Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Po 747/17 odmówił [...] (dalej: skarżącemu) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tut. Sądu z dnia 19 grudnia 2017 r. w sprawie ze skargi [...]na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w P. z dnia 2 sierpnia 2017 r., w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że w dniu 14 grudnia 2017 r. Sąd I instancji odroczył termin ogłoszenia orzeczenia i wyznaczył go na dzień 19 grudnia 2017 r. Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r. Sąd oddalił skargę [...] na powyższą decyzję.
Pismem z dnia 10 stycznia 2018 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że termin rozprawy był wyznaczony na dzień 15 grudnia 2017 r. i tego dnia został poinformowany przez swojego pełnomocnika – radcę prawnego, że ogłoszenie wyroku nastąpi 29 grudnia 2017 r. W dniu 18 grudnia 2017 r. skarżący wypowiedział pełnomocnictwo do reprezentowania go radcy prawnemu w sprawie. W dniu 3 stycznia 2018 r. skarżący skontaktował się z Sądem w celu ustalenia treści wyroku z dnia 29 grudnia 2017 r. i wtedy został poinformowany, że wyrok zapadł w dniu 19 grudnia 2017 r. oraz, że upłynął termin do złożenia wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia. Skarżący podniósł, że został wprowadzony w błąd co do daty ogłoszenia wyroku przez co nie mógł złożyć w terminie wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia.
Na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącego oświadczył poinformował skarżącego, że termin posiedzenia został odroczony na dzień 29 grudnia 2017 r. Jednocześnie potwierdził fakt wypowiedzenia mu pełnomocnictwa w dniu 18 grudnia 2017 r.
Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 19 grudnia 2017 r. WSA w Poznaniu wskazał, że uchybienie terminu do złożenia ww. wniosku, któremu zawinił pełnomocnik skarżącego (przez błędne poinformowanie o terminie ogłoszenia wyroku) nie świadczy o braku winy samego skarżącego.
W ocenie WSA, w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, ponieważ to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dla przyjęcia winy profesjonalnego pełnomocnika procesowego wystarczy nawet lekkie niedbalstwo. To pełnomocnik jest osobą, która dokonuje czynności procesowych za reprezentowaną stronę postępowania. Pełnomocnik zobowiązany jest do starannego działania i za takie działania ponosi odpowiedzialność wobec mocodawcy.
Sąd I instancji podkreślił, że pełnomocnik skarżącego (radca prawny) potwierdził, iż udzielił błędnej informacji skarżącemu na temat tego, że wydanie wyroku zostało odroczone do dnia 29 grudnia 2017. Tymczasem termin ogłoszenia wyroku został wyznaczony na dzień 19 grudnia 2017 r. Oznacza to, że na skutek pomyłki pełnomocnika skarżący otrzymał błędną informację o dacie ogłoszenia wyroku w sprawie. Błędne podanie skarżącemu daty ogłoszenia wyroku wywołuje negatywne skutki procesowe dla strony, która nie wykazała w wystarczający sposób braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł [...], zaskarżając je w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz o "zwrot kosztów postępowania".
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 dalej: p.p.s.a.) poprzez uznanie, że skarżący nie wykazał w wystarczający sposób braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, podczas gdy skarżący został wprowadzony w błąd co do daty ogłoszenia wyroku, a w konsekwencji nie ze swojej winy nie dochował terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, R. Hausera (red.), M. Wierzbowskiego (red.), C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; a także postanowienie NSA z 12.6.2008 r., II OZ 580/08). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienie NSA z 10.9.2010 r., II OZ 849/10). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., II CKN 8/98).
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zakres pojęcia winy w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez uczestnika postępowania (stronę) do dokonania czynności (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda – op. cit., s. 445). Za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (por. orzeczenie SN z 27.9.1935 r., C.III 258/35, OSP 1936 p. 150 akceptowane przez J. Gudowskiego [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 t. 1 s. 318 uw. 6; a także: uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 18.9.1992 r., III CZP 112/92, OSNC 5/93/75 akceptowanej przez J. Gudowskiego [w:] Kodeks postępowania cywilnego.
Komentarz, W. Pr. 2006 t. 1 s. 240 uw. 8). Tym samym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swego pełnomocnika (m.in. postanowienia NSA z: 18.10.2007 r., I FZ 421/07; 11.3.2009 r., I OZ 198/09; 31.3.2009 r., I FZ 69/09; 23.7.2009 r., I OZ 737/09; 23.6.2010 r., I OZ 465/10; 19.8.2010 r., I FZ 133/10; 10.6.2011 r., I OZ 408/11). Skoro pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, uznać należy, że to na skarżącym, jako mocodawcy, ciąży ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego go pełnomocnika - radcy prawnego. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży natomiast obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (postanowienie NSA z: 11.3.2009 r. I OZ 198/09; 3.3.2009 r., I OZ 155/09 oraz z 9.5.2006 r. II OZ 468/06).
W niniejszej sprawie należy uznać za trafną ocenę Sądu I instancji, że przywołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie dostarczały dostatecznych podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku WSA nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego. Jako okoliczność wyłączającą brak swojej winy w uchybieniu terminowi skarżący wskazał to, że jego pełnomocnik (radca prawny) błędnie poinformował go o terminie ogłoszenia wyroku w sprawie. Spowodowało to uchybienie do złożenia wniosku o uzasadnienie orzeczenia. Przedstawiona argumentacja nie może odnieść zamierzonego skutku. Powyższe z tego względu, że za uchybienie profesjonalnego pełnomocnika polegające na wadliwie wskazanej skarżącemu terminie (dacie) publikacji orzeczenia, od którego biegnie 7 dniowy termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku odpowiada na zasadzie ryzyka jego mocodawca.
Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu nie jest okolicznością wskazującą na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu to, że jego pełnomocnik w sposób nieprawidłowy wypełniał swoje obowiązki i na skutek tego pozbawił go możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. Aby wniosek o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik skarżącego, był skuteczny, należało zawrzeć w nim uprawdopodobnienie braku winy również po stronie tego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015, sygn. akt II OZ 14/15). Za takie nie może być uznane wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę radcy pranemu.
Skarżący zaś ani we wniosku o przywrócenie terminu, ani zażaleniu nie podjął się wykazania braku winy swojego pełnomocnika w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, wręcz przeciwnie - wprost przyznał, że powodem niedotrzymania terminu do złożenia ww. wniosku było niedbalstwo pełnomocnika objawiające się w błędnie przekazanej dacie publikacji orzeczenia (29 grudnia 2017 r. a nie 19 grudnia 2017 r.).
W świetle powyższego uznać należy, że zasadnie Sąd I instancji odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadniania wyroku.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest, zatem uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z tych, o jakich mowa w art. 209 p.p.s.a. Zwrot kosztów związanych z postępowaniem zażaleniowym, jako kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.), może zostać zasądzony w przedmiotowej sprawie dopiero w razie wydania jednego z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a.