Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 97/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu wniosku M. W. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie odwołania od decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015.
W skardze M. W. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków "polegających na uniemożliwieniu otrzymywania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r."
Sąd I instancji na wstępie wyjaśnił, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Wstrzymanie wykonania dotyczy bowiem sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja wywiera jedynie skutki procesowe, gdyż nie przyznaje skarżącemu żadnych uprawnień, ani nie nakłada na niego żadnych obowiązków, nie wywołuje zatem bezpośrednich skutków w sferze jego praw. Zatem nie można mówić o możliwości wywołania przez to rozstrzygnięcie niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a.
Zażalenie na postanowienie WSA w Rzeszowie złożył M. W. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie :
1. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) poprzez jego błędną wykładnię, przejawiającą się w uznaniu, iż nie zostało przez skarżącego uprawdopodobnione, iż wykonanie ww. decyzji pociąga za sobą nieodwracalne skutki lub wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody, w sytuacji, gdy Sąd z urzędu winien przeprowadzić analizę materiału dowodowego pod kątem wystąpienia przesłanek określonych w niniejszym przepisie;
2. art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wezwania skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji poprzez wskazanie okoliczności obrazujących sytuację ekonomiczną bądź osobistą skarżącego, w sytuacji uznania przez Sąd konieczności podania we wniosku takich okoliczności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi tu o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, uznając że zaskarżona decyzja nie podlega wstrzymaniu gdyż nie wywołuje skutków materialnoprawnych. Wywiera jedynie skutki procesowe, gdyż nie przyznaje skarżącemu żadnych uprawnień, ani nie nakłada na niego żadnych obowiązków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena ta jest prawidłowa.
Należy zauważyć, że żądaniem wstrzymania wykonania została objęta decyzja Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. o umorzeniu postępowania w przedmiocie odwołania od decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zaskarżona decyzja, która stanowi procesową formą zakończenia postępowania nie wywołuje skutków, które mogłyby uzasadniać wstrzymanie jej wykonania. Istota tego rodzaju decyzji nie wiąże się z obowiązkiem działania, zaniechania, czy też z nakazem znoszenia zachowania innych podmiotów. Organy nie mają możliwości użycia środka przymusu do doprowadzenia do stanu zgodnego z treścią zaskarżonej decyzji, ponieważ nie posiada ona węzła praw i obowiązków, który mógłby być egzekwowany. Wstrzymaniu wykonania podlegają decyzje, które nadają się do wykonania i mogą być wykonywane, zwłaszcza w trybie egzekucji. Chodzić może o takie decyzje, które nakładają na stronę pewne obowiązki lub przyznają prawa. Tymczasem zaskarżona decyzja nie ma takiego charakteru. Jakkolwiek kształtuje pewien stan prawny, to jednak nie wywołuje żadnych skutków w rozumieniu przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OZ 292/20, z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt I OZ 107/20, dostępne baza orzeczeń nsa: www.cbois.nsa.gov.pl).
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że Skarżący nie wykazał, że wystąpiła co najmniej jedna z przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Wbrew twierdzeniom Skarżącego, brak wystarczającego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie obligował WSA do wezwania Skarżącego do usunięcia braków formalnych tego wniosku w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. przez wskazanie okoliczności obrazujących sytuację ekonomiczną, finansową bądź osobistą Skarżącego. Jak wskazano wyżej, ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek wstrzymania wykonania decyzji spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do uprawdopodobnienia, że wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub doprowadzi do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak takiego uprawdopodobnienia nie może być uznany za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Uzasadnienie wniosku nie jest elementem obligatoryjnym, wpływającym na skuteczność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność i nie podlega uzupełnieniu poprzez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Ma ono za zadanie jedynie wykazanie i uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a więc niedostateczne uzasadnienie nie powoduje odrzucenia wniosku, a jedynie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 2 października 2013 r. o sygn. akt I OZ 848/13; z 16 września 2014 r. o sygn. akt I OZ 744/14; z 19 marca 2014 r. o sygn. akt I FZ 74/14; z 15 stycznia 2015 r. o sygn. akt I FZ 482/14; z 7 kwietnia 2017 r. o sygn. akt II GZ 255/17; z 17 października 2017 r. o sygn. akt II GZ 769/17 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie nie podziela odmiennych poglądów zaprezentowanych w orzeczeniach przywołanych w zażaleniu.
Z powyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.