Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Go 612/19 po rozpoznaniu skargi [A.] w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. G. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w pkt 1. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. W. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], w pkt 2. zasądził od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 1017 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że jako podstawę zasądzenia na rzecz strony skarżącej od organu kwoty 1017 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania wskazano art. 200 w zw. art. 205 § 2 oraz 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). Na powyższą kwotę składały się: wpis od skargi (100 zł), koszty zastępstwa procesowego 900 zł – obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 264) – oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Wynagrodzenie pełnomocnika Sąd zasądził w wysokości odpowiadającej połowie należnego wynagrodzenia, wynikającego z powyższego przepisu, z uwagi na fakt, iż niniejsza sprawa jest kolejną sprawą prowadzoną przez Sąd ze skargi [A.] w W. o tożsamych zarzutach. Ponadto, na podstawie danych zawartych w CBOSA Sąd ustalił, że w różnych sądach administracyjnych w kraju prowadzonych jest wiele spraw ze skarg wniesionych przez stronę skarżącą, a dotyczących tego samego przedmiotu.
[A.] zaskarżyła przedmiotowe postanowienie zawarte w punkcie 2 w zakresie w jakim Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej jedynie kwotę 1017 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie, zamiast kwoty 1 917,00 zł. Wniosła o zmianę postanowienia o kosztach zawartego w wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które polegało na niewłaściwym zastosowaniu przepisów prawa procesowego:
- a. art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 206 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia, poprzez wskazanie błędnej podstawy prawnej określającej wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej tj. przewidzianej w § 2 pkt 3 rozporządzenia, podczas gdy skarżącej należał się zwrot kosztów obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika, obliczone według stawek przewidzianych w § 2 pkt 4 ww. rozporządzenia;
- b. art. 206 p.p.s.a poprzez przyjęcie, że w okolicznościach sprawy zachodzi uzasadnienie do zastosowania przedmiotowej normy prawa podczas gdy stopień zindywidualizowania sprawy, okoliczności faktyczne i prawne wymagały zwiększenia koniecznego nakładu pracy pełnomocnika w sytuacji gdy organ w swoim rozstrzygnięciu zawarł odmienną argumentację niż ta, która znajdowała się w uprzednio uchylonym postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2018 r. Naczelnika US w G. W.;
- c. art. 206 p.p.s.a przez przyjęcie, że uzasadnieniem do zastosowania tej normy prawa jest ilość spraw ze skarg wniesionych przez stronę skarżącą, a dotyczącą tego samego przedmiotu podczas gdy sprawy związane z naliczaniem kosztów wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt 31/14 są niejednokrotnie odmienne i nie da się sporządzić takiej samej skargi gdy argumentacja organu odwoławczego ulega za każdym razem zmianie, co wymusza także zmianę w argumentacji pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W myśl zaś art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis art. 206 p.p.s.a. w przywołanym brzmieniu obowiązuje od dnia 15 sierpnia 2015 r., został zmieniony przez art. 1 pkt 60 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). W nowym stanie prawnym uznanie, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części nie jest uzależnione od konieczności częściowego uwzględnienia skargi.
Jak wskazuje się w literaturze, w aktualnym brzmieniu tego przepisu możliwość miarkowania, a nawet odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w przypadku, o którym mowa w art. 200 p.p.s.a., powiązano, tak jak w postępowaniu kasacyjnym (art. 207 § 2 p.p.s.a.), z pojęciem niedookreślonym, jakie stanowi "uzasadniony przypadek". Pojęcie to daje swobodę sądowi orzekającemu w sprawie, ale jednocześnie wymaga odpowiedniego wyjaśnienia na tle konkretnego stanu faktycznego w uzasadnieniu wyroku.
Jednocześnie utrzymano rozwiązanie z obowiązującej do 15 sierpnia 2015 r. regulacji, że taka sytuacja występuje w szczególności, gdy skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu (zob. M. Niezgódka-Medek: Komentarz do art. 206, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, uwaga 4).
W orzecznictwie podkreśla się natomiast, że "uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., jest przypadek sprawy sądowoadministracyjnej, w której wystąpiły następujące okoliczności: niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ, niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę, brak skonkretyzowania umowy między stroną skarżącą a jej pełnomocnikiem, istnienie wątpliwości, czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu, czy też uzyskanie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt I OZ 930/16 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16).
Warunkiem prawidłowego zastosowania przez Sąd I instancji art. 206 p.p.s.a. jest wskazanie, dlaczego Sąd uznał, że zachodzi przypadek uzasadniający zasądzenie jedynie części kosztów. Intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednakże w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11).
Wbrew wywodom zawartym w zażaleniu Sąd I instancji odstępując od zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w części nie naruszył art. 206 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, że w sprawie mamy do czynienia z uzasadnionym przypadkiem w rozumieniu art. 206 p.p.s.a.
Z oceną przyjętą przez Sąd I instancji – dopuszczającą dostosowanie wynagrodzenia pełnomocnika do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy – należy się zgodzić. Pogląd ten znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 544/16, z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 668/16), wskazującym, że wielość analogicznych, podobnych spraw, prowadzonych przez tego samego pełnomocnika daje podstawę do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie art. 206 p.p.s.a. Zatem za chybiony należy uznać zarzut, że Sąd nieprawidłowo przyjął, iż w niniejszej sprawie miał miejsce uzasadniony przypadek umożliwiający odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w części. Gdy tymczasem tożsamy przedmiot spraw może być uzasadnionym powodem odstąpienia od zasądzenia pełnego zwrotu kosztów postępowania w części dotyczącej wynagrodzenia pełnomocnika.
Uzasadnionym powodem miarkowania kosztów zastępstwa procesowego była okoliczność, że WSA w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznawał już sprawę skarżącej, o sygn. akt II SA/Go 627/19 o tożsamych zarzutach. Ponadto, na podstawie danych zawartych w CBOSA Sąd ustalił, że w różnych sądach administracyjnych w kraju prowadzonych jest wiele spraw ze skarg wniesionych przez stronę skarżącą, a dotyczących tego samego przedmiotu. Okoliczność ta niewątpliwie wiązała się z mniejszym nakładem pracy pełnomocnika. Daje to jasny obraz tego, dlaczego sąd zdecydował o zasądzeniu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 50%.
Ponadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie rację ma skarżący, że należało zastosować stawkę, o której stanowi § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 ww. rozporządzenia tj. 1800 zł, bowiem jest to sprawa, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w rozumieniu art. 231 p.p.s.a. w kwocie 9.843,79 zł (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt I GZ 239/19, por. postanowienie NSA z dnia 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GZ 86/19). Sąd I instancji omyłkowo powołał w uzasadnieniu złą jednostkę redakcyjną § 2 rozporządzenia wskazując pkt 3 zamiast pkt 4. Omyłka ta jednak nie miała wpływu na wynik sprawy bowiem Sąd pierwszej instancji zasądził wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 900 zł i jak wskazał w uzasadnieniu wysokość ta odpowiadała połowie należnego wynagrodzenia wynikającego z rozporządzenia, czyli połowie z kwoty 1800 zł (§ 2 pkt 4 rozporządzenia).
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Odnosząc do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie WSA.