Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z dnia 21 lutego 2014 r. o sygn. akt I SA/Kr 642/12: 1. odrzucił zażalenie W. G. na zarządzenie z dnia 21 stycznia 2014 r., 2. odrzucił skargi oraz 3. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skarg na 51 postanowień Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego oraz z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażaleń w sprawie podatku akcyzowego.
Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięć następujące ustalenia.
Ad. 1 W przedmiocie odrzucenia zażalenia.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w K. z dnia 21 stycznia 2014 r., Sąd pismem z dnia 22 stycznia 2014 r. wezwał W. G. do wykonania prawomocnych zarządzeń Przewodniczącego Wydziału z dnia 14, 15 oraz 18 maja 2012 r. w zakresie uiszczenia wpisu sądowego od skarg na 51 postanowień Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego oraz z dnia [...] marca 2012 r. w kwocie 5100 zł, określając termin 7 dni na wykonanie wezwania od dnia jego doręczenia, pod rygorem odrzucenia skarg.
W odpowiedzi na wezwanie, W. G. pismem z dnia 17 lutego 2014 r. wniósł o uchylenie zarządzenia z dnia 21 stycznia 2014 r. i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skarg na 51 postanowień Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego oraz z dnia [...] marca 2012 r. Stwierdził, że w związku ze zmianą stanu faktycznego ponownie wnosi o przyznanie prawa pomocy, ponieważ z uwagi na prowadzone przeciwko niemu postępowania egzekucyjne nie ma kwoty 5100 zł by opłacić wpis od wniesionych skarg. Żądania uchylenia zarządzenia z dnia 21 stycznia 2014 r. nie uzasadnił.
Odrzucając zażalenie w tym przedmiocie na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 198 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. WSA w K. wskazał, że zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 14, 15 oraz 18 maja 2012 r. są prawomocne, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) postanowieniami z dnia 3 września 2013 r. o sygn. od I GZ 312/13 do I GZ 362/13 (dostępnymi w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) oddalił zażalenia W. G. na te zarządzenia. Z tego względu, kolejne wezwanie do zrealizowania obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skarg ma jedynie charakter informacyjny i chociaż przybiera formę prawną zarządzenia, nie jest zarządzeniem zaskarżalnym na podstawie art. 227 § 1 p.p.s.a., więc dlatego nie przysługuje na nie zażalenie.
Ad. 2 W przedmiocie odrzucenia skarg.
Odrzucając skargi W. G. na 51 postanowień Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego oraz z dnia [...] marca 2012 r. WSA w K. uznał, że termin opłacenia skarg bezskutecznie upłynął 17 lutego 2014 r., więc stosownie do art. 220 § 3 p.p.s.a. skargi podlegały odrzuceniu.
Ad. 3 W przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skarg.
Oddalając wniosek W. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skarg na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. WSA w K. przyjął, że W. G. nie podał żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie.
Środek odwoławczy wniesiony do NSA.
W piśmie wniesionym do NSA dnia 31 marca 2014 r. W. G. domagał się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 21 lutego 2014 r. we wszystkich trzech, wskazanych wyżej punktach. Uzasadniając swoje stanowisko odniósł się tylko do odmowy przyznania prawa pomocy i ponownie wyjaśnił, że z uwagi na zmianę stanu faktycznego wniósł o prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skarg, bo z powodu prowadzonych przeciwko niemu postępowań egzekucyjnych nie ma kwoty 5100 zł na jego uiszczenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Środek odwoławczy wniesiony przez W. G. do NSA pismem z dnia 31 marca 2014 r., a zatytułowany "zażalenie" jest oczywiście niezasadny. Wskazać należy, że pismo skarżącego mieści się w trzech zakresach przedmiotowych i w tych trzech zakresach podlega rozpoznaniu. Po pierwsze, w piśmie tym kwestionowane jest postanowienie Sądu z dnia 21 lutego 2014 r. odnośnie punktu 1., a więc w tym zakresie stanowi ono zażalenie. Po drugie, omawiane pismo kwestionuje zasadność odrzucenia skarg (punkt 2. postanowienia), zatem w tym zakresie należało je uznać za skargę kasacyjną, natomiast po trzecie, skoro skarżący uważa, że Sąd I instancji niezasadnie odmówił przyznania mu prawa pomocy, to w odniesieniu do tej kwestii powyższe pismo także stanowi zażalenie (punkt 3. postanowienia).
Ad. 1 Zażalenie na postanowienie o odrzuceniu zażalenia.
Zażalenie nie jest zasadne.
WSA w K. prawidłowo stwierdził, że na ponowne wezwanie skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego, dokonywane w drodze zarządzenia, nie przysługuje zażalenie, ponieważ nie podlega ono zaskarżeniu. Takie wezwanie jest uznawane w utrwalonej judykaturze NSA za czynność materialno-techniczną, która ma jedynie charakter przypomnienia o obowiązku uiszczenia wpisu (por. Małgorzata Niezgódka-Medek, pkt 9. Komentarza do art. 220 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX 2013 i powołane tam orzecznictwo). Z akt niniejszej sprawy niewątpliwie wynika, że zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 14, 15 oraz 18 maja 2012 r. o wezwaniu W. G. do uiszczenia wpisu sądowego od skarg na 51 postanowień Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego oraz z dnia [...] marca 2012 r. w kwocie 5100 zł są prawomocne, a skoro tak, to Sąd trafnie odrzucił zażalenie W. G. w tym zakresie.
Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w punkcie 1 sentencji.
Ad. 2 Skarga kasacyjna od postanowienia o odrzuceniu skarg.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że postanowienie Sądu z dnia 21 lutego 2014 r. w zakresie odrzucenia skarg jest, stosownie do treści art. 173 § 1 p.p.s.a., postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie i dlatego przysługuje od niego skarga kasacyjna, a nie zażalenie. Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym środkiem odwoławczym i – co do zasady – musi zostać sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Ponadto skarga kasacyjna musi spełniać także inne, przepisane prawem wymagania (art. 176 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy skargę kasacyjną sporządza i wnosi strona osobiście, która nie jest ani adwokatem ani radcą prawnym, ani też innym podmiotem uprawnionym do jej sporządzenia i wniesienia, to taka skarga kasacyjna podlega odrzuceniu, ponieważ zawiera nie dający się usunąć brak formalny. Brak formalny pisma procesowego, którego nie da się usunąć, to taki brak, który powoduje odrzucenie pisma przez sąd bez konieczności wzywania strony o jego poprawienie lub uzupełnienie.
W ocenie NSA pismo W. G. z dnia 31 marca 2014 r. w części, w której skarżący kwestionuje zasadność odrzucenia przez WSA w K. skarg, jest w istocie skargą kasacyjną. Ta skarga kasacyjna zawiera wadę nieusuwalną, bo W. G. sporządził ją i wniósł osobiście (nie mając do tego uprawnień), czego zgodnie z wyżej wskazanymi przepisami nie mógł prawnie skutecznie uczynić.
Oznacza to, że skarga kasacyjna sporządzona i wniesiona osobiście przez W. G., jako nie spełniająca podstawowego wymogu formalnego, podlega odrzuceniu, bez możliwości zbadania zgodności z prawem kwestionowanego w ten sposób postanowienia Sądu z dnia 21 lutego 2014 r. w zakresie odrzucenia skarg.
Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a. NSA postanowił jak w punkcie 2. sentencji.
Ad. 3 Zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy.
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, ponieważ postanowienie Sądu z dnia 21 lutego 2014 r. w punkcie 3. mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Wskazać trzeba, że postanowieniem z dnia 3 września 2013 r. o sygn. akt I GZ 311/13 NSA oddalił zażalenie W. G. na postanowienie Sądu z dnia 22 maja 2013 r. o sygn. akt I SA/Kr 642/12 odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W dniu 17 lutego 2014 r. W. G. wystąpił z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy stwierdzając, że z uwagi na zmianę stanu faktycznego, powinien zostać zwolniony od obowiązku uiszczenia wpisu od skarg, gdyż z powodu prowadzonych przeciwko niemu postępowań egzekucyjnych nie ma kwoty 5100 zł należnej tytułem wpisu.
Mając na uwadze powyższą chronologię zdarzeń, zdaniem NSA Sąd powinien rozpoznać kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 165 p.p.s.a. i w świetle tego przepisu zbadać, czy nastąpiła taka zmiana okoliczności, która umożliwiłaby przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zasadniczy błąd Sądu I instancji polegał więc na tym, że ponowny wniosek został rozpoznany tak, jak wniosek pierwotny, z pominięciem orzeczeń NSA i WSA wydanych w tym przedmiocie. Sąd nie powinien zatem stosować art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tylko art. 165 p.p.s.a.
Niemniej jednak kontrolowane orzeczenie Sądu jest prawidłowe, bowiem, w ocenie NSA, w sprawie nie zaistniała zmiana okoliczności, która by mogła wzruszyć prawomocne postanowienie Sądu z dnia 22 maja 2013 r. odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Ponadto NSA zauważa, że kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zmierzał oczywiście do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania, na co jednoznacznie wskazują akta sprawy i z tego względu ów wniosek WSA w K. mógł uznać za bezskuteczny i pozostawić ad acta, bez potrzeby uruchamiania całej koniecznej procedury sądowej, czyli wezwania skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu i kolejnego wezwania do wykazania stosownych okoliczności przemawiających za przyznaniem prawa pomocy, od wykazania których W. G. konsekwentnie i dość stanowczo się uchyla. Procedowanie kolejnego wniosku w tym stanie rzeczy nie było celowe.
Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w punkcie 3. sentencji.