Uzasadnienie
Wyrokiem z 15 czerwca 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. F. (dalej: skarżąca, strona) na opisane w sentencji postanowienie. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu 4 września 2023 r., zgodnie z informacją wynikającą ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach niniejszej sprawy (k. 46). Pismem nadanym w placówce pocztowej 5 października 2023 r., pełnomocnik skarżącej w osobie adwokata złożył skargę kasacyjną od wskazanego wyroku. Postanowieniem z dnia 31 października 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił powyższą skargę kasacyjną, z uwagi na wniesienie jej po terminie.
Pismem nadanym 27 grudnia 2023 r. w placówce pocztowej, pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 czerwca 2023 r. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wskazując nie nieuprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu przez pełnomocnika skarżącej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej powtórzył argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie nie terminie, wskazując, że z ustnych informacji podanych mu przez skarżącą wynikało, że otrzymała ona wyrok wraz z uzasadnieniem 5 września 2023 r. a nie 4 września 2023 r. Podkreślił, iż bazując na informacjach przekazanych przez stronę, pełnomocnik był przekonany że termin do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie upływał w dniu 5 października 2023 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a." jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie przyjęto, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu niedostateczna staranność w prowadzeniu zleconych spraw. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2009, s. 257-258; postanowienia NSA z: 8.10.2013 r., II GZ 549/13; 3.10.2013 r., I FZ 410/13; 1.10.2013 r., II OZ 833/13; 25.9.2013 r., I OZ 828/13, cbosa).
W niniejszej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w sytuacji, gdy skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika jest subiektywnie przeświadczona, że odebrała określoną przesyłkę w innym dniu niż to wynika z dokumentu urzędowego jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru nie mogą stanowić podstawy do upatrywania braku winy w uchybieniu terminowi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego również powtórzone w zażaleniu nieuzasadnione są twierdzenia skarżącej, iż pełnomocnik mając na względzie twierdzenia skarżącej, pozostawał w przeświadczeniu, iż wniósł skargę kasacyjną w terminie. W konsekwencji nie zasługuje na uwzględnienie stwierdzenie, że to błędne przeświadczenie zostało zweryfikowane dopiero w dniu doręczenia pełnomocnikowi skarżącej postanowienia o odrzuceniu skargi, tj. w dniu 18 grudnia 2023 r.
W sprawie niniejszej skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (orzeczenie SN z 27.9.1935 r., C.III 258/35, OSP 1936 p. 150, akceptowane przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 t. 1 s. 318 uw. 6; uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 18.9.1992 r., III CZP 112/92, OSNC 5/93/75, akceptowanej przez J. Gudowskiego w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, W.Pr. 2006 t. 1 s. 240 uw. 8).
Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (postanowienie NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09).
Słusznie więc Sąd I instancji wskazał za niewystarczające twierdzenie pełnomocnika, iż uchybił terminowi, bowiem kierował się wyłącznie datą do odbioru przesyłki mylnie wskazaną przez swojego mocodawcę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność ta nie wskazuje na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Co istotne, pełnomocnik skarżącej nie podjął żadnych działań weryfikujących informacje przekazane przez skarżącą, a brak swojej staranności usprawiedliwiał przyjęciem sprawy w dniu 3 października 2023 r. i nawałem pracy w dniu następnym.
Zauważyć należy, że takie działanie pełnomocnika świadczy o niezachowaniu staranności choćby minimalnej. Pełnomocnik ten z racji zawodowego świadczenia usług prawniczych, powinien dochować należytą staranność wymaganą od profesjonalisty. Zaniedbania adwokackiego pełnomocnika procesowego w zakresie organizacji pracy kancelarii lub organizacji i rozkładu czasu wykonywania obowiązków adwokackich są typowymi przykładami zawinionych działań lub zaniechań tego rodzaju pełnomocnika procesowego, których skutki prawne obciążają bezpośrednio mocodawcę. Z kolei sam mocodawca nie jest zwolniony z obowiązku nadzoru nad pracą i czynnościami pełnomocnika, który jako strona umowy cywilnoprawnej o świadczenie usług prawniczych podlega ocenie wierzyciela (mocodawcy) w świetle kryterium należytego wykonywania zobowiązania.
Należy zwrócić uwagę, że we wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej nie przedstawił żadnej argumentacji odnoszącej się do przyczyn pozostawania w błędzie co do daty upływu terminu. Stwierdził jedynie, że nie dysponuje precyzyjną wiedzą, dlaczego skarżąca była subiektywnie przekonana, iż odpis wyroku otrzymała 5 września 2023., a nie jak w rzeczywistości odebrała go dzień wcześniej, czyli 4 września 2023 r. Wskazywał jedynie, że subiektywne przekonanie strony wynik z faktu, że skarżąca ma siostrę bliźniaczkę, która posługuje się tym samym imieniem i nazwiskiem, co powoduje błędy w doręczaniu korespondencji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczność ta nie stanowi jednak uprawdopodobnienia przyczyn braku winy w uchybieniu terminu, nie podważa ona również w żaden sposób daty doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem, która to nie była przez pełnomocnika skarżącej podważana.
Okoliczność ta nie wyłącza winy samej skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w odniesieniu do strony, która jest w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, aby jej interesy nie doznały uszczerbku. Błędne subiektywne przekonanie stanowi bowiem w tej sytuacji nieuwagę lub zaniedbanie, których nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.