Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 lipca 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 573/19, odrzucił skargę Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] marca 2019 r. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu 21 marca 2019 r. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wniosła skargę na ww. postanowienie, podpisaną przez Zastępcę Przewodniczącego Komisji – S. K. Zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2019 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii dokumentu potwierdzającego uprawnienie S. K. – Zastępcy Przewodniczącego Komisji – do występowania w imieniu strony skarżącej przed sądami administracyjnymi, w tym do wniesienia skargi z dnia 21 marca 2019 r., tj. upoważnienia wydanego przez Przewodniczącego Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (art. 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa, Dz. U. z 2018 r., poz. 2267; dalej: ustawa z 9 marca 2017 r.).
W odpowiedzi na wezwanie strona przedłożyła kserokopię upoważnienia dla S. K., udzielonego przez Przewodniczącego Komisji P. J. Przedmiotowe upoważnienie zostało poświadczone przez M. R. – Głównego Specjalistę. W związku z tym, iż strona nie została pouczona o sposobie poświadczania za zgodność z oryginałem kopii dokumentu, zarządzeniem z dnia 3 czerwca 2019 r. Sąd ponownie wezwał Komisję do uzupełnienia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem dokumentu potwierdzającego uprawnienie S. K. do występowania w imieniu strony skarżącej przed sądami administracyjnymi.
Sąd I instancji przyjął, że przedmiotowa przesyłka została doręczona w dniu 10 czerwca 2019 r. (z.p.o. – k. 94 akt sądowych). Strona skarżąca nie nadesłała jednak upoważnienia określonego w wezwaniu.
Wobec tego, zdaniem WSA, skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. WSA uznał, że brak dokumentu potwierdzającego uprawnienie osoby podpisującej skargę do występowania w imieniu strony skarżącej jest brakiem formalnym pisma (skargi) w rozumieniu art. 46 p.p.s.a.
Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 48 § 3 p.p.s.a zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym, doradcą podatkowym lub radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. W niniejszej sprawie, uzupełniając braki formalne skargi, strona dołączyła kserokopię upoważnienia, poświadczonego za zgodność z oryginałem przez Głównego Specjalistę. Dokument ten nie spełniał zatem wymogów uwierzytelnionego odpisu, bowiem nie został prawidłowo poświadczony.
Zdaniem WSA, pomimo prawidłowo doręczonego wezwania wraz z pouczeniem o sposobie poświadczania za zgodność z oryginałem, strona nie uzupełniła prawidłowo braku formalnego skargi.
Na marginesie Sąd wskazał, że nawet gdyby strona dokonała prawidłowego uwierzytelnienia upoważnienia, to z treści tego upoważnienia nie wynika, aby S. K. mógł reprezentować skarżącą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, a zwłaszcza mógł podpisać skargę. Przedmiotowe upoważnienie daje legitymację S. K. do kierowania pracami Komisji, reprezentowania Komisji na zewnątrz, wykonywania innych czynności przewidzianych w ustawie z 9 marca 2017 r. i regulaminie Komisji, w tym w szczególności: prowadzenia rozpraw, podpisywania decyzji, uchwał, postanowień i zarządzeń, udzielanie pełnomocnictw i pełnomocnictw substytucyjnych. Zdaniem Sądu I instancji, tak zakreślony zakres upoważnienia nie uprawnia S. K. do występowania w imieniu strony skarżącej przed sądami administracyjnymi, w tym do wniesienia skargi.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy oraz prawa materialnego, tj.:
- 1. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 6 p.p.s.a. w zw. z art. 48 § 3 p.p.s.a. i w zw. z art. 65 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 67 § 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w postaci nieprzedłożenia oryginału lub uwierzytelnionej kopii dokumentu potwierdzającego uprawnienie osoby podpisującej skargę do występowania w imieniu strony skarżącej w wyznaczonym terminie, podczas gdy stronie nigdy nie doręczono treści zarządzenia Sądu Wojewódzkiego z dnia 3 czerwca 2019 r. zawierającego ponowne wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionej kopii upoważnienia udzielonego na rzecz S. K. jako Zastępcy Przewodniczącego Komisji oraz nie pouczono strony o wymogach odnośnie trybu uwierzytelniania dokumentów zgodnie z regulacją art. 48 § 3 p.p.s.a.;
- 2. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 6 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 48 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi, podczas gdy z uwagi na brak wcześniejszego pouczenia przez Sąd Wojewódzki odnośnie treści art. 48 § 3 p.p.s.a. nie można zarzucić stronie skarżącej działającej bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, że nie nadesłała oryginału lub uwierzytelnionej w sposób prawidłowy kopii upoważnienia udzielonego na rzecz S. K. jako Zastępcy Przewodniczącego Komisji, albowiem wraz z pismem z dnia 20 maja 2019 r. wypełniono wezwanie Sądu i przedłożono poświadczoną przez Głównego Specjalistę w Ministerstwie Sprawiedliwości – M. R. – kopię upoważnienia uprawniającego do reprezentacji Komisji przez sądami administracyjnymi;
- 3. art. 6 p.p.s.a. w zw. z art. 48 § 3 p.p.s.a. skutkujące ograniczeniem prawa do sądu poprzez brak informowania strony skarżącej, występującej bez profesjonalnego pełnomocnika o tym, że zgodność z oryginałem przedłożonej wraz ze skargą kopii upoważnienia udzielonego na rzecz S. K. jako Zastępcy Przewodniczącego Komisji winna zostać poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym, doradcą podatkowym lub radcą Prokuratorii Generalnej RP, co w konsekwencji doprowadziło do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W odpowiedzi na zażalenie uczestnik postępowania M. L. wniosła o jego oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim na uwzględnienie zasługuje zarzut ujęty w punkcie pierwszym zażalenia, dotyczący kwestii prawidłowości doręczenia Komisji wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi.
Zgodnie z art. 67 § 2 p.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Stosownie zaś do treści art. 77 § 1 p.p.s.a., odbierający pismo potwierdza odbiór i jego datę własnoręcznym podpisem. Jeżeli tego nie może lub nie chce uczynić, doręczający sam oznacza datę doręczenia oraz przyczyny braku podpisu. Doręczający stwierdza na potwierdzeniu odbioru sposób doręczenia, a na doręczonym piśmie zaznacza dzień doręczenia i opatruje to stwierdzenie swoim podpisem (art. 77 § 2 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi skierowane do skarżącej Komisji nie zostało jednak doręczone w sposób wskazany w powyższym przepisie. Znajdujące się w aktach sprawy (k. 94 akt sądowych) zwrotne potwierdzenie odbioru doręczenia wezwania opatrzone jest jedynie pieczątką Punktu Podawczego Ministra Sprawiedliwości z datownikiem oraz nieczytelnym podpisem. Doręczyciel zaznaczył, że przesyłkę doręczono adresatowi oraz upoważnionemu pracownikowi, mimo że te dwa sposoby się w istocie wykluczają. Ponadto, na ZPO brak jest podpisu doręczyciela oraz stwierdzonej przez niego daty doręczenia. Informacje zawarte na tym dokumencie są – w ocenie NSA – niewystarczające do ustalenia, komu faktycznie została wydana przesyłka zawierająca wezwanie.
Takie doręczenie należy uznać za nieskuteczne, a w konsekwencji zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, odrzucenie skargi przez Sąd I instancji było co najmniej przedwczesne, bowiem wobec nieprawidłowości wypełnienia przez doręczyciela zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz twierdzenia skarżącej, że do doręczenia wezwania w ogóle nie doszło, WSA powinien wszcząć procedurę reklamacyjną wobec operatora pocztowego w celu ustalenia, czy i kiedy doszło do prawidłowego doręczenia spornej przesyłki. Należy podkreślić, że tylko prawidłowe, tj. zgodne z regułami p.p.s.a., doręczenie wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi rozpoczyna termin do wykonania tego wezwania. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, by ten termin rozpoczął bieg.
Odnosząc się natomiast do argumentacji podniesionej w uzasadnieniu zażalenia oraz wywodów Sądu I instancji co do zakresu umocowania S. K., wynikającego z treści upoważnienia z dnia 17 września 2018 r., udzielonego ówczesnemu Zastępcy Przewodniczącego Komisji przez jej Przewodniczącego, NSA wskazuje, że Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien dokonać analizy zakresu tego upoważnienia w kontekście przepisu art. 4a ust. 1 i art. 4a ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. oraz argumentu skarżącej, że "skoro zdaniem Sądu Wojewódzkiego Zastępca Przewodniczącego legitymujący się upoważnieniem opartym o treść przepisu regulującego uprawnienie samego Przewodniczącego Komisji nie posiada kompetencji do reprezentacji przez WSA oraz podpisywania skargi, to tym samym kwestionuje ww. przepis ustawy" (str. 6 zażalenia).
W tych okolicznościach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie o odrzuceniu skargi zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.