Uzasadnienie
Na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [..] lutego 2011 r. znak: [..] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosły Gmina K. i M.W. (secundo voto C.).
Organ postanowieniem z dnia [..] marca 2011 r., znak: [..] wstrzymał z urzędu wykonanie ostatecznej decyzji Wojewody Świętokrzyskiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt: II SA/Ke 43/15 oddalił skargi Gminy K. i M.C. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [..] lutego 2011 r., znak: [..], którą Wojewoda zwrócił M.S. (poprzedniczce prawnej M.C.) nieruchomość gruntową stanowiącą własność Gminy K., położoną przy ul. [..] (działki nr [..], [..], [..], [..], [..], [..]), ustalił zwaloryzowane odszkodowanie za część wywłaszczonej nieruchomości w kwocie [..] zł, ustalił wzrost wartości nieruchomości na kwotę [..] zł, zobowiązał M.S. do wpłacenia powyższych kwot, rozkładając należność [..] zł na 10 rocznych rat, do skutków zwłoki lub opóźnienia określając zastosowanie k.c., zabezpieczył wierzytelność Gminy K. przez ustanowienie hipoteki na zwracanej nieruchomości, zatwierdził podział nieruchomości, zgodnie z którym działka nr [..]została podzielona na działki [..] i [..] i stwierdził, że decyzja stanowi podstawę wpisu do Ksiąg Wieczystych.
W skardze kasacyjnej z dnia 14 lipca 2015 r. M.C. wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody podnosząc, że wykonanie decyzji doprowadzi do egzekucji (skarżącej w toku postepowania przyznano prawo pomocy) i utraty nieruchomości, a egzekucja z nieruchomości może nie pokryć całości (znacznie zawyżonej kwoty odszkodowania), co spowoduje egzekucję z majątku osobistego, a tym samym zagrozi egzystencji skarżącej, a nadto spowoduje wpis do rejestru dłużników niewypłacalnych KRS.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Decyzja będąca przedmiotem kontroli sądu administracyjnego została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 2147). Stosownie do art. 9 powołanej ustawy - w razie wniesienia do sądu administracyjnego skargi na decyzję wydaną w sprawach, o których mowa w przepisach działu III ustawy, a więc m.in. w sprawach dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, organ administracji publicznej, który wydał zaskarżoną decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie. Przyjęte rozwiązanie stanowi szczególne odstępstwo od zasad wykonalności decyzji administracyjnych (por. G. Matusik, w: G. Bieniek, M. Gdesz, S. Kalus, G. Matusik, E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, red. S. Kalus, s. 83).
Obowiązująca w czasie orzekania przez Sąd I instancji ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) przewidywała, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji (art. 61 § 6 p.p.s.a.). Warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd, zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w przypadku jej wykonania.
Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zawiera więc zamknięty katalog przesłanek, których wystąpienie warunkuje możliwość wydania orzeczenia w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, co powoduje związanie Sądu tymi granicami. Niemniej jednak użycie w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej (por. postanowienie NSA z dnia 2 czerwca 2004 r., sygn. akt: FZ 86/04, postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt: II OSK 856/13). Ocena tych przesłanek jest więc pozostawiona każdorazowo Sądowi, który bierze pod uwagę nie tylko okoliczności wskazane we wniosku, ale także wszelkie okoliczności i dokumenty znane sądowi z urzędu, mając także na względzie interesy prawne i stanowiska wszystkich uczestników postępowania.
Sąd rozpatrując argumentację wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma obowiązek uwzględniać z urzędu fakty przemawiające za uwzględnieniem lub odmową wstrzymania wykonania aktu lub czynności (postanowienie NSA z dnia 6 grudnia 2006 r., II OZ 1352/06; M. Bogusz, Glosa do postanowienia NSA z dnia 31 marca 2005 r. II OZ 155/05, Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa z 2006, nr 1, s. 12-15).
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową i niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że okoliczności wskazane we wniosku skarżącej, a także analiza akt prowadzi do konkluzji, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne i konieczne. Ustalona w decyzji kwota odszkodowania zobowiązuje skarżącą do spłat znacznych sum, które, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadniają wstrzymanie wykonania decyzji do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej, a argumentacja wniosku skarżącej zasługuje na aprobatę. Należy także mieć na uwadze, że obecnie, w wyniku nowelizacji ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wstrzymanie wykonania aktu traci moc z dniem: 1) wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę, 2) uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (art. 61 § 6 p.p.s.a.).
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.