Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1171/60 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umorzył postępowanie w sprawie przyznania A. spółce z o.o. w M. (dalej: skarżąca) prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: Sąd i instancji) umarzając postępowanie w sprawie wniosku skarżącej wskazał, że złożony przez nią wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest kolejnym wnioskiem w sprawie, po wydaniu przez Sąd I instancji postanowienia z dnia 21 września 2015 r., które stało się prawomocne na skutek oddalenia zażalenia spółki przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 9 grudnia 2015 r. (sygn. akt I GZ 867/15).
Z kolei w dniu 31 maja 2016 r. uprawomocniło się postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o odrzuceniu skargi spółki. W ocenie Sądu I instancji, w sprawie znalazł zastosowanie przepis art. 249a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: ppsa.). Zgodnie z jego treścią, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Zdaniem Sądu I instancji, postępowanie w sprawie zakończyło się z chwilą uprawomocnienia się postanowienie o odrzuceniu skargi, tj. z dniem 10 czerwca 2016 r. Z tą chwilą przestał ciążyć na stronie obowiązek ponoszenia kosztów sądowych, w związku z czym procedowanie w sprawie prawa pomocy stało się zbędne (zob. postanowienia NSA: z dnia 24 maja 2016 r., I GZ 332/16, I GZ 334/16, I GZ 336/16; z dnia 21 czerwca 2016 r., I GZ 387/16, I GZ 389/16; z dnia 17 czerwca 2016 r., I GZ 388/16; wszystkie w CBOSA). Ponadto, było zbędne z uwagi na to, że strona nie wykazała, aby w sprawie doszło do jakiejkolwiek zmiany stanu majątkowego spółki w kontekście art. 165 ppsa. w zw. z art. 246 § 2 ppsa.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzuciła naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 246 § 2 pkt 2 ppsa., poprzez jego błędne niezastosowanie i umorzenie postępowania w sytuacji, skarżąca nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się zgodnie z treścią art. 249a ppsa. Z przepisu tego wynika, że Sąd umorzy postępowanie jeżeli złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym takim wnioskiem, w szczególności po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu I instancji na skutek oddalenia zażalenia strony przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Nie można zatem umorzyć postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, jeżeli strona ani nie złożyła kolejnego wniosku w sprawie, ani nie została we wcześniejszym etapie toczącego się postępowania wezwana do uiszczenia wpisu w sposób prawidłowy. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w aktach sadowych sprawy brak jest kolejnego takiego wniosku, złożonego po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu I instancji o odmowie przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza w świetle powyższego, że Sąd I instancji bezpodstawnie umorzył postępowanie w sprawie o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji gdy skarżąca złożyła tylko jeden taki wniosek. Błędne jest również twierdzenie Sądu I instancji, jakoby skarżąca nie wykazała, że doszło zmiany jej stanu majątkowego mającego wpływ na umorzenie postępowania w rozpoznawanej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca jednocześnie uwagę, że Sąd I instancji orzekał na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktycznego oraz nie odniósł się do wydanych w rozpoznawanej sprawie postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2016 r. o sygn. akt I GZ 354/16 oraz I GZ 355/16.
Ponieważ Sąd I instancji nieprawidłowo ocenił stan sprawy na podstawie dokumentów, których w aktach nie było, zaskarżone postanowienie – jako wadliwe należało uchylić, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 ppsa.