Uzasadnienie
Pismem z dnia 25 listopada 2015 r. T. M. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.
Ponieważ skarga nie została opłacona, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 grudnia 2015 r., pełnomocnik skarżącego został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1000 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Zgodnie z adnotacją na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, wezwanie z dnia 29 grudnia 2015 r. zostało odebrane przez pełnomocnika skarżącego w dniu 7 stycznia 2016 r. Wpis od skargi w kwocie 1000 zł został zaksięgowany na rachunku bankowym Sądu w dniu 15 stycznia 2016 r., dlatego też zarządzeniem Sądu z dnia 20 stycznia 2016 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do przedłożenia oryginału dokumentu potwierdzającego uiszczenie wpisu od skargi.
Pismem z dnia 21 stycznia 2016 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wskazując, że w ostatnim dniu terminu do uiszczenia wpisu (14 stycznia 2016 r.) skarżący nie mógł go uiścić z uwagi na zły stan zdrowia i brak możliwości wykonania przelewu za pośrednictwem płatności elektronicznych. Ponadto, rachunek bankowy skarżącego został zajęty przez komornika, przez co nie ma on możliwości dokonywania płatności online. Przyczyna uchybienia ustała natomiast w dniu 15 stycznia 2016 r., kiedy to skarżący uiścił należny wpis.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Op 627/15, Wojewódzki Sąd Administracyjnym w O. oddalił wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, uznając, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu było przez niego niezawinione. Sąd I instancji zauważył, że przedstawione przez pełnomocnika zaświadczenie lekarskie nie wskazuje na wystąpienie u skarżącego schorzeń, które uniemożliwiłyby mu podejmowania jakichkolwiek czynności w ostatnim dniu terminu do uiszczenia wpisu (tj. w dniu 14 stycznia 2016 r.), a tylko w takim przypadku możliwe byłoby przyjęcie, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nastąpiło bez jego winy. Natomiast z treści przedstawionego zaświadczenia wynika jedynie, że w dniu 14 stycznia 2016 r. skarżący odbył wizytę lekarską, a w uzasadnieniu wniosku wskazano tylko, że w tym dniu nie mógł on uiścić wpisu ze względu na zły stan zdrowia, nie wskazując przy tym na żadne nagłe i nieprzewidywalne okoliczności (takie jak np. niespodziewane pogorszenie stanu zdrowia), które w sposób obiektywny uniemożliwiały samodzielne dokonanie uchybionej czynności. W ocenie Sądu I instancji, z podniesionych we wniosku okoliczności i załączonych dokumentów nie wynika, że w okresie, w którym upływał termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, dolegliwości skarżącego uniemożliwiły mu podjęcie jakichkolwiek czynności procesowych ani też, że nie mógł w tym zakresie posłużyć się osobą trzecią. W tej sytuacji wskazana we wniosku okoliczność związana z brakiem możliwości wykonania przelewu za pośrednictwem płatności elektronicznych, z uwagi na zajęcie rachunku bankowego strony przez komornika, nie może stanowić samoistnej przesłanki przywrócenia terminu, uprawdopodobniającej brak winy skarżącego w nieterminowym uiszczeniu wpisu. Z całokształtu okoliczności sprawy nie wynika, aby skarżący w terminie otwartym do uiszczenia wpisu, a zatem również w dniu 14 stycznia 2016 r. nie miał możliwości uiszczenia wpisu od skargi inną drogą niż za pośrednictwem płatności elektronicznych, przykładowo w formie przelewu tradycyjnego, co też uczynił w dniu 15 stycznia 2016 r. Ponadto brak możliwości dokonywania przelewów drogą internetową nie stanowił dla skarżącego nagłej okoliczności. Z załączonego do wniosku wydruku ze strony internetowej rachunku bankowego obejmującego listę blokad wynika, że zajęcia egzekucyjne zostały zarejestrowane w styczniu, kwietniu i maju 2015 r., natomiast skarga została natomiast wniesiona w listopadzie 2015 r.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez uznanie, że nie wykazał on okoliczności uzasadniających złożenie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, a jego stan zdrowia pozwalał na dokonanie tej czynności w terminie. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z treści art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. wynika, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.
Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. post. NSA z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II GZ 752/13; post. NSA z dnia 18 września 2013 r., sygn. akt II OZ 762/13, baza orzeczeń nsa.gov.pl). Negatywnej przesłanki zawinienia, która wyłącza możliwość przywrócenia terminu, należy upatrywać w zaniechaniu przez wnioskodawcę tych wszystkich czynności, które przy dołożeniu przez niego należytej staranności zapobiegłyby konsekwencjom jakie ustawodawca wiąże z upływem terminów do dokonania określonych czynności procesowych (porównaj powołane wyżej post. NSA o sygn. akt II GZ 752/13, a także post. NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OZ 1199/13 baza orzeczeń nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy nie sposób uznać, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
W szczególności choroba strony może stanowić przesłankę przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim stan ten można rozważać, gdy strona działa w postępowania osobiście. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie, gdyż skarżący wniósł skargę i był reprezentowany w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata. Poza tym, jak trafnie uznał Sąd I instancji, z treści przedłożonego do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego nie wynikało, aby u skarżącego w dniu 14 stycznia 2016 r. wystąpił taki stan chorobowy, który uniemożliwił mu podejmowanie w tym dniu jakichkolwiek czynności. W wystawionym zaświadczeniu lekarskim nie wskazano jakiegokolwiek rozpoznania stanu chorobowego, jedynie odnotowano, że w tym dniu odbyto wizytę lekarską. Nie sposób zatem uznać, iż skarżący uprawdopodobnił brak winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Fakt, że skarżący następnego dnia po upływie terminu do uiszczenia wpisu dokonał uchybionej czynności, gdyż opłacił wpis od skargi, nie oznacza, że w ten sposób podjął on niezbędne działania mające na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Skarżący przecież uchybił temu terminowi. W sytuacji zaś, jak trafnie zauważył Sąd I instancji, gdy z wydruku ze strony internetowej rachunku bankowego obejmującego listę blokad wynikało, że zajęcia egzekucyjne zostały już zarejestrowane w styczniu, kwietniu i maju 2015 r., a skarga w tej sprawie została wniesiona do WSA w Opolu w listopadzie 2015 r., zatem skarżący powinien zdawać sobie sprawę z tego, iż nie będzie miał możliwości uiszczenia wpisu od skargi w dniu 14 stycznia 2016 r. za pośrednictwem przelewu internetowego. W takim stanie rzeczy powinien być przygotowany do wykonania tej czynności w inny sposób np. w formie przelewu tradycyjnego.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.