Postanowienie NSA z 25 października 2016 r., I OPP 93/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. K., A. K. i K. K. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Sprawa

w sprawie o sygn. akt I OSK 2989/15 ze skargi kasacyjnej J. K., A. K. i K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 215/15 w sprawie ze skargi J. K., A. K. i K. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie NSA Zofia Flasińska Marek Stojanowski (spr.)

Uzasadnienie

W dniu 3 października 2016 r. (data prezentaty sądu) J. K., A. K. i K. K. wnieśli skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 2989/15 ze skargi kasacyjnej J. K., A. K. i K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 215/15 w sprawie z ich skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 9 lutego 2015 r. (data prezentaty sądu) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przekazana została skarga na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2014 r. wraz z odpowiedzią organu na tę skargę i aktami sprawy. W tym też dniu sprawa została zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt I SA/Wa 215/15. Wskazano strony, symbol, wyznaczono sędziego sprawozdawcę.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Warszawie z dnia 9 lutego 2015 r. wezwano skarżących do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 złotych, który został przez strony uiszczony.

Zarządzeniem z dnia 20 kwietnia 2015 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 26 maja 2015 r.

Wyrokiem z dnia 26 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

W dniu 6 sierpnia 2015 r. (data prezentaty sądu) skarżący, działający przez pełnomocnika, wnieśli skargę kasacyjną od ww. wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Akta sprawy I SA/Wa 215/15 wraz ze skargą kasacyjną wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 5 października 2015 r. Zarządzeniem z dnia 5 października 2015 r. skarga kasacyjna została zarejestrowana pod sygn. akt I OSK 2989/15.

W tych okolicznościach, w dniu 3 października 2016 r. (data prezentaty sądu) skarżący złożyli skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 2989/15. Wnieśli o:

• stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego przez Naczelny Sąd Administracyjny pod sygn. akt I OSK 2989/15;

• na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym brz nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2016 r., poz. 1259) przyznanie na rzecz każdego ze skarżących kwoty po: 5 000 (pięć tysięcy) złotych;

• zlecenie Sądowi prowadzącemu postępowanie przewlekłe, wyznaczenie terminu posiedzenia w sprawie;

• zasądzenie na rzecz każdego ze skarżących kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu wywołanym na skutek wniesienia skargi na przewlekłość postępowania według norm przepisanych;

• zwrócenie skarżącym opłaty od skargi na rachunek bankowy, z którego uiszczono opłatę.

W uzasadnieniu skargi na przewlekłość podniesiono, że przez rok od otrzymania skargi Naczelny Sąd Administracyjny nie podjął żadnej czynności zmierzającej do rozpoznania sprawy, a w szczególności nie wyznaczył (nawet odległego) terminu posiedzenia w sprawie. Skarżący wskazali, że zdają sobie sprawę z tego, iż wpływ skarg kasacyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zbyt duży w stosunku do możliwości kadrowych Sądu, jednakże okoliczność nieprawidłowej organizacji wymiaru sprawiedliwości nie może prowadzić do pokrzywdzenia praw obywateli do załatwienia ich spraw w rozsądnym terminie. W ocenie skarżących, brak wyznaczenia terminu posiedzenia w okresie roku od faktycznego wpływu sprawy, wskazuje na całkowity brak poszanowania prawa strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie (art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga na przewlekłość postępowania podlega oddaleniu, ponieważ nie doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Stosownie do przepisu § 49 ust. 1 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86, poz. 1007) sprawy wpływające ze środkami odwoławczymi od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych należy rozpoznawać według kolejności ich wpływu do Sądu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Powyższe oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana (nie można wyznaczyć terminu rozprawy) przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Liczba spraw wniesionych do Sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy.

Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające bądź to wprost z przepisów ustaw, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 49 ust. 2 powołanej uchwały).

W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Sprawa wraz ze skargą kasacyjną została przedstawiona Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 5 października 2015 r. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu.

Rację mają skarżący wskazując, że to znaczna liczba spraw wpływających ze środkami odwoławczymi do Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi przyczynę oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy i co się z tym wiąże przyczynę oczekiwania na rozpoznanie sprawy. Jak już jednak wskazano, a co należy podkreślić, sprawy muszą być wyznaczane na terminy rozpraw zgodnie z kolejnością wpływu. Ta kwestia nie może zostać pominięta przez Sąd. Jednocześnie w kategorii spraw, którą objęta jest skarga kasacyjna w tej sprawie, przepisy szczególne nie nakładają na Sąd obowiązku rozpoznania sprawy ze skargi kasacyjnej poza kolejnością. Z akt nie wynika, także aby skarżący złożyli wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy. Z tych względów okresu oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy, w sprawie o sygn. I OSK 2989/15, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę sądu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.