Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 22/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę Z. W. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2015 r. (nr [...]) w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 58 § 1 pkt 21 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a.").
Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Jak wynika z akt sprawy zaskarżona decyzja z dnia [...] maja 2018 r. została skarżącemu doręczona w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) w dniu 28 maja 2018 r., a zatem ustawowy termin na złożenie skargi upłynął w dniu 27 czerwca 2018 r. Skarga do Sądu administracyjnego została złożona w dniu 26 sierpnia 2019 r., a więc po upływie ustawowego terminu wskazanego w art. 53 § 1 p.p.s.a.
Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że WSA w Gdańsku postanowieniem z dnia 24 marca 2020 r. (sygn. akt III SA/Gd 22/20) odmówił przywrócenia terminu do złożenia niniejszej skargi, a złożone przez skarżącego na to postanowienie zażalenie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 września 2020 r. (sygn. akt I GZ 196/20).
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o przyznanie kosztów świadczenia pomocy prawnej z urzędu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie przepisu art. 44 k.p.a., polegające na uznaniu, że w niniejszej sprawie doszło do zastępczego doręczenia skarżącemu decyzji organu, podczas gdy z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej tę decyzję oraz koperty zawierającej tę przesyłkę wynika, iż nie odnotowane zostało w ich treści w jakim miejscu pozostawiono zawiadomienie (pierwsze i drugie) o przesyłce dla skarżącego, a zatem nie doszło do skutecznego doręczenia zastępczego w trybie art. 44 k.p.a.;
- 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie przepisów art. 85 p.p.s.a i art. 86 § 1 p.p.s.a.., polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że skarga została wniesiona po upływie terminu dla jej wniesienia, podczas gdy decyzja Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] maja 2018 roku pod względem procesowym faktycznie nie została skarżącemu doręczona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak stanowi art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. Z kolei, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 tej ustawy, sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.
Ustawodawca połączył określone skutki prawne (możliwość wniesienia skargi -rozpoczęcie biegu terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a.) ze skutecznym doręczeniem stronie rozstrzygnięcia w sprawie (decyzji). Zasady doręczania pism przez organ administracji publicznej regulują przepisy rozdziału 8 "Doręczanie" Działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 1113, 1250, 1823 i 1948), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 42 § 2 k.p.a.).
W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego - operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - doręczenie zastępcze w trybie art. 44 k.p.a. W takiej sytuacji zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie takie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy - art. 44 § 4 k.p.a.
W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja zaadresowana do skarżącego na adres ul. [...], [...] R. została doręczona właśnie w trybie fikcji prawnej doręczenia (44 § 1 - 4 k.p.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny oceniając skuteczność doręczenia decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] maja 2018 r., dokonanego w trybie wynikającym z art. 44 k.p.a. uznał, że było ono prawidłowe. Z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych na kopercie w której przedmiotowa decyzja została skarżącemu przesłana oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 136-138 akt administracyjnych), wynika, że przesyłka była dwukrotnie awizowana - pierwszy raz w dniu 14 maja 2018 r. i drugi raz w dniu 22 maja 2018 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje adnotacja o pozostawieniu przesyłki w dniu 14 maja 2018 r. w placówce pocztowej UP R. Ponadto na dokumencie tym listonosz zaznaczył przez podkreślenie informację, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w tym UP wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 22 maja 2018 r. Wobec braku podjęcia przesyłki w terminie, została ona zwrócona do nadawcy w dniu 29 maja 2018 r.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłek, a także adnotacje znajdujące się na zwróconych do nadawcy przesyłkach wypełnione przez pracowników poczty, korzystają z domniemania prawdziwości, jako dokument urzędowy (por. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GZ 477/13, publ. CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarżący w złożonej skardze wskazał, że wystąpił on do Urzędu pocztowego z reklamacją przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, kwestionując prawidłowość jej doręczenia, a w szczególności fakt pozostawienia awiz w skrzynce oddawczej. Nie przedłożył jednak do Sądu odpowiedzi na powyższą reklamację. Skarżący nie przedstawił wyjaśnień poczty. Nie można zatem przyjąć, jak chce tego pełnomocnik skarżącego, że zaskarżona decyzja nie została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego.
Upływ ostatniego dnia terminu, o którym mowa w art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., następował zatem w dniu 28 maja 2018 r. i trafnie ten właśnie dzień Sąd I instancji uznał za dzień skutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji. W takiej sytuacji ostatnim dniem do skutecznego wniesienia skargi był dzień 27 czerwca 2018 r. Mając na uwadze powyższe, jak również datę złożenia skargi, tj. 26 sierpnia 2019 r., należy przyznać rację Sądowi I instancji co do tego, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi.
Odnosząc się do zarzutów naruszenie przepisów art. 85 p.p.s.a i art. 86 § 1 p.p.s.a. należy zauważyć, że WSA w Gdańsku postanowieniem z dnia 24 marca 2020 r. (sygn. akt III SA/Gd 22/20) odmówił przywrócenia terminu do złożenia niniejszej skargi, a złożone przez skarżącego na to postanowienie zażalenie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 września 2020 r. (sygn. akt I GZ 196/20).
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie oddalił.
Sąd nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, bowiem nie przewiduje tego art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.
Z kolei orzeczenie o kosztach dla pełnomocnika z urzędu nie leży w kompetencjach Naczelnego Sądu Administracyjnego, a do właściwego w sprawie Sądu I instancji, do którego pełnomocnik skarżącego powinien zwrócić się ze stosownym wnioskiem.