Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 895/21 po rozpoznaniu wniosku [A.] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia [...] lipca 2021 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w skardze sformułowano wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Spółka wskazała, że wystosowano do niej upomnienie do zapłaty łącznej kwoty [...] zł. Podniosła, że obecna sytuacja epidemiczna wpłynęła na funkcjonowanie spółki. Do wniosku spółka załączyła sprawozdanie finansowe z 10 lutego 2020 r. za okres 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r., bilans na dzień 31 grudnia 2019 r. oraz rachunek zysków i strat za okres 1 stycznia 2019 do 31 grudnia 2019 r.
Sąd I instancji uznał, że wniosek skarżącej spółki zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca wykazała bowiem, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji strona załączyła dokumenty obrazujące jej sytuację finansową. Z rachunku zysków i strat wynika, że w 2019 r. zysk (strata) brutto to kwota -3.600 zł. W ocenie Sądu skarżąca wykazała, biorąc pod uwagę uzyskiwane dochody, że nie ma obecnie środków finansowych na uiszczenie znacznej kwoty 61 750 zł, a wyegzekwowanie tej należności pociągnęłoby za sobą ryzyko spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Sądu przedstawione okoliczności uprawniają do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca uprawdopodobniła więc, że w jej konkretnej sytuacji zaistniały okoliczności faktyczne, które przemawiają za uwzględnieniem wniosku.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi zaskarżając powyższe postanowienie w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r, poz. 1325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. - naruszenie art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez ograniczenie się przez Sąd do wskazania, że wyegzekwowanie należności w kwocie [...] złotych pociągnęłoby za sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz ryzyko spowodowania trudnych do odwrócenia skutków bez niewyjaśnienia na czym miałoby polegać to niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody spółce oraz spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków.
W oparciu o przepis art. 194 § 3 p.p.s.a. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi.
Rolą sądu rozpoznającego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest szczegółowe zbadanie okoliczności wskazanych we wniosku i ocena, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W konsekwencji rozważania sądu we wspomnianym zakresie powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia dotyczącego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jak bowiem wynika z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. art. 166 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Podkreślenia wymaga, że do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może dojść wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich istotnych elementów i w związku z tym zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, zajmuje szczególne miejsce w uzasadnieniu wyroku uwzględniającego skargę. Powinno ono mieć charakter zwięzły, ale pozwalający na skontrolowanie przez strony postępowania i ewentualnie przez sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów. Samo przytoczenie przepisów prawnych lub powołanie się na ich literalne brzmienie nie jest wystarczające. W uzasadnieniu powinno się znaleźć ustalenie, jaka norma obowiązuje i jakie jest jej znaczenie, a więc uzasadnienie powinno zawierać interpretację przepisu w odniesieniu do określonej sprawy (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 35/19, niepubl.; z 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GZ 5/19; LEX nr 2655915; z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1247/13; LEX nr 1452201). Zatem uzasadnienie postanowienia winno być sporządzone tak, aby wynikało z niego dlaczego Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione przesłanki, warunkujące wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
W przedmiotowej sprawie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie spełnia wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż sporządzone jest w sposób uniemożliwiający jego kontrolę instancyjną. Funkcja uzasadnienia wyraża się m.in. w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to po stronie Sądu I instancji obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego elementy uzasadnienia wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. zostały sformułowane w zaskarżonym postanowieniu w sposób lakoniczny, niejasny, w konsekwencji uniemożliwiający ocenę podstawy takiego, a nie innego stanowiska Sądu pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji w istocie ograniczył się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jedynie do stwierdzenia, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Stwierdził, że skarżąca wykazała, biorąc pod uwagę uzyskiwane dochody, że nie ma obecnie środków finansowych na uiszczenie znacznej kwoty [...] zł, a wyegzekwowanie tej należności pociągnęłoby za sobą ryzyko spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast Sąd pominął całkowicie wyjaśnienie na czym miałoby polegać to niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody spółce oraz spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Nie wskazał także jakie to mają być w ocenie Sądu skutki.
W podstawie faktycznej rozstrzygnięcia Sąd wymienił załączone do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, dokumenty w postaci: sprawozdania finansowego spółki z dnia 10 lutego 2020 za okres 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r., bilans na dzień 31 grudnia 2019 r. oraz rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. Należy zwrócić uwagę, że dokumenty te dotyczą roku obrotowego 2019, które Sąd wziął pod uwagę dokonując oceny kondycji finansowej spółki w roku 2021. Abstrahując od kwestii, iż Sąd nie ustalił jak prezentuje się sytuacja ekonomiczna spółki w roku obrotowym 2021, to Sąd pominął także sytuację finansową spółki w roku 2020. W ocenie NSA argumenty podane przez Sąd są lakonicznie oraz oparte na dowodach, które nie mogą stanowić oceny pełnej sytuacji ekonomicznej Spółki w dacie złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Z uwagi na stwierdzenie naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.