Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 5 czerwca 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 658/20 rozpoznając skargę [...] na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) z 27 września 2019 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranej renty rolniczej stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie według właściwości.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podkreślił, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga [...] na decyzję Prezesa KRUS z 27 września 2019 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia.
Sąd wskazał, że z art. 13 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej: p.p.s.a.) wynika m.in. funkcja wojewódzkiego sądu administracyjnego do rozpoznawania w pierwszej instancji spraw sądowoadministracyjnych w granicach swojej właściwości miejscowej. W związku z powyższym Sąd, do którego wpłynęła skarga, jest zobowiązany z urzędu do zbadania swej właściwości w sprawie. Jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, na podstawie art. 59 § 1 p.p.s.a., sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie w tym przedmiocie może zapaść na posiedzeniu niejawnym.
W ocenie WSA, zgodnie z § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 22 lutego 2017 w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2017 r. poz. 367; dalej: rozporządzenie) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, z późn. zm.) - przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. W sprawie strona skarżąca ma miejsce zamieszkania na obszarze Województwa Warmińsko-Mazurskiego (Giżycko).
Zgodnie z § 1 pkt 8 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652 ze zm.), właściwym dla obszaru Województwa Warmińsko-Mazurskiego jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Prezes KRUS wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono jego wydanie z naruszeniem § 1 pkt 3 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tego przepisu poprzez wadliwe przyjęcie, że zaistniały okoliczności uzasadniające przekazanie sprawy innemu sądowi administracyjnemu.
W uzasadnieniu zażalenia organ podkreślił, że rozporządzenie wprowadza wyjątek od zasady z art. 13 § 2 p.p.s.a. wyłącznie w odniesieniu do orzeczeń Prezesa KRUS w kwestii umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek. Przepisem § 1 pkt 3 rozporządzenia nie są objęte sprawy z zakresu działania Prezesa KRUS dotyczące umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń.
[...] w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 13 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postępowaniu sądowym obowiązuje zasada, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, co wynika z art. 13 § 2 p.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości (art. 13 § 3 p.p.s.a.).
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w rozporządzeniu z 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania m.in. Prezesa KRUS odmiennie (niż wynika to z art. 13 § 2 p.p.s.a.) uregulował właściwość miejscową wojewódzkich sądów administracyjnych do rozpoznawania niektórych spraw z zakresu działania Prezesa KRUS. Zgodnie z § 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia, Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 41a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2020 r. poz. 174 i 782) przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że sprawa ze skargi Leszka Sokołowskiego dotyczy decyzji Prezesa KRUS w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia (renty rolniczej), a zatem nie należy do spraw, o których mowa w powołanym wyżej § 1 pkt 3 rozporządzenia. Czym innym jest umorzenie należności z tytułu składek a czym innym umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia (tak też NSA w postanowieniu z 8 maja 2012 r., sygn. akt II GZ 148/12).
Wobec powyższego sądem właściwym do rozpoznania sprawy ze skargi [...] na decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia jest sąd, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej wydający zaskarżoną decyzję (art. 13 § 2 p.p.s.a.). Zaskarżona decyzja została wydana przez Prezesa KRUS. Organ ten ma siedzibę w Warszawie Tym samym właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.