Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z dnia 15 grudnia 2014 r. o sygn. akt I SA/Wr 515/13 na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. odmówił "E." Spółce z o.o. w M. (dalej: Spółka) zmiany postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego.
Referując historię sprawy Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 5 czerwca 2013 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sprzeciw od tego postanowienia został odrzucony, więc uzyskało ono przymiot prawomocności. Wobec tego postanowieniem z dnia 10 marca 2014 r. Sąd odrzucił skargę. Na etapie skargi kasacyjnej od tego postanowienia Spółka wniosła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, który postanowieniem z dnia 3 lipca 2014 r. rozstał rozpoznany odmownie, gdyż Sąd nie znalazł podstaw do zmiany postanowienia z 5 czerwca 2013 r. z uwagi na powtórzenie przez Spółkę argumentacji jak w poprzednim wniosku. Postanowienie z dnia 3 lipca 2014 r. zostało utrzymane w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej jako NSA) rozstrzygnięciem z dnia 28 sierpnia 2014 r. o sygn. akt I GZ 283/14 (dostępnym w Internecie http://orzeczenia.nsa.
gov.pl). W tym stanie rzeczy Spółka została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 10 marca 2014 r. i także tym razem złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka powołała te same okoliczności, które były już przedmiotem oceny zarówno WSA, jak i NSA. Jako nową okoliczność podała wydanie wobec niej kolejnych decyzji wymiarowych oraz nadanie im rygoru natychmiastowej wykonalności. Z treści wniosku wynika, że Spółka za 2013 r. odnotowała zysk w kwocie 444.147,38 zł.
Mając na uwadze powyższe WSA po raz kolejny odmówił zmiany postanowienia z 5 czerwca 2013 r., podkreślając, że w sprawie nie wystąpiły żadne nowe okoliczności, które by przemawiały za przyznaniem Spółce prawa pomocy, a podnoszona przez nią argumentacja, analogiczna jak na poprzednich etapach postępowania, nie uzasadniała żądania wniosku i była już przedmiotem niekorzystnej dla Spółki oceny. Zdaniem Sądu podana przez Spółkę nowa okoliczność, czyli wydanie wobec Spółki kolejnych decyzji wymiarowych nie została należycie udokumentowana. Ponadto Sąd wskazał na zysk Spółki za 2013 r. w kwocie 444.147,38 zł i stwierdził brak podstaw do uwzględnienia wniosku.
W zażaleniu złożonym do NSA Spółka domagała się zmiany postanowienia Sądu z dnia 15 grudnia 2014 r. poprzez przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych lub uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzuciła naruszenie art. 165 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy ujawniły się nowe okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej Spółki, w pełni uzasadniające zmianę poprzedniego postanowienia poprzez przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
Kontroli zostało podane postanowienie Sądu z dnia 15 grudnia 2014 r., odmawiające zmiany postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Stosownie do treści prawidłowo powołanego i zastosowanego przez Sąd art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Oznacza to, że zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy. Podkreślić przy tym należy, że mają to być okoliczności relewantne dla rozpatrywanej kwestii, a więc dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Tymczasem Spółka we wniosku nie powołała żadnych zmienionych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. To, że skarżąca inaczej oceniła swoją sytuację niż sąd administracyjny rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie stanowi przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia wydanego w tym zakresie. Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany postanowień niekończących sprawy (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wykazania, że okoliczności sprawy uległy zmianie art. 165 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania, a zatem brak jest przesłanek do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy.
Wydanie wobec Spółki kolejnych decyzji wymiarowych i opatrzenie ich klauzulą natychmiastowej wykonalności nie zmienia zasadniczej okoliczności, że Spółka jest w stanie ponieść koszty sądowe w tej sprawie, o czym przede wszystkim przesądza fakt prowadzenia przez nią rentownej działalności gospodarczej, która przynosi zyski. Ponadto Spółka nie wykazała, aby wykonanie tych decyzji uniemożliwiło jej opłacenie kosztów sądowych.
Za gołosłowne uznać należy twierdzenie zażalenia, że z powodu prowadzonych przeciwko Spółce licznych postępowań egzekucyjnych wielu kontrahentów rezygnuje ze współpracy ze Spółką, co potwierdza spadek obrotów z każdym miesiącem 2014 r. Okoliczność ta nie została udokumentowana.
NSA wskazuje, że w aktach sprawy brak jest dokumentów finansowych Spółki, które obrazowałyby rzeczywistą kondycję finansową Spółki i świadczyłyby o takim jej pogorszeniu, które można by było zakwalifikować jako zmianę okoliczności w myśl art. 165 p.p.s.a., uzasadniającą przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wbrew ocenie Spółki odmowa przyznania prawa pomocy w tej sytuacji nie stanowi naruszenia, znajdującego swe źródło w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, prawa do sądu, natomiast składanie przez Spółkę kolejnych, niemal analogicznych w treści wniosków o prawo pomocy prowadzi do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania.
Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.