Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 maja 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 263/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.D. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]. Decyzjami tymi uznano jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o przejęciu na własność Państwa apteki "[...]" w Zakopanem oraz odszkodowania za to przejęcie. Decyzje te zostały wydane po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 2597/07, którym uchylone zostały decyzje Ministra Zdrowia w tym samym przedmiocie. J.D. domagał się wydania orzeczenia o przejęciu apteki "[...]", będącej własnością jego ojca, wobec tego, iż nastąpiło jej faktyczne przejęcie na własność Państwa, jednak żadnego orzeczenia w tym przedmiocie nie ma.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd wskazał, iż w wyroku z dnia 19 lutego 2008 r., który jest wiążący, na mocy art. 170 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwrócono organowi uwagę, że ustawa z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność państwa nie została uchylona i obowiązuje, zatem w postępowaniu z wniosku o wydanie orzeczenia o przejęciu apteki należy wyjaśnić, czy apteka "[...]" istnieje w dacie wydawanie decyzji jako zespół składników majątkowych, tworzących zorganizowaną całość umożliwiającą funkcjonowanie apteki, a w postępowaniu ponownym organ ustalił, iż apteka ta nie istnieje. Takie ustalenie organu, niebudzące wątpliwości co do stanu faktycznego, przesądza o bezprzedmiotowości postępowania w przedmiocie wydania orzeczenia o przejęciu tej apteki na własność Państwa – stwierdził Wojewódzki Sąd.
Reprezentowany przez adwokata, J.D. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zarzucając:
- 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa (Dz. U. Nr 1, poz. 1 ze zm.) przez przyjęcie, że orzeczenie, o którym mowa w tym, przepisie ma charakter konstytutywny i dla dopuszczalności jego wydania koniecznym jest istnienie apteki na dzień wydania przez organ orzeczenia, która to wykładnia powoduje bezzasadne różnicowanie sytuacji prawnej byłych właścicieli aptek oraz ich następców prawnych w zależności od istnienia bądź nie, faktycznie wywłaszczonej w latach pięćdziesiątych XX wieku apteki,
- 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez jego niezastosowanie, pomimo naruszenia w postępowaniu administracyjnym art. 105 § 1 K.p.a. przez:
- a) wadliwe umorzenie postępowania w zakresie wniosku o wydanie orzeczenia o przejęciu apteki na własność Państwa wyłącznie na skutek ustalenia, że w dacie wydawania orzeczenia apteka "[...]" jako zespół składników majątkowych tworzących zorganizowaną całość, umożliwiający funkcjonowanie apteki – nie istnieje w sytuacji, gdy umorzenie tego postępowania powoduje utrwalenie stanu braku wypełnienia dyspozycji przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa, mimo faktycznego przejęcia na własność Państwa tejże apteki;
- b) wadliwe umorzenie postępowania w zakresie wniosku o odszkodowanie za faktycznie przejętą aptekę "[...]" w Zakopanem wyłącznie na podstawie prawomocnego oddalenia powództwa cywilnego o odszkodowanie, bez weryfikacji, czy podstawa faktyczna i prawna roszczenia cywilnego i wniosku o odszkodowanie w postępowaniu administracyjnym są te same oraz bez rozstrzygnięcia stawianego w skardze zagadnienia, co do możliwości orzekania w tym zakresie niezależnie od orzeczenia w kwestii przejęcia apteki na własność Państwa, co skutkowało błędnym oddaleniem skargi w niniejszej sprawie, gdy tymczasem zarówno zaskarżona nią decyzja Ministra Zdrowia jak i poprzedzająca ją decyzja winny być uchylone, a sprawa powinna zostać przekazana organowi administracji do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona, jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw. Skarżący J.D. domagał się w niej w istocie wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa (Dz. U. Nr 1, poz. 1 ze zm.), dalej "ustawa", gdyż do tego sprowadzają się oba zarzuty skargi kasacyjnej, podczas gdy sprawa ma charakter procesowy, gdyż w grę wchodzi zasada, o której mowa w art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a."
Wyrok zaskarżony niniejszą skargą kasacyjną został wydany w wyniku już uprzedniego rozpoznania sprawy z wniosku J.D. o wydanie orzeczenia o przejęciu na własność apteki "[...]", stanowiącej własność jego ojca. Uprzednie rozstrzygnięcie Ministra Zdrowia zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 2597/07. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd uchylił decyzję Ministra Zdrowia umarzającą postępowanie o wydanie orzeczenia i zawarł w nim po pierwsze ocenę co do możliwości orzekania na podstawie ustawy stwierdzając, że jest ona obowiązująca i stanowi podstawę do wydania orzeczenia, a po drugie wytyczne co do dalszego postępowania.
Sąd zarzucił organowi brak ustalenia, czy apteka "[...]" istniała w dacie wydania decyzji jako zespół składników majątkowych tworzących zorganizowaną całość, umożliwiająca, funkcjonowanie tej apteki i stwierdził, że bez wyjaśnienia tej kwestii nie jest możliwe wydanie prawidłowego orzeczenia w sprawie wywołanej wnioskiem strony. Wyrok ten stał się prawomocny, bowiem skarga kasacyjna od niego nie została wniesiona. Ocena prawna wyrażona w tym wyroku wiązała w sprawie organ i Sąd, zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ale z mocy art. 170 P.p.s.a. również inne sądy i organy państwowe.
W ponownym postępowaniu Minister Zdrowia miał zatem wyjaśnić istnienie apteki "[...]" na dzień orzekania przez siebie, a związanie orzeczeniem prawomocnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozwalało mu tylko na zbadanie czy ta wytyczna została wykazana i czy wydane rozstrzygnięcie odpowiadało temu ustaleniu. Niemożliwe natomiast było dokonywanie przez ten Sąd wykładni ustawy w tym sensie, że nie można było uznać, że istnienie bądź nie, apteki jako zorganizowanej całości w dacie rozpoznawania wniosku miało znaczenie dla rozstrzygnięcia. Innymi słowy, Wojewódzki Sąd, rozpoznając skargę na decyzję Ministra Zdrowia, wydaną po wyroku z dnia 19 lutego 2008 r., nie mógł wyrazić innego poglądu, aniżeli zawarty w tym wyroku.
Związanie orzeczeniem prawomocnym, o czym mowa w ww. art. 170 P.p.s.a., oznacza też, że Naczelny Sąd Administracyjny również nie może ponownie wracać do kwestii istnienia bądź nie apteki w dacie orzekania przez Ministra Zdrowia w sprawie wniosku J.D.. Kwestia ta mogłaby być rozpatrywana tylko wtedy, gdyby została wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu z dnia 19 lutego 2008 r. Po tym kiedy wyrok ten stał się prawomocny ocena prawna jest wiążąca, a odstąpić od niej można by było tylko w przypadku zmiany stanu prawnego. To jednak nie miało miejsca.
Z akt sprawy wynika i ustalone zostało, że apteka "[...]" nie istniała w dacie rozstrzygnięcia przez Ministra Zdrowia wniosku J.D., co nie jest między stronami sporne.
W takim stanie sprawy były podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego o wydanie orzeczenia o przejęciu na własność Państwa apteki wobec braku jego przedmiotu. Oddalenie zatem skargi przez Wojewódzki Sąd na decyzję umarzającą postępowanie nie naruszało prawa.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a.