Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 355/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odrzucił skargę L. S., ponieważ została ona wniesiona z przekroczeniem terminu wynikającego z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.).
Pismem z dnia [...] marca 20013 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2012 r. We wniosku wyjaśnił, że zaskarżona decyzja pod nieobecność skarżącego została odebrana przez pracownika zatrudnionego w siedzibie przedsiębiorstwa L. S. – A. M.. Z potwierdzenia odbioru wynika, że doręczenie decyzji nastąpiło [...] listopada 2012 r., jednak A. M. o odbiorze przesyłki poinformowała skarżącego dopiero [...] listopada 2012 r., wskazując, iż w tym dniu nastąpiło jej doręczenie, na dowód czego przystawiła pieczątkę z datą na pierwszej stronie decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 355/13, oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2012 r. Sąd I instancji przypomniał warunki przywrócenia terminu do dokonania czynności wynikające z art. 86 § 1 i następnych p.p.s.a. W ocenie WSA o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie w przypadku stwierdzenia przeszkody nagłej, której nie można było w żaden sposób przewidzieć, czy przezwyciężyć, a taka okoliczność w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Zdaniem Sądu I instancji taką okolicznością nie jest doręczenie korespondencji zawierającej zaskarżoną decyzję zatrudnionemu w przedsiębiorstwie skarżącego pracownikowi, skoro przepis art. 148 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej Ordynacja podatkowa) przewiduje taką możliwość.
Wobec tego wskazane w uzasadnieniu wniosku zdarzenie nie mogło stanowić obiektywnej i niezależnej przeszkody uniemożliwiającej złożenie skargi w terminie przewidzianym. WSA wskazał, że wypełniony druk zwrotnego potwierdzenia odbioru posiada walor dokumentu urzędowego, więc pozwala na przyjęcie tego, co zostało w nim stwierdzone.
Sąd podkreślił, że nie ulega wątpliwości, że A. M. jest pracownikiem upoważnionym do odbioru korespondencji adresowanej do przedsiębiorstwa skarżącego, a za jej zaniechania i błędy, polegające na spóźnionym przekazaniu korespondencji, winę ponosi pracodawca. Wobec tego Sąd stwierdził, że nie sposób uznać, jakoby L. S. uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu, ponieważ ponosi on odpowiedzialność za dobór osób, którymi się posługuje przy prowadzeniu swoich spraw, a za zaniedbania swoich pracowników ponosi odpowiedzialność. Wobec powyższego, w ocenie Sądu nie można było uznać, że powołana w treści wniosku okoliczność doręczenia korespondencji pracownikowi mogła stanowić przesłankę do przywrócenia uchybionego terminu, skoro sam skarżący upoważnił A. M. do odbioru korespondencji. Ponosi on odpowiedzialność za obieg korespondencji w swoim przedsiębiorstwie, który doprowadził do mylnego przekonania o doręczeniu zaskarżonej decyzji w dniu [...] listopada 2012 r., podczas gdy została ona doręczona [...] listopada 2012 r.
Zażalenie na wskazane postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących jego podstawę i mający wpływ na treść rozstrzygnięcia oraz naruszenie art. 148 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez dokonanie subsumcji tego przepisu do stanu faktycznego w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu.
Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 409; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08).
W orzecznictwie i w doktrynie powszechnie przyjęte jest, że zakres pojęcia wina w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez uczestnika postępowania (stronę) do dokonania czynności (vide M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 410).
W przedmiotowej sprawie jako przyczynę uchybienia terminowi wskazano błędne poinformowanie skarżącego o terminie doręczenia decyzji przez pracownicę przedsiębiorstwa, a w konsekwencji błędne przekazanie tej daty pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie.
O ile nie sposób jest stwierdzić winy pełnomocnika w uchybieniu terminu (ponieważ został on błędnie poinformowany o dacie doręczenia decyzji), o tyle zachowanie L. S. należy obarczyć tą cechą. Należy bowiem z całą stanowczością uznać, że osoba prowadząca działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność za zaniedbania personelu administracyjnego, którym posługuje się przy wykonywaniu swoich czynności, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niedochowaniu terminu. Skoro więc skarżący upoważnił swoją pracownicę do odbioru korespondencji pod jego nieobecność, powinien był tak zorganizować pracę w swoim przedsiębiorstwie, aby prawidłowo zostać poinformowanym o dacie wpływu przesyłek. Niedochowanie tego obowiązku należy uznać za niedbalstwo, które jest jedną z postaci winy. Strona odpowiada za wybór osoby, którą upoważnia do odbioru korespondencji.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 148 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, należy w pierwszej kolejności wskazać, że przytoczona jednostka redakcyjna nie istnieje. Pełnomocnikowi skarżącej zapewne chodziło o przepis § 2, który w pkt 2 stanowi, że "pisma mogą być doręczane w miejscu pracy adresata – osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji". W rozpoznawanej sprawie prawidłowo przesyłka zawierająca decyzję została doręczona, pod nieobecność skarżącego, osobie zatrudnionej w siedzibie przedsiębiorstwa skarżącego, więc prawidłowo doręczono zaskarżoną decyzję.
Reasumując NSA stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji zasadnie w tej sytuacji odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Okoliczność, że skarżący został błędnie poinformowany o terminie odbioru przesyłki, a następnie mylnie wskazał datę jej odbioru pełnomocnikowi ustanowionemu do sporządzenia skargi nie jest okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu. Brak właściwego zorganizowania przepływu korespondencji w przedsiębiorstwie skarżącego, a w konsekwencji błędne pouczenie pełnomocnika o terminie doręczenia decyzji nie może być okolicznością obiektywną świadczącą o braku winy w uchybieniu terminu przez stronę.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu