Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 lutego 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 5229/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę T. K. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia (...) października 2021 r. nr (...)w przedmiocie ustalenia wysokości miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braku formalnego skargi w postaci wskazania numeru PESEL.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła T. K., zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że zarządzenie Sądu zobowiązywało wyłącznie do wniesienia opłaty sadowej, pod rygorem odrzucenia skargi, którą to opłatę uiściła terminowo. Wskazała, że w zarządzeniu Sądu z dnia 15 grudnia 2021 r. nie ma mowy o podaniu identyfikatora PESEL, jako braku formalnego skargi. Dlatego nie rozumie, dlaczego została odrzucona jej skarga, wyłącznie z powodu nie podania numeru PESEL.
Poza tym wskazała, że w treści pisma skierowanego do niej, zarządzenie sądu z dnia 15 grudnia 2021 r. oraz odpis odpowiedzi na skargę ze strony PFRON, jest jedynie wzmianka o podaniu PESEL, ale nie wie kogo ten PESEL ma dotyczyć, ponieważ przedmiotem sporu z PEFRON jest dofinansowanie wynagrodzeń i składek pracownika, w związku z tym nie wie czy chodzi o jej PESEL jako pracodawcy, czy PESEL pracownika. Zwłaszcza, iż posługuje się w prowadzonej działalności numerem NIP i regon, a nie PESEL, a NIP został podany w pieczęci.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia.
W sprawie nie ulega wątpliwości, że skarga dotknięta była brakami formalnym, tj. nie zawierała numeru PESEL skarżącego. W niniejszej sprawie skarżąca została wezwana do uzupełnienia braku fiskalnego skargi oraz braku formalnego w postaci podania jego numeru PESEL. Wezwania te zostały doręczone skarżącej w dniu 28 grudnia 2021 r., co znajduje odzwierciedlenie w dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru. W zakreślonym terminie skarżąca uiściła wymagany wpis, jednak nie nadesłała numeru PESEL. Oznacza to, że brak formalny skargi nie został, mimo wezwania, uzupełniony, w związku z czym Sąd I instancji skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Odpowiadając na argumentację zażalenia, że przekonanie skarżącej zarządzeniem została zobowiązana tylko i wyłącznie do wniesienia opłaty jest sprzeczne z treścią pism przesłanych do skarżącej. Podnieść należy, że w niniejszej sprawie strona została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez: uiszczenie wpisu sądowego od tej skargi (1) i podanie numeru PESEL (2). Wezwania zostały przesłane stronie za pośrednictwem operatora pocztowego. Przesłano skarżącej w ramach jednego pisma informacje o załączeniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 15 grudnia 2021 r., wezwanie (dotyczące nadesłania numeru PESEL) oraz informacje o załączeniu odpowiedzi na skargę - wpisane w treść tegoż pisma przewodniego (do pisma załączono zarządzenie oraz odpowiedź na skargę). Biorąc pod uwagę szatę graficzną pisma skierowanego do skarżącej oraz oddzielenie poszczególnych informacji i opatrzenie każdej z nich stosownym pouczeniem to bez wątpienia pismo było na tyle jasne i czytelne, że jego wykonanie nie wymagało specjalistycznej wiedzy. Sąd precyzyjnie określił jakim brakiem formalnym skarga jest obarczona oraz co należy uczynić, aby brak ten uzupełnić. Poinformował również z jakimi konsekwencjami skarżąca będzie musiała się liczyć w przypadku niewykonania wezwania.
Tym samym nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie wykonała – w określonym w art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. siedmiodniowym terminie – wezwania do usunięcia braku formalnego skargi w postaci podania numeru PESEL, co w konsekwencji obligowało Sąd I instancji do odrzucenia skargi. Z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. wyraźnie wynika, że jeśli pismo strony będącej osobą fizyczną jest pierwszym pismem w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (a tak było w sprawie niniejszej), to powinno zawierać numer PESEL. Tym samym za nieprzekonujące NSA uznaje argumenty skarżącej sformułowane w zażaleniu.
W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje z uzasadnienia projektu ustawy z 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmu VIII kadencji nr 3260) wynika, że obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania wnoszącej pismo procesowe do sądu jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania. Z kolei art. 74a p.p.s.a. stanowi, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Korzystanie albo niekorzystanie ze środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest zatem możliwe w toku całego postępowania. Uzasadnia to stwierdzenie, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny do nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony. W związku z tym, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu, zrozumiałe jest, że ustawodawca uznał, że strona postępowania powinna ten numer podać w pierwszym piśmie procesowym, niezależnie od tego, czy już zdecydowała się na doręczanie pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego. Ponadto zaznaczyć należy, że także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc już po zwrocie akt administracyjnych organowi, może powstać obowiązek doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu.
Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone m.in. w postanowieniach tego Sądu z 25 października 2019 r., I OZ 1017/19; z 5 grudnia 2019 r., I OZ 1211/19 i I OZ 1218/19; z 30 stycznia 2020 r., II FZ 18/20; z 13 października 2020 r., II OZ 745/20 i II OZ 774/20; z 16 marca 2021 r., III OZ 157/21 oraz z 16 kwietnia 2021 r., II OZ 224/21). Zgodnie z tym stanowiskiem, brak podania w piśmie wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne numeru PESEL strony będącej osobą fizyczną stanowi brak formalny takiego pisma, zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.
NSA miał także na uwadze, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym nie jest nadmiernym ciężarem dla stron postępowania. Ponadto ewentualne błędy polegające na tym, że numer ten nie zostanie podany, są korygowane przez wezwanie do jego podania. Takie wezwanie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, ale nie zostało wykonane.
Podnoszona w zażaleniu okoliczność, że skarżąca nie wiedziała o czyj numer PESEL chodzi nie ma wpływu na legalność podjętego w sprawie rozstrzygnięcia Sądu I instancji.
W tym stanie sprawy NSA uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione na nie zażalenie niezasadne, co skutkowało jego oddaleniem na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.
Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.