Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: Sąd I instancji lub WSA) postanowieniem z 8 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 659/22 odrzucił skargę kasacyjną J. J. (dalej: skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 659/22 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący osobiście sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wyroku z 19 września 2023 r., w konsekwencji czego podlegała odrzuceniu.
Zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł profesjonalny pełnomocnik skarżącego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniósł też o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Zaskarżonemu postanowieniu w całości zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- 1) art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 177a p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej bez uprzedniego wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych w postaci braku zastosowania rygoru przewidzianego w art. 175 p.p.s.a., pomimo iż brak podpisu profesjonalnego pełnomocnika stanowi brak formalny podlegający usunięciu;
- 2) art. 140 § 1 p.p.s.a. poprzez brak pouczenia skarżącego, nieposiadającego profesjonalnego pełnomocnika, o konieczności sporządzenia i podpisania skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego, podczas gdy wskazany przepis implikuje konieczność udzielenia stronie wskazówek co do sposobu wniesienia środka odwoławczego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a., przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Natomiast stosownie do art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a. Obowiązek ustanowiony w art. 175 § 1 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny, a więc brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu. Przymus zastępstwa procesowego strony skarżącej wyłącza także możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej osobiście przez stronę jak i przez inną osobę niż wymieniona w przywołanym przepisie. Skarga kasacyjna sporządzona przez osobę nieuprawnioną podlega odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została podpisana przez skarżącego, który nie jest ani profesjonalnym pełnomocnikiem, ani osobą wskazaną w cytowanych przepisach. Brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu (vide: postanowienie NSA z dnia 4 stycznia 2012 r., I OZ 1088/11; postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2006 r., II OZ 349/06; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przymus zastępstwa procesowego strony skarżącej wyłącza możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej osobiście przez stronę jak i przez inną osobę niż wymienioną w powołanym wyżej przepisie.
W rozpatrywanej sprawie wraz z doręczeniem odpisu wyroku z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 659/22 o oddaleniu skargi, skarżący został pouczony w piśmie przewodnim z 26 października 2023 r. o sposobie wniesienia skargi kasacyjnej, terminie, o wymogach formalnych jak również o przymusie adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej wynikającym z art. 175 § 1 p.p.s.a.
W świetle przedstawionych okoliczności sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jest brakiem formalnym nieusuwalnym, a zatem WSA prawidłowo skargę kasacyjną odrzucił.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla skarżącego nie orzeczono, ponieważ według art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.