Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1226/17 odmówił S. P. R. i T. D. i M. N. "P." w W. (dalej: Stowarzyszenie) wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] marca 2013 r. znak [...].
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Stowarzyszenia w piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2017 r. sprecyzowało wniosek o wstrzymanie zawarty w skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania. Stowarzyszenie wyjaśniło, że wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] marca 2013 r. znak [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wstrzymanie wykonania ww. decyzji jest uzasadnione zasadami współżycia społecznego, brakiem skuteczności postępowania egzekucyjnego wdrożonego w maju i sierpniu 2013 r., złożeniem wniosku u umorzenie zaległości podatkowych oraz okolicznościami sprawy.
Sąd I instancji odmawiając wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] marca 2013 r. znak [...] zwrócił uwagę na rozbieżność pomiędzy przedmiotem rozpoznawanej skargi (postanowienie dotyczące umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania), a przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania (decyzja utrzymująca w mocy decyzję zobowiązującą do zwrotu dotacji). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowienie umarzające postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania i decyzja zobowiązującą do zwrotu dotacji nie zostały wydane w granicach tej samej sprawy.
W konsekwencji WSA przyjął, iż wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji z [...] marca 2013 r. znak [...] wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Warszawie nie może zostać uwzględniony. Zdaniem Sądu kwestia umorzenia postępowania w sprawie wniosku o wznowienia postępowania oraz zobowiązania do zwrotu dotacji nie zachowują tożsamości w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W związku z powyższym WSA stwierdził, iż żądanie wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] marca 2013 r. znak [...] wykracza poza granice postępowania wyznaczonego treścią zaskarżonego postanowienia.
Stowarzyszenie wniosło zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego zmiany poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] marca 2013 r. znak [...] ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania a także przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, a przez to mylne przyjęcie, ze w "granicach tej samej sprawy" w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. nie mieści się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] marca 2013 r. znak [...], której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania podczas gdy art. 61 § 3 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że w granicach tej samej sprawy mieszczą się wszelkie akty lub czynności podjęte przez organ w ramach prowadzonego przez organ postępowania, a także postępowań pozostających w funkcjonalnym związku z postępowaniem, w którym wydano akt lub czynność będące przedmiotem skargi, w której złożono wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Zwrot "w granicach tej samej sprawy" należy interpretować na tle art. 3 § 2 p.p.s.a., który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli, a także art. 134 i art. 135 p.p.s.a., które regulują zakres sądowej kontroli. Art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Pojęcia "granice tej samej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zbliżone ramy prawne.
W związku z tym, dyspozycją art. 61 § 3 p.p.s.a. objęte są zarówno akty wydane w postępowaniu administracyjnym w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli. Za takim rozumieniem omawianego zwrotu normatywnego pośrednio opowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 Sędziów w uchwale z dnia 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99 (ONSA 2001/1/7). Stwierdził w niej, że zwrot "we wszystkich postępowaniach" użyty w art. 29 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, wskazuje, że środki prawne, o których mowa w tym przepisie mogą być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach danej sprawy". Chodzi zatem zarówno o postępowanie zaliczane do trybu głównego, jak i postępowanie należące do trybu nadzwyczajnego.
Odnosząc się do zwrotu normatywnego "w granicach danej sprawy" stwierdził, że chodzi o sprawę w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy będzie można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową. Takie rozumienie omawianego pojęcia znajduje potwierdzenie zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie (por. postanowienia NSA: z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt II FZ 441/12; z dnia 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1651/13; z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 3075/13, dostępne w CBOSA, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie Stowarzyszenie wniosło skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania, w której zawarło wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2013 r. znak [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji udzielonej z budżetu państwa. Zatem wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy orzeczenia zobowiązującego do zwrotu dotacji, które nie jest przedmiotem postępowania przed Sądem I instancji. Wskazane sprawy są ze sobą w związku chronologicznym i podmiotowym, jednak ze względu na odrębność zakresu przedmiotowego nie można uznać, że tworzą tę samą sprawę w znaczeniu materialnym.
Zaznaczenia wymaga, że Stowarzyszenie ochroną tymczasową próbowało objąć akt administracyjny, który znajduje się poza granicami niniejszej sprawy. Wszczęta skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprawa sądowoadministracyjna w zakresie przedmiotowym dotyczy umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania. W świetle art. 61 § 3 p.p.s.a., wstrzymane może być wykonanie tylko takich aktów administracyjnych, które zostały wydane w granicach danej sprawy, rozumianej w kontekście art. 134 § 1 p.p.s.a. jako sprawa w znaczeniu materialnym. W postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania nie jest możliwe wnioskowanie o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego, dotyczącego zobowiązania do zwrotu dotacji udzielonej z budżetu państwa bowiem nie zachodzi tożsamość przedmiotowa tych dwóch postępowań, a tym samym są to dwie różne sprawy w znaczeniu materialnym.
Orzeczenie w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron. Wywiera inny skutek prawny, przyjmuje bowiem, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy i kończy zawisłość sprawy w danej instancji. Ma ono zatem charakter procesowy, niepowodujący skutku materialnoprawnego. W orzecznictwie wskazuje się, że decyzja umarzająca postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe w sprawie jego wznowienia jest wyłącznie rozstrzygnięciem formalnym, w którym ocenie podlegają przesłanki procesowe, podczas gdy kontrola legalności decyzji administracyjnej, rozstrzygającej sprawę co do jej istoty, obejmuje nadto ocenę przesłanek materialnoprawnych (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 777/17 oraz postanowienie NSA z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt II OSK 2605/14, dostępne w CBOSA, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skutkiem takiego orzeczenia jest zatem zniweczenie dotychczas toczącego się postępowania.
W konsekwencji tego, w niniejszym postępowaniu, wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji utrzymującej w mocy decyzję zobowiązującą do zwrotu dotacji nie może zostać uwzględniony, bowiem nie dotyczy aktu wydanego w granicach tej samej sprawy, której dotyczy skarga.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.