Uzasadnienie
Postanowienie
Dnia 10 maja 2006 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie:
Sędzia NSA Jerzy Sulimierski po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 lutego 2006 r., sygn. akt III SA/Gl 1022/04 o odmowie przyznania Tomaszowi Osmańskiemu prawa pomocy w sprawie ze skargi [...] J.O. i inni Spółka Jawna w Cieślach na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia 12 sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do klasyfikacji taryfowej, wymiaru należności celnych
p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
WSA w Gliwicach postanowieniem z dnia 1 lutego 2006 r., sygn. akt III SA/Gl 1022/04 odmówił T. O. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z następującym uzasadnieniem.
Sąd stwierdził, że stroną postępowania celnego w niniejszej sprawie była Spółka, podmiot mający samodzielny byt prawny (ułomna osobowość prawna - art. 8 k.s.h.) i odpowiedzialny za należności celne i podatkowe. Skargę na decyzję organu II instancji wniósł tak opisany podmiot, zatem Spółka jest stroną postępowania sądowoadministracyjnego, a nie poszczególni jej wspólnicy. Wspólnicy ci nie mogą być też uznani za uczestników postępowania sądowego, ponieważ nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym (art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), ani nie zgłosili swego udziału, a także postępowanie nie dotyczy ich interesu prawnego, co najwyżej faktycznego polegającego np. na odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe na podstawie art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 33 § 2 p.p.s.a.).
Tym samym zgodnie z art. 214 p.p.s.a. na Spółce ciąży obowiązek uiszczenia kosztów sądowych wywołany wniesieniem skargi w tym uiszczenie wpisu sądowego. Wezwania do zapłaty wpisu kierowane do Spółki i na adres jej siedziby nawet z wymienieniem poszczególnych wspólników z imienia i nazwiska nie prowadzi w ocenie Sądu I instancji do tego, że poszczególni wspólnicy jako osoby fizyczne stają się stroną lub uczestnikiem postępowania sądowego i są zobowiązani do uiszczenia wpisu, a co za tym idzie nie mogą składać wniosku o przyznanie prawa pomocy. Merytorycznie może być bowiem rozpatrzony jedynie wniosek Spółki, jeśli będzie on spełniał warunki formalne.
Zdaniem Sądu I instancji, wniosek T. O. o zwolnienie od kosztów został złożony przez podmiot nie będący stroną ani uczestnikiem postępowania sądowego, nie można go więc odrzucić, gdyż z tego względu odrzuca się skargę, ani umorzyć postępowania wszczętego takim wnioskiem bowiem bezprzedmiotowość zakłada w sobie wcześniejsze złożenie tego wniosku przez podmiot uprawniony. Sąd uznał, że brak podmiotu uprawnionego do przyznania prawa pomocy, uzasadnia jego odmowę.
Tomasz Osmański złożył na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu zażalenia stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest krzywdzące dla strony i narusza jej interes prawny. Sąd odmówił bowiem przyznania prawa pomocy firmie uznając, iż nie można stwierdzić ubóstwa Spółki jawnej bez wykazania ubóstwa każdego z jej wspólników. Wobec powyższego wspólnicy Spółki złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy. Zaskarżonym postanowieniem Sąd odmówił przyznania prawa pomocy uzasadniając swą decyzję tym, że wspólnicy Spółki jako osoby fizyczne nie są stosownie umocowane do występowania z wnioskami dotyczącymi firmy (Spółki), która jest stroną postępowania. Zdaniem wnoszącego zażalenie niemożliwym zatem stało się wykazanie ubóstwa wspólników Spółki. Stwierdził, że postępowanie stało się "nieczytelne i zagmatwane" wobec faktu, że od dnia 30 września 2005 r. nie jest już wspólnikiem w firmie [...] i nie prowadzi już działalności gospodarczej, o czym informował Sąd, nie może zatem w tym postępowaniu występować w imieniu Spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie skarżącego kwestionujące postanowienie WSA w Gliwicach o odmowie przyznania prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosi się w tym miejscu do oceny sytuacji materialnej skarżącego, bowiem Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu nie oceniał zasadności jego wniosku.
NSA podziela stanowisko Sądu I instancji, który odmówił Tomaszowi Osmańskiemu przyznania prawa pomocy, z uwagi na to, że podmiotem składającym skargę w niniejszej sprawie, a tym samym stroną postępowania sądowoadministracyjnego jest Spółka. To właśnie Spółce może zostać przyznane prawo pomocy (w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych), jak słusznie Sąd I instancji zauważył, jeśli jej wniosek będzie spełniał wymogi formalne i jeśli wykaże w nim, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2).
Okoliczność, na którą powołuje się skarżący w zażaleniu, że od dnia 30 września 2005 r. nie jest już wspólnikiem w firmie [...] nie ma znaczenia na gruncie niniejszej sprawy, bowiem jak wyżej wskazano to Spółka jest stroną postępowania.
Na marginesie tylko należy zauważyć, że skoro skarżący złożył wniosek z dnia 24 października 2005 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, Sąd prawidłowo wezwał go na podstawie art. 252 § 2 p.p.s.a. do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy.
NSA nie podziela również argumentacji zażalenia, w której skarżący zarzuca "nieczytelność i zagmatwanie" postępowania. WSA w Gliwicach odmawiając przyznania Spółce prawa pomocy w postanowieniach z dnia 8 lutego 2005 r., sygn. akt III SA/Gl 1022/04 oraz w wyniku rozpoznania sprzeciwu w postanowieniu z dnia 6 czerwca 2005 r., sygn. akt III SA/Gl 1022/04 wyraził co prawda pogląd, że nie można stwierdzić ubóstwa Spółki bez wykazania ubóstwa każdego z jej wspólników, które to stanowisko skarżący kwestionuje w niniejszym zażaleniu. Należy mieć jednak na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 września 2005 r., sygn. akt I GZ 104/05 oddalił zażalenie na postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2005 r., akceptując tym samym prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania Spółce prawa pomocy w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny oddala bowiem zażalenie, jeżeli nie ma ono usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Nie można zatem stwierdzić braku konsekwencji jeśli chodzi o traktowanie Spółki, jako strony tego postępowania.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.