Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 20 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 662/18 odrzucił skargę Stowarzyszenia "P." im. J. P. w O. na czynność Wójta Gminy Grunwald w przedmiocie ustalenia trybu udzielenia i rozliczania dotacji dla niepublicznych jednostek oświatowych prowadzonych na terenie gminy oraz zakresu i trybu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania.
Z uzasadnienia orzeczenia Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjęto następujące ustalenia:
W dniu 25 września 2018 r. Stowarzyszenie "P." im. J. P. w O. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na czynność Wójta Gminy Grunwald.
Sąd I instancji – działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę.
W uzasadnieniu WSA w pierwszej kolejności rozważył kwestię dopuszczalności skargi. W tej mierze wskazał na przepis art. 47 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2203; dalej: ufzo). Zgodnie z tym przepisem, czynności podejmowane przez organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40 i art. 41, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40 i art. 41, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sprawy z zakresu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w cytowanej regulacji należą do kognicji sądów administracyjnych. W stanie prawnym obowiązującym w 2017 r. dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej w sprawach dotyczących przyznania dotacji m.in. dla niepublicznych przedszkoli wynikała wprost z przepisu art. 90 ust. 11 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2017 r. poz. 2198 ze zm.; dalej: uso).
Przepis ten obowiązywał od 1 stycznia 2017 r. i utracił moc z dniem 1 stycznia 2018 r. Jego brzmienie przewidywało, że przyznanie dotacji, o których mowa w art. 90 ust. 1a-8, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W latach poprzednich z kolei brak było wyraźnej podstawy prawnej wskazującej na dopuszczalność drogi sądowej przed sądami administracyjnymi w tego typu sprawach, niemniej jednak orzecznictwo sądowe uznawało czynność organu wykonawczego mającą na celu obliczenie wysokości dotacji i jej wypłacenie dla placówki niepublicznej, jako czynność z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., dotyczącą uprawnień wynikających z przepisów prawa, podlegającą kontroli sądów administracyjnych. Wobec powyższego zaskarżona czynność organu wykonawczego gminy podlega kognicji sądów administracyjnych.
W ocenie WSA powodem odrzucenia skargi było jej złożenie z uchybieniem terminu do jej wniesienia.
Skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
- I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 53 § 2 polegającego na uznaniu niezgodnym ze stanem faktycznym, jak i zasadami logiki i doświadczenia życiowego, że uchybienie terminu na wniesienie skargi do WSA nie nastąpiło bez winy skarżącego,
- II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy z uwagi na naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej polegające na wprowadzeniu w błąd skarżącego przez niezgodne z obowiązującym prawem uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego w Ostródzie z dnia 18 stycznia 2017 r. (sygnatura akt I C 2602/16), a następnie przerzucenie konsekwencji z tego wynikających na skarżącego, jak również poprzez uznanie, że podmiot działający z powodu braku środków finansowych bez profesjonalnego pełnomocnika powinien lepiej interpretować przepisy prawa niż sądy powszechne i jednostki administracji publicznej,
- - naruszenie art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez ograniczenie prawa do sądu polegające na bezzasadnym odrzuceniu skargi ze względów formalnych i pozostawienie jej bez merytorycznego rozpoznania.
Argumentację na poparcie podniesionych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że w piśmiennictwie wskazuje się, na usystematyzowanie kolejności badania skargi. Powyższe musi być przestrzegane przez Sąd. Jest to czynność wieloelementowa, na którą składają się: 1) ustalenie, czy skarga do sądu administracyjnego została wniesiona;
- 2) badanie dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego pod względem przedmiotowym, a następnie podmiotowym;
- 3) badanie spełnienia warunków formalnych skargi (terminu, wymogów co do treści skargi, uiszczenia wpisu). Sąd nie może odrzucić skargi do sądu administracyjnego z przyczyny uchybienia terminu czy nieuiszczenia wpisu, skoro skarga jest niedopuszczalna z powodu braku drogi sądowej w sprawie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych. Warszawa 2009, s. 129).
W okolicznościach niniejszej sprawy należało stwierdzić, że wydając zaskarżone postanowienie Sąd I instancji zajął stanowisko co do posiadania uprawnienia do dokonania kontroli legalności zaskarżonej czynności, co było konieczne, gdyż kognicja sądów administracyjnych obejmuje kontrolę aktywności organów administracji publicznej wymienionych enumeratywnie w art. 3 § 2 p.p.s.a.
Powyższe nie stoi w sprzeczności z tym, że zasadniczą przyczyną odrzucenia skargi strony było uchybienie terminowi do jej wniesienia. Okoliczność ta czyniła skargę niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że termin ostatecznego rozliczenia i wypłacenia dotacji za 2017 r. upłynął z dniem 31 stycznia 2018 r., zatem skarżąca dowiedziała się o czynnościach przekazania dotacji najpóźniej w dniu 31 stycznia 2018 r. Wnosząc skargę w dniu 25 września 2018 r., uchybiła trzydziestodniowemu terminowi określonemu w art. 53 § 2 p.p.s.a.
Odnosząc się zaś do argumentacji skarżącej zawartej w uzasadnieniu zażalenia należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może w niniejszym postępowaniu oceniać przyczyn uchybienia terminu i orzekać w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe kwestie, wychodzą poza zakres postępowania zażaleniowego, pozostają poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt II GZ 86/15)
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.