazał spełnienia ww. przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Zaskarżoną decyzją skarżący wraz z trzema innymi osobami, został uznany za solidarnie odpowiedzialnego za zobowiązanie w łącznej kwocie 131.698,91 zł, obciążające spółkę, w której pełnił funkcję członka zarządu. Skarżący został zobowiązany do uregulowania tej należności. Wymaga zatem wyjaśnienia, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego. Oczywiste jest zatem, że w wyniku dobrowolnej zapłaty lub przymusowej egzekucji ww. kwoty dojdzie do pomniejszenia majątku skarżącego i pogorszenia jego sytuacji finansowej. Powinien więc wykazać, że w następstwie tego grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa wydanej decyzji. Przepis art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.,dalej: p.p.s.a.) wyraźnie bowiem stanowi o szkodzie znacznej, a nie o szkodzie jakiejkolwiek. Tym bardziej, że odpowiedzialność za ww. zobowiązanie spółki nie ciąży tylko na skarżącym, ale również na trzech innych osobach.
Jak wynika z przedłożonych przez skarżącego dokumentów organ I instancji, tj. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K., podjął kroki celem wyegzekwowania ww. należności. Wskutek tego z emerytury skarżącego potrącana jest kwota 1.105,18 zł. Z akt sprawy nie wynika, aby z tego świadczenia prowadzona była egzekucja jeszcze jakiegoś innego zobowiązania strony. Tym samym po potrąceniu kwoty 1.105,18 zł a także zaliczek na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne kwota wypłacanej skarżącemu emerytury wynosi 2.510,68 zł (zgodnie z decyzją ZUS z 1 marca 2019 r. o waloryzacji emerytury).
Skarżący oświadczył, że przeznacza na leczenie ok. 600 zł miesięcznie, a obciążenia lokalowe wskazane we wniosku o prawo pomocy pozostały bez zmian. Wynosiły one ok. 600 zł miesięcznie, tj. ok. 200 zł za media i ok. 400 zł za używanie mieszkania (rubryka 11 formularza PPF z [...].11.2017 r.). Do tego dochodzi jeszcze 120 zł/m-c na rzecz Urzędu Skarbowego z tytułu rozliczenia PIT 37 za 2016 r. Na pozostałe niezbędne wydatki życiowe, tj. wyżywienie, środki higieny, odzież, obuwie itp. pozostaje skarżącemu ok. 1.200 zł, co przy aktualnym poziomie cen dóbr i usług jest kwotą wystarczającą na zaspokojenie tych potrzeb. Wskutek systematycznego wykonywania zaskarżonej decyzji nie nastąpił zatem postulowany przez skarżącego skutek w postaci niemożność zaspokojenia jego podstawowych i usprawiedliwionych potrzeb życiowych, zwiększonych w następstwie zdiagnozowanych u niego poważnych chorób przewlekłych.
Nadto powyższe oświadczenia nie są do końca wiarygodne, gdyż w toku postępowania o prawo pomocy skarżący oświadczył, że wydatki związane z jego utrzymaniem, w tym m.in. koszty leczenia, koszty czynszu mieszkaniowego i mediów pokrywane są przez jego małżonkę (pismo z[...] maja 2018 r.). Jeżeli więc prawdziwe jest oświadczenie złożone w piśmie z [...] maja 2018 r. to po uregulowaniu należności na rzecz US na pozostałe niezbędne wydatki życiowe takie jak wyżywienie, środki higieny, odzież, obuwie itp. skarżący ma prawie całą emeryturę, tj. kwotę ok. 2.390 zł.
Zgodnie ze złożonymi wyjaśnieniami i dokumentami Bank Handlowy w Warszawie wypowiedział skarżącemu wszystkie umowy kredytowo-pożyczkowe i wystosował do niego najpierw wezwanie do zapłaty, a następnie uzyskał trzy nakazy zapłaty w postępowaniu upominawczym, dwa z [...].07.2019 r. oraz jeden z [...].08.2019 r. Skarżący musiał zatem zaprzestać spłacania kredytów i zadłużenia na kartach kredytowych, na co przeznaczał miesięcznie kilka tysięcy złotych, przykładowo 4047 zł w kwietniu 2018 r. (zgodnie z harmonogramem spłat, wyciągiem z jedynego rachunku osobistego i wyciągami z rachunków trzech kart kredytowych, k. 254 – 271). Skarżący nie podał natomiast czy skorzystał z przysługującego mu prawa do wniesienia sprzeciwów od nakazów zapłaty i czy nakazy te podlegają wykonaniu. Nie wiadomo więc, czy omawiane należności faktycznie są obecnie egzekwowane.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. K.. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości. W ocenie skarżącego zaskarżone postanowienie jest niezasadne. Zostało ono wydane w następstwie dokonania błędnych ustaleń stanu faktycznego sprawy oraz dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie skarżącego wniosek jest zasadny z uwagi na istnienie obawy realnego narażenia skarżącego na niemożność zaspokojenia swoich podstawowych i usprawiedliwionych potrzeb życiowych zwiększonych istotnie w następstwie występowania o skarżącego poważnych chorób przewlekłych zagrażających życiu, zdiagnozowanych po przebytym przez skarżącego w grudniu 2015 r. wypadku uszkodzenia obydwu nóg i bardzo poważnych komplikacjach zdrowotnych.
Skarżący wymaga codziennej rehabilitacji przeciw zakrzepowej i pobierania kosztownych leków do końca życia. Ponadto skarżący od 2017 r. poddany jest leczeniu onkologicznemu tarczycy oraz okulistycznemu. Biorąc pod uwagę również wiek skarżącego (70 lat) nie jest on wstanie podjąć się pracy zarobkowej, pozostając wyłącznie na wynagrodzeniu emerytalnym. Skarżący nie posiada przy tym trwałych czy nietrwałych składników majątkowych, w tym nieruchomości czy oszczędności poza otrzymywanymi świadczeniami emerytalnymi, natomiast ma zobowiązania zaistniałe wskutek niewypłacalności swojego pracodawcy, tj. [...] Sp. z o.o. Egzekucja spowoduje niebezpieczeństwo poniesienia przez skarżącego straty na zdrowiu a być może i życiu, który bez stosownego leczenia nie ma szans przynajmniej na częściowe wyleczenie i poprawę warunków życia. W załączeniu dokumentacja z dnia 25 lipca 2018 r. lekarsko-finansowa skarżącego. Z dokumentacji wynika, że skarżącemu zaleca się branie leków, noszenie podkolanówek i pończoch uciskowych, wymaga przewlekłego leczenia p/zakrzepowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w tym przepisie odnoszą się do sytuacji, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia.
Natomiast trudne do odwrócenia skutki są to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 27.08.2013, sygn. akt I GZ 211/13).
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżący we wniosku nie wykazał takich okoliczności, które przemawiałyby za zastosowaniem ochrony tymczasowej.
W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania z tytułu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania określone w decyzjach Dyrektora WUP Katowice z dnia [...] maja 2014 nr [...] w kwocie 86 961, 44 zł i z dnia [...] czerwca 2014 nr [...] w kwocie 44 737, 47 zł. Zaskarżoną decyzją skarżący wraz z trzema innymi osobami, został uznany za solidarnie odpowiedzialnego za ww. zobowiązanie obciążające spółkę. Należy podkreślić, że fakt, że egzekucja ww. kwoty stanowi uszczerbek w budżecie skarżącego, obniża jego standard życiowy, nie powoduje automatycznie wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie ma na celu zagwarantowania stronie minimum egzystencji, lecz służy zabezpieczeniu strony w sytuacji, gdy skutki wykonania decyzji będą na tyle poważne, że po jej ewentualnym uchyleniu przez sąd nie będą mogły zostać w prosty sposób odwrócone.
Skarżący powinien więc wykazać, że w następstwie tego grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa wydanej decyzji. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. wyraźnie bowiem stanowi o szkodzie znacznej. Tym bardziej, że odpowiedzialność za ww. zobowiązanie spółki nie ciąży tylko na skarżącym, ale również na trzech innych osobach.
Jak wynika z przedłożonych przez skarżącego dokumentów skarżący ma 70 lat, jest przewlekle chory, nie posiada przy tym trwałych czy nietrwałych składników majątkowych, w tym nieruchomości czy oszczędności poza otrzymywanymi świadczeniami emerytalnymi w kwocie 4 420,73 zł (wysokość zwaloryzowanej emerytury od 1 marca 2019 r.). Organ I instancji, tj. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Katowicach, podjął kroki celem wyegzekwowania ww. należności wynikających z przedmiotowych decyzji. Zatem świadczenie emerytalne zmniejsza się z powodu należności egzekwowanych na mocy tytułu wykonawczego tj. o 1105, 18 zł. Z akt sprawy nie wynika, aby z tego świadczenia prowadzona była egzekucja jeszcze jakiegoś innego zobowiązania strony.
Tym samym po potrąceniu kwoty 1.105,18 zł a także zaliczek na podatek dochodowy (407 zł) oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne kwota wypłacanej skarżącemu emerytury wynosi 2.510,68 zł (zgodnie z decyzją ZUS z [...] marca 2019 r. o waloryzacji emerytury). Skarżący oświadczył, że przeznacza na leczenie ok. 600 zł miesięcznie, zaś obciążenia lokalowe wskazane we wniosku o prawo pomocy wynoszą 600 zł miesięcznie. Skarżący dokonuje również obowiązkowej comiesięcznej płatności na rzecz Urzędu Skarbowego w wysokości 120 zł z tytułu rozliczenia PIT 37 za 2016 r. Skarżący w zażaleniu podniósł, że wymaga codziennej rehabilitacji przeciw zakrzepowej i pobierania kosztownych leków.
Należy zauważyć, że Sąd I instancji podejmując rozstrzygnięcie uwzględnił koszty leczenia skarżącego, które wynikały z jego oświadczenia. Stwierdził, że na pozostałe niezbędne wydatki życiowe pozostaje skarżącemu ok. 1.200 zł, co przy aktualnym poziomie cen dóbr i usług jest kwotą wystarczającą na zaspokojenie tych potrzeb. Wskutek systematycznego wykonywania zaskarżonej decyzji nie nastąpił zatem postulowany przez skarżącego skutek w postaci niemożność zaspokojenia jego podstawowych i usprawiedliwionych potrzeb życiowych, zwiększonych w następstwie zdiagnozowanych u niego poważnych chorób przewlekłych.
Ponadto obowiązujące regulacje prawne uniemożliwiają zajęcie całości świadczenia emerytalnego skarżącego, pozbawiając go środków do życia (kwota wolna od potrąceń realizowanych ze świadczeń emerytalno-rentowych wskazana jest w ustawie emerytalnej, ustalono ją mając na względzie minimum socjalne w 1-osobowym gospodarstwie emeryckim). Należy również zwrócić uwagę, że emerytura skarżącego w wysokości 4420,73 zł w polskich realiach, nawet z uwzględnieniem stanu zdrowia i wieku skarżącego, dowodzi o jego dobrej kondycji finansowej. Średnia emerytura wynosi bowiem 2.300 zł brutto/miesięcznie (marzec 2019 r.), a otrzymują ją osoby w takim samym (i wyższym) wieku od skarżącego przy równie poważnych dolegliwościach zdrowotnych.
Pozostaje również wątpliwość czy skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z żoną. W toku postępowania o prawo pomocy skarżący oświadczył, że wydatki związane z jego utrzymaniem, w tym m.in. koszty leczenia, koszty czynszu mieszkaniowego i mediów pokrywane są przez jego małżonkę (pismo z 9 maja 2018 r.). Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682 ze zm.) oboje małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. W myśl zaś art. 23 ww. ustawy małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Wobec powyższego nawet jeśli pomiędzy małżonkami istniałaby rozdzielność majątkowa, to i tak nadal są zobowiązani do zaspokajania potrzeb rodziny.
Ponadto należy zgodzić się z Sądem I instancji, że skarżący nie podał czy skorzystał z przysługującego mu prawa do wniesienia sprzeciwów od nakazów zapłaty i czy nakazy te podlegają wykonaniu. Nie wiadomo więc, czy omawiane należności wynikające z umów kredytowo-pożyczkowych faktycznie są obecnie egzekwowane.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena przesłanek wstrzymania wykonania decyzji jest prawidłowa. Sąd I instancji, badając wniosek skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., słusznie zatem odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.