Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [A.] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu.
Zgodnie z zarządzeniem z dnia 15 listopada 2018 r. skarżąca spółka została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu z właściwego rejestru, określającego umocowanie do podpisania skargi, tj. odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, w oryginale lub uwierzytelnionej kopii - w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżącą zobowiązano również do nadesłania odpisu skargi dla uczestnika postępowania. Jednocześnie spółka została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
Wezwania Sądu zostały skutecznie doręczone 26 listopada 2018 r. W zakreślonym terminie braki formalne skargi nie zostały usunięte. Skarżąca złożyła natomiast wniosek o prawo pomocy.
Postanowieniem z dnia 20 lutego 2019 r. starszy referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Postanowieniem z dnia 27 marca 2019 r. WSA w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie z dnia 20 lutego 2019 r.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 marca 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1822/18 odrzucił skargę.
W piśmie z [...] kwietnia 2019 r. spółka wniosła zażalenie na ww. postanowienie. Do zażalenia załączono informację odpowiadająca odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oraz kserokopię skargi.
Postanowieniem z 24 lipca 2019 r., sygn. akt I GZ 212/19 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, iż wątpliwości odnośnie zawartości kierowanej do strony przesyłki należy rozstrzygnąć na korzyść skarżącej.
Wobec powyższego, zarządzeniem z 5 września 2019 r. skarżąca została ponownie wezwana do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie jednego egzemplarza odpisu skargi dla uczestnika postępowania – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W zarządzeniu tym wyjaśniono, że do zażalenia z 11 kwietnia 2019 r. skarżąca nie załączyła odpisu skargi, a jedynie jej kserokopię.
Jednocześnie Spółkę wezwano do uiszczenia wpisu od skargi – zgodnie z prawomocnym zarządzeniem z dnia 15 listopada 2018 r.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca nadesłała odpis zażalenia z 11 kwietnia 2019 r. oraz w dniu 19 września 2019 r. złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę. Wskazał, że skarżąca pomimo wezwania nie nadesłała żądanego odpisu skargi. Nadesłała natomiast odpis zażalenia z 11 kwietnia 2019 r. Sąd stwierdził zatem, że brak formalny skargi nie został uzupełniony.
Ponadto skarżąca nie uiściła wpisu od skargi, złożyła natomiast kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd podkreślił, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia, odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków prawomocnego rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Ponadto złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, wywołuje skutek od chwili jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2018r., sygn. akt II FZ 395/18, LEX nr 2508827).
Tym samym Sąd I instancji uznał, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie mogło uchronić skarżącej przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła [A.] Sp. z o.o. w W. Spółka wniosła o uchylenie i nadanie biegu sprawie lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w tym rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 a także art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi gdy skarżąca uzupełniła braki formalne prze załączenie odpisu skargi - kserokopii, która jest odpisem skargi, wystarcza do nadania jej biegu, a organ mógł się z nią zapoznać i wnieść odpowiedź, gdyż została wniesiona za jego pośrednictwem.
- art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi gdy złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oparty na nowych podstawach.
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała, że przy zażaleniu złożyła do akt sprawy kserokopię skargi. W ocenie skarżącej kserokopia to też jest odpis. Załączona kserokopia idealnie odwzorowuje treść skargi. Brak na kopii słowa "odpis" nie dyskwalifikuje kopii jako odpisu w rozumieniu art. 47 § 1 p.p.s.a. Dodatkowo trudno jest uznać, że przyjęty prze Sąd formalizm realizuje zasadę sprawiedliwości i prawa do sądu.
Co do drugiej kwestii skarżąca wskazała, że jest to nowy wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania, oparty na innych - nowych, wcześniej nie badanych podstawach i zatem Sąd winien go rozpoznać. Spółka może go składać w każdej chwili, o ile nie jest on powtórzeniem wcześniejszego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności jako niezasadny należało ocenić zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi gdy skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych opary na nowych podstawach.
Stwierdzić trzeba, iż ustalenie wysokości należnego z tytułu wniesienia skargi wpisu nastąpiło zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 15 listopada 2018 r. Ponieważ nie było ono kwestionowane w drodze środków zaskarżenia stało się prawomocne i wiążące. Trafnie przy tym stwierdzał Sąd pierwszej instancji, iż tylko złożenie pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie otwartym do wniesienia zażalenia na zarządzenie ustalające wysokość wpisu powoduje wstrzymanie obowiązku jego uiszczenia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie prawa pomocy. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie prawa pomocy wywiera bowiem skutki prawne od daty jego wniesienia. Nie obejmuje zatem zwolnienia od kosztów, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem, a których wysokość została określona prawomocnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału (por. postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OZ 411/20).
Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 667/14, postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I GZ 379/16). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13). Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. Należy także mieć na uwadze zasadę wyrażoną w art. 220 § 1 p.p.s.a., stosownie do której sąd nie podejmuje żadnej czynności w stosunku do pisma, od którego strona nie uiściła należnej opłaty. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. konsekwencją nieuiszczenia należnego wpisu od skargi jest odrzucenie tego środka zaskarżenia.
Wskazując na powyższe, stwierdzić trzeba, iż skoro w okolicznościach niniejszej sprawy po prawomocnym rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem z dnia 5 września 2019 r. wezwano skarżącą Spółkę do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 listopada 2018 r. w terminie 7 dni od daty jego doręczenia, zaś skarżący tego obowiązku nie wykonał, to skarga podlegała odrzuceniu. Złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy (jego zmianę), wobec prawomocności zarządzenia ustalającego wysokość należnego wpisu, nie powodowało przerwania tego terminu. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę skarżącej z uwagi na nieuiszczenie w wyznaczonym terminie wpisu od tego środka zaskarżenia, pomimo prawidłowego pouczenia.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu zażalenia dotyczącego naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 a także art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a. należy uznać go za niezasadny.
Pismo strony, a zatem i skarga, powinno spełniać określone warunki formalne, które wymienia w sposób wyczerpujący art. 46 P.p.s.a. Oprócz wymagań przewidzianych w tym przepisie, stanowiących o kompletności pisma, przepis art. 47 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (§ 2).
Na wstępie należy zaznaczyć, że dla stwierdzenia, co należy rozumieć pod określeniem "odpis" w postępowaniu sądowoadministracyjnym, istotna jest przede wszystkim treść art. 47 § 2 p.p.s.a., w świetle której odpisami "mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej". A contrario zatem, kserokopia (mieszcząca się w pojęciu "fotokopii" - na temat wzajemnych relacji obu terminów por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 października 2015 r. o sygn. akt I FZ 327/15 - treść tego, jak i dalej powoływanych orzeczeń NSA jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), która nie została uwierzytelniona, jest nie tyle nieuwierzytelnionym odpisem, co nie jest odpisem w ogóle (ustawodawca zdecydował się w tym zakresie na zawężenie pojęcia "odpisu"). Przeciwny wniosek pozbawiałby art. 47 § 2 p.p.s.a. ratio legis, ponieważ gdyby odpisami mogły być fotokopie nieuwierzytelnione, wskazanie na taki wymóg w art. 47 § 2 p.p.s.a. pozbawione byłoby znaczenia prawnego, a interpretacja przepisu prowadząca do takich konkluzji byłaby niezgodna z zasadą racjonalności ustawodawcy (zob. postanowienie NSA z 14 maja 2019 r. o sygn. akt I FZ 47/19).
Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że nadesłany przez skarżącą przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. odpis skargi, będący jej kserokopią, nie został ani uwierzytelnione przez skarżącą Spółkę, ani podpisany własnoręcznie przez osobę reprezentującą skarżącą Spółkę.
Należy zwrócić uwagę, że w związku z wątpliwościami Sądu co do zgodności treści skargi z oryginałem Przewodniczący zarządzeniem z dnia 5 września 2019 r. dokonał ponownego wezwania skarżącej do złożenia podpisanego egzemplarza odpisu skargi dla uczestnika postępowania. Poinformowano jednocześnie, że do zażalenia z dnia 11 kwietnia 2019 r. nie dołączono odpisu skargi lecz jedynie jej nieuwierzytlenioną kserokopię. Mimo wezwania skarżąca nie złożyła uwierzytelnionej kopii skargi. W związku z powyższym nie mogła zostać podzielona argumentacja zażalenia wskazująca na nadmierny formalizm Sądu.
Należy w tym zakresie wskazać na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r. (sygn. akt I OPS 13/13), w której stwierdzono, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.