Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2341/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...]w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji zawarł następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną.
Zarządzeniem z dnia [...] lutego 2011 r. Przewodniczący wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 złotych, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca w zakreślonym terminie nie uiściła wpisu sądowego. Natomiast złożyła pismo datowane na dzień [...] marca 2011 r., którego charakteru Sąd nie był w stanie ocenić, wobec czego zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. wezwał ją do sprecyzowania, w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, czy pismo to stanowi wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W zakreślonym terminie skarżąca złożyła pismo, w którym odniosła się do szeregu okoliczności, nie precyzując jednakże charakteru pisma z dnia [...] marca 2011 r. W tym stanie rzeczy Przewodniczący zarządzeniem z dnia [...]maja 2011 r. pozostawił to pismo bez rozpoznania.
Pismem z dnia [...] maja 2011 r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy, które postanowieniem z dnia [...]czerwca 2011 r. zostało jej przyznane, w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. S. Od niniejszego postanowienia skarżąca wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 2158/11 uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu stwierdził, że Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę J. S. przedwcześnie, bowiem nie zbadał pisma skarżącej z dnia [...] maja 2011 r., które w istocie rzeczy jest zażaleniem na zarządzenie Przewodniczącego z dnia [...] maja 2011 r. o pozostawieniu pisma skarżącej z dnia [...] marca 2011 r. bez rozpoznania i w pierwszej kolejności podlegać powinno kontroli instancyjnej. Przyjmując ocenę wyrażoną w powyższym postanowieniu - Przewodniczący zarządzeniem z dnia [...] grudnia 2011 r. nadał bieg niniejszemu zażaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OZ 76/12 oddalił zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego z dnia [...] maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 205/11 o pozostawieniu pisma skarżącej z dnia [...] marca 2011 r. bez rozpoznania.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd pierwszej instancji przyjął, że zgodnie z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) jest związany przedmiotowym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Powołując się na art. 73 § 3 i art. 230 § 1 P.p.s.a. stwierdził, że odpis zarządzenia skierowany do J.S. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, uznać należy za doręczony w dniu [...] marca 2011 r. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął w dniu 11 marca 2011 r. Z akt sądowych sprawy wynika natomiast, że w otwartym terminie do uzupełnienia braków skargi J. S. nie uiściła wpisu sądowego, jak również nie złożyła, w tym terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek taki złożyła dopiero w dniu [...]maja 2011 r. i został on pozytywnie rozpoznany postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. i odnosi skutek na przyszłość. Tym samym uznał, że skarżąca nie uiściła wpisu od skargi w terminie do 11 marca 2011 r., co na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 220 § 3 P.p.s.a. skutkowało jej odrzuceniem.
J. S. wniosła od powyższego postanowienia skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego i jako podstawę kasacyjną wskazała na naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- - art. 49 § 1 i 2 oraz art. 227 P.p.s.a. przez niezastosowanie i mimo uznania pisma skarżącej z dnia 25 maja 2011 r. za zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego z dnia [...] maja 2011 r. nieuchylenie przedmiotowego zarządzenia, tylko jego oddalenie;
- - art. 190 P.p.s.a. przez zastosowanie tego przepisu i uznanie, że pismo z dnia [...] marca 2011 r. nie stanowiło wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy, mimo nieuwzględnienia pełnego stanu faktycznego sprawy, a w szczególności tego, iż skarżąca nie jest pełnomocnikiem profesjonalnym, ani prawnikiem z wykształcenia, czy też osobą posiadającą wiedzę prawniczą i nie potrafi konstruować zdań w sposób w pełni zrozumiały dla Sądu oraz tego, że skarżąca wspominała o swoim złym stanie zdrowia w przedmiotowym okresie;
- - art. 220 § 3 oraz art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem skarżąca nie miała obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w związku z przyznaniem jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pomocy prawnej z urzędu;
- - art. 239 pkt 4, art. 241, art. 243 § 1, art. 244 § 1 i art. 245 § 1 i 2 P.p.s.a. przez niezastosowanie i żądanie od skarżącej wpisu sądowego w przypadku, kiedy skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pomocy prawnej z urzędu.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim podkreślić trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, ogólnie określonymi w art. 174 P.p.s.a. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 49 § 1 w związku z art. 227 P.p.s.a. przez ich niezastosowanie, należy stwierdzić, że jest on całkowicie chybiony. Adresatem zarzutu naruszenia prawa, zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania, może być wyłącznie zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie sądu pierwszej instancji, będące przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym. Powyższy natomiast zarzut – jak wynika z treści skargi kasacyjnej - nie jest skierowany do zaskarżonego postanowienia, lecz do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2012 r., w którym oddalono zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego o pozostawieniu pisma skarżącej z dnia [...] marca 2011 r. bez rozpoznania.
Również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, tj. art. 220 § 3, art. 58 § 1 pkt 3 i § 3, art. 239 pkt 4, art. 241, art. 243 §1, art. 244 § 1 i art. 245 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 190 P.p.s.a., które w ocenie skarżącej polegają na niewłaściwym ich zastosowaniu przez żądanie od niej uiszczenia wpisu sądowego w sytuacji przyznania skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, nie zasługują na uwzględnienie. Wskazać bowiem należy, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia jej od kosztów sądowych i przyznania pełnomocnika z urzędu dopiero w piśmie z dnia [...] maja 2011 r., tj. po upływie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, który upłynął w dniu 11 marca 2011 r. Zgodnie natomiast z art. 220 § 3 P.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.
Ponadto w przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 2158/11 wskazał na konieczność potraktowania pisma skarżącej z dnia [...] maja 2011 r. jako zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego z dnia [...] maja 2011 r. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OZ 76/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego z dnia [...] maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 205/11 o pozostawieniu pisma skarżącej z dnia [...] marca 2011 r. bez rozpoznania. Sąd ten uznał, że Przewodniczący zasadnie stwierdził, iż skarżąca nie uzupełniła braków formalnych pisma i prawidłowo pozostawił je bez rozpoznania. Wydane zatem w tym zakresie zaskarżone zarządzenie odpowiada prawu.
W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji, będąc związanym na podstawie art. 190 P.p.s.a. wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w opisanych wyżej postanowieniach tego Sądu, zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 lutego 2012 r. prawidłowo odrzucił skargę J. S., przyjmując, że skarżąca nie uiściła wpisu sądowego w zakreślonym terminie, ani też w terminie otwartym do uiszczenia wpisu sądowego nie złożyła wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że podstawy skargi kasacyjnej nie znajdują usprawiedliwienia, ponieważ Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej, gdyż należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a. po złożeniu przez pełnomocnika stosownego oświadczenia.