Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rz. postanowieniem z dnia 4 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Rz 2/13, oddalił wniosek J. D. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] października 2012 r., nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...].
I
Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.
Zarządzeniem z dnia 4 stycznia 2013 r. Przewodniczący Wydziału I WSA w Rz. wezwał J. D. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 290 zł od skargi z dnia 28 listopada 2012 r. na wyżej wskazaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. W zarządzeniu oznaczono termin 7 dni na jego wykonanie i pouczono, że bezskuteczny upływ terminu, liczonego od dnia doręczenia skarżącemu odpisu zarządzenia, spowoduje odrzucenie skargi.
Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru listu poleconego wynika, że skarżącemu skutecznie doręczono odpis powyższego zarządzenia w dniu 10 stycznia 2013 r. (k. 23 akt sądowych).
Pismem z dnia 25 stycznia 2013 r. J. D. poinformował Sąd pierwszej instancji, że w tym dniu opłacił należy wpis od skargi, załączając potwierdzenie dokonania wpłaty kwoty 290 zł na rachunek bankowy Sądu.
Wnioskiem z dnia 29 stycznia 2013 r. J. D. zwrócił się do Sądu pierwszej instancji o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wyjaśnił, że w dniu 16 stycznia 2013 r. nagle zachorował na grypę. Ciężki przebieg choroby uniemożliwił mu logiczne myślenie i tym samym racjonalne podjęcie działań w celu uzupełnienia braków formalnych skargi. Dopiero poprawa stanu zdrowia umożliwiła opłacenie należnego wpisu. Jako dowód na okoliczność zaistnienia choroby i okresu jej trwania wnioskodawca wskazał zeznania G. D. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2013 r. Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej jako "p.p.s.a." oddalił wniosek J. D. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Sąd pierwszej instancji przytoczył treść przepisów prawa mających zastosowanie w tej sprawie i uznał, że argumenty wnioskodawcy nie mogły stać się przesłankami pozytywnymi do uwzględnienia wniosku, a zaniechanie którego się dopuścił nosi znamiona nienależytego dbania o własne interesy. Sąd zwrócił uwagę, że choroba J. D. rozpoczęła się dopiero w dniu 16 stycznia 2012 r., a więc w przedostatnim dniu upływu terminu i fakt ten nie został uprawdopodobniony, gdyż wnioskodawca nie przedłożył zaświadczenia lekarskiego na tę okoliczność. Z wniosku nie wynika także, że J. D. nie mógł się posłużyć inną osobą do dokonania czynności w terminie, ponieważ w jego otoczeniu znajdowały się osoby trzecie. Potwierdza to przywołany we wniosku dowód z zeznań G. D., na okoliczność uprawdopodobnienia zaistnienia choroby wnioskodawcy i czasu jej trwania.
Mając na uwadze powyższe Sąd pierwszej instancji ocenił, że zaniechanie uiszczenia wpisu od skargi w terminie nastąpiło na skutek niezachowania przez wnioskodawcę należytej staranności, zaś jego zachowanie nosi znamiona winy w postaci niedbalstwa. Okoliczności faktyczne przywołane we wniosku nie usprawiedliwiają tego zaniechania. Skoro tak, to uchybienie terminowi nie nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżącego. Zatem skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.
II
Zażaleniem z dnia [...] lutego 2013 r. złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. D. zaskarżył postanowienie w całości. Wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zarzucił, że Sąd nie przesłuchał w charakterze świadka G. D. i z treści wniosku wyprowadził fałszywe domniemanie, że w otoczeniu wnioskodawcy znajdowały się osoby trzecie, którymi mógł się wyręczyć w opłaceniu wpisu.
Wnoszący zażalenie argumentował, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, ponieważ uległ nagłej chorobie, która, zgodnie z orzecznictwem sądowym, jest okolicznością uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminowi. Poza tym należycie zadbał o swoje interesy, gdyż w rozmowie telefonicznej poprosił syna – G. D. o pomoc w opłaceniu wpisu, jednakże syn ze względu na własną chorobę w dniach 16-17 stycznia 2013 r. nie mógł mu pomóc. W dniu 20 stycznia 2013 r. G. D. był u ojca i widział w jakim ojciec jest stanie. Sąd błędnie zaniechał przesłuchania syna na tę okoliczność. Biorąc zatem pod uwagę zeznania G. D. i treść wniosku Sąd powinien uznać, że w niniejszej sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające brak winy skarżącego w uchybieniu terminowi i przywrócić termin. Ponadto skarżący wskazał, że nie posiada zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego nagłą chorobę.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony okoliczności niemożliwych do przezwyciężenia, z powodu których doszło do uchybienia terminowi.
W doktrynie i orzecznictwie panuje zgodność, że kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania czyli siły wyższej (szerzej na te tematy: A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, str. 368 - 370). Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Sąd rozpoznając złożony wniosek o przywrócenie terminu w pierwszej kolejności sprawdza, czy spełnia on wskazane wymogi formalne.
W niniejszej sprawie J. D. bezsprzecznie uchybił terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który, w związku z doręczeniem dnia 10 stycznia 2013 r. odpisu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Rz. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 290 zł, bezskutecznie upłynął w dniu 17 stycznia 2013 r. J. D. uiścił wpis dopiero 25 stycznia 2013 r., a następnie pismem datowanym na 29 stycznia 2013 r. wystąpił do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, argumentując, że nagle, w dniu 16 stycznia 2013 r. zachorował na grypę i stan jego zdrowia uniemożliwił mu dokonanie rzeczonej czynności w określonym w zarządzeniu terminie 7 dni, jak również wyręczenie się w tym celu inną osobą. Dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu wskazał w treści wniosku na dowód z zeznań syna – G. D., które miały potwierdzić, że rzeczywiście zachorował i nie miał możliwości terminowego opłacenia wpisu ani samodzielnie, ani wyręczając się inną osobą.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał w tych okolicznościach, że zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 4 lutego 2013 r. odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi jest prawidłowe i nie może zostać skutecznie podważone argumentacją zażalenia, a zatem nie podlega uchyleniu. Trafnie bowiem Sąd pierwszej instancji przyjął (nie dopatrując się żadnych uchybień formalnych wniosku), że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu i nie dochował należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Wyjaśnić trzeba, że istotnie, w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie prawa wielokrotnie wskazywano, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar.
Jednocześnie wyrażano jednak pogląd, że choroba nie jest samoistną okolicznością wystarczającą do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego (wyrok NSA z 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00; wyrok NSA z 15 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1162/08; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 144/09; wyrok z 17 czerwca 2010 r., sygn. akt I FSK 356/09; wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 2000/09). Występując z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący wskazał za nagłą chorobę, której zaistnienia jednak w żaden sposób nie uprawdopodobnił, choćby poprzez załączenie do zażalenia zaświadczenia lekarskiego lub pisemnych wyjaśnień syna – G. D., potwierdzających wersję wydarzeń przedstawioną przez ojca. Dodać należy, że wbrew stanowisku skarżącego Sąd pierwszej instancji nie miał prawnego obowiązku przeprowadzania dowodu uzupełniającego z zeznań G. D., tym bardziej poprzez wezwanie go i przesłuchanie w charakterze świadka, ponieważ stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić uzupełniający dowód z dokumentu wtedy, gdy jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wniosku w rozumieniu powyższego przepisu skarżący nie złożył, natomiast dokumentu wyjaśnień G. D. Sądowi nie przedstawił.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że skarżący nie zadbał należycie o swoje sprawy. Wyjaśnienia bowiem wymaga, że opłacenie wpisu sądowego nie tylko poprzez wyręczenie się inną osobą ale np. poprzez zlecenie dokonania przelewu przez Internet, bądź też w placówce banku nie wymaga nadmiernego zaangażowania, specjalistycznej wiedzy, szczególnych kwalifikacji i stanowi prostą czynność dnia powszedniego, którą można wykonać będąc nawet w niedyspozycji chorobowej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.