Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt III SA/Lu 126/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalił skargę M.Ł. i M. Ł. - A. spółka cywilna z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia (...) stycznia 2008 r., nr (...) w przedmiocie umorzenia ze względu na bezprzedmiotowość postępowania w zakresie przyznania zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za dozór nad pojazdem.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Dyrektor Izby Skarbowej w L., postanowieniem z dnia 14 stycznia 2008 r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U, z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), po rozpoznaniu zażalenia z dnia 2 grudnia 2007 r. na postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. z dnia (...) listopada 2007 r. nr (...) dotyczącego umorzenia ze względu na bezprzedmiotowość postępowania w zakresie przyznania zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za dozór nad pojazdem marki Peugeot nr rejestracyjny (...) - utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 17 września 2007 r. do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. wpłynął wniosek spółki A. z siedzibą w L., o przyznanie na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wynagrodzenia w wysokości 4.933,68 zł za dozór sprawowany w okresie od 14 października 2006 r. do 15 września 2007 r. nad pojazdem marki Peugeot o numerze rejestracyjnym (...).
Dnia 16 listopada 2007 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. wydał postanowienie, na podstawie którego umorzył postępowanie dotyczące przyznania zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za dozór nad przedmiotowym pojazdem. W uzasadnieniu wskazano, iż do dnia wydania postanowienia Policja nie ustaliła właściciela pojazdu i tym samym nie powiadomiła go o usunięciu i prawie odebrania pojazdu.
Na w/w postanowienie spółka złożyła zażalenie, w którym zażądała zmiany zaskarżonego postanowienia i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty poprzez przyznanie skarżącemu zwrotu wydatków związanych z dozorem ruchomości oraz wynagrodzenia za sprawowany dozór.
Po analizie stanu faktycznego organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, pojazd usunięty w trybie określonym w ustępie 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. W przypadku usunięcia pojazdu we wskazanym trybie, na podstawie § 5 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów, podmiot który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu powiadamia o tym niezwłocznie właściciela pojazdu. Zgodnie z § 7 ust. 2 wskazanego rozporządzenia, w przypadku nieodebrania z parkingu pojazdu w terminie określonym w art. 130 a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, powiadamia o tym właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu.
Podmiot ten, po otrzymaniu zawiadomienia przesyła odpowiednio do organu gminy lub właściwego miejscowo urzędu skarbowego kopie powiadomienia, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 2, wraz z potwierdzeniem jego doręczenia.
Organ odwoławczy wskazał, iż o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik urzędu skarbowego, a przed wydaniem orzeczenia ma obowiązek powiadomić właściciela pojazdu o wszczęciu postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz skarbu Państwa.
Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. po otrzymaniu wniosku o wypłatę wynagrodzenia za dozór pojazdu wystąpił do Policji o przesłanie dokumentów umożliwiających podjęcie postępowania w celu wydania orzeczenia w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Jak wskazuje w uzasadnieniu decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej w L., z nadesłanych dokumentów wynika, iż Policja nie ustaliła właściciela pojazdu marki Peugeot nr rej. (...), nie poinformowała również czy podjęte zostały jakiekolwiek działania w celu ustalenia osoby uprawnionej do odbioru pojazdu. Organ odwoławczy stwierdził iż dysponent pojazdu nie dopełnił obowiązku wynikającego z § 5 ust. 1 pkt 2 wskazanego rozporządzenia. W związku z czym brak było podstaw do wszczęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowania dotyczącego przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Wobec czego brak było podstaw do orzekania w sprawie przyznania spółce wynagrodzenia.
Dodatkowo organ II instancji podniósł, iż na obecnym etapie postępowania, dysponentem przedmiotowego pojazdu jest KMP L., która wydała dyspozycję usunięcia go na parking. Dopiero po dopełnieniu przez Policję wymogu określonego w § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, Naczelnik będzie mógł wszcząć postępowanie w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.
Zdaniem organu odwoławczego wobec braku możliwości orzekania przez organ I instancji w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa samochodu opisanego powyżej, bezprzedmiotowe było rozpatrywanie wniosku spółki z dnia 15 września 2007 r. o przyznanie wynagrodzenia i zwrotu kosztów za dozór tej ruchomości. Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania.
Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 11 marca 2008 r. M. Ł.oraz M.Ł. - prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A. spółka cywilna, złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postępowania w całości i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż na materialną podstawę roszczenia dochodzonego od Skarbu Państwa składa się między innymi art. 130 a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, gdzie ustawodawca jednoznacznie rozstrzyga, że pojazd usunięty i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Podkreślono, że przejście własności na Skarb Państwa następuje z mocy prawa, a jedyną przesłanką wystąpienia skutku w postaci przejścia własności jest nieodebranie pojazdy przez osobę uprawnioną w ciągu 6 miesięcy od dnia jego usunięcia i to niezależnie od tego czy osoba uprawniona do odbioru została powiadomiona o fakcie zatrzymania pojazdu i skutkach, jakie mogą z tego wyniknąć. Zdaniem skarżących decyzja w przedmiocie przejęcia pojazdu przez Skarb Państwa na własność ma charakter wyłącznie deklaratywny.
Zdaniem skarżących bezsporne jest, że dozorcy przysługuje wynagrodzenie i zwrot niezbędnych wydatków od Skarbu Państwa od chwili przejścia własności, tj. z upływem sześciomiesięcznego termin, co zostało jednoznacznie rozstrzygnięte przez NSA wyrokiem z dnia 8 września 2006 r. I OSK 1184/05 oraz I OSK 1185/05.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż uprawnienie o ubieganie się wynagrodzenia przysługuje dozorcy niezależnie od tego czy inny organ państwa należycie wywiązuje się z obowiązków nałożonych na niego przez ustawodawcę.
Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji uznał, że przyjęcie poglądu, iż zgodnie z art. 130a ust. 10 ww. ustawy, pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 ww. ustawy i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się i w związku z tym przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy, samoistnie nie może funkcjonować, bowiem naruszałby w/w konstytucyjną zasadę zagwarantowania ochrony prawa własności oraz konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasadę sprawiedliwości społecznej art. 2 i zasadę proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust.
- 3) Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji zasada państwa prawnego nakazuje organom państwowym czy samorządowym, informowanie właściciela (ruchomości czy też nieruchomości) w sposób przewidzianym prawem o wszczęciu każdego postępowania zmierzającego do przeniesienia jego własności na rzecz Skarbu Państwa. W przeciwnym bowiem przypadku naruszałoby to jego konstytucyjne prawo własności.
Ponadto w ocenie tego Sądu, aby zastosować ww. art. 130 ust. 10 ww. ustawy muszą być spełnione wszystkie przesłanki wymienione w tym przepisie. W ocenie sądu należy zwrócić szczególną uwagę na zwrot "nieodebrany przez uprawnioną osobę" zawarty w tym przepisie. Która osoba jest uprawniona do odebrania samochodu winno być przedmiotem postępowania odpowiednich organów, bowiem bez tych ustaleń nigdy nie mogłaby być spełniona w/w przesłanka ustawowa. Nie zawsze osobą uprawnioną w rozumieniu tego przepisu wydaje się być właściciel pojazdu. W niektórych sytuacjach może to być np. leasingobiorca.
Ponadto rozumując a contrario gdyby z różnych przyczyn ten pojazd został odebrany we wskazanym terminie przez osobę "nieuprawnioną" to wówczas nie można byłoby mówić o porzuceniu pojazdu oraz o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Oznacza to, że osoba nieuprawniona do odbioru pojazdu miałaby większe prawa niż właściciel.
W związku z powyższym według Sądu pierwszej instancji przedmiotowe uregulowanie w powiązaniu z w/w zasadą zagwarantowania ochrony prawa własności określoną w art. 130 a ust. 11 ustawy oraz przedstawionymi wyżej konstytucyjnymi zasadami określonymi w art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 nie uzasadnia samodzielnego stosowanie art. 130a ust. 10 ww. ustawy.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że ustawodawcy nie był obojętny sposób przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, z tego też względu odwołał się do konstytucyjnie zagwarantowanej zasady ochrony prawa własności, co jest pojęciem szerokim i obejmuje swoim zasięgiem nie tylko przepisy prawa materialnego ale również przepisy postępowania. Realizując powyższą zasadę ochrony prawa własności ustawodawca przekazał właściwemu ministrowi uprawnienie, w którym między innymi nakazał wydanie rozporządzenia określającego tryb postępowania w zakresie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.
Sąd pierwszej instancji powołał się na fakt, iż argumentacja w zakresie ochrony własności przedstawiona powyżej znajduje swoje potwierdzenie zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (najpełniejszy pogląd w tym zakresie wyraził Trybunał Konstytucyjny w wyroku w sprawie P 11/98) jak i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w szczególności jej art. 1 do protokołu nr 1 oraz orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (orzeczenie z dnia 19 czerwca 2001 r. skarga nr 34049/96 Zwierzyński p-ko Polsce, (Nowy Europejski Trybunał Praw Człowieka, wybór orzecznictwa 1999-2004, opracowany przez Marka Antoniego Nowickiego, Zakamycze 2005, s. 1205 i następne).
Mając na względzie powyższe rozważania Sąd pierwszej instancji podniósł, że:
- 1) określona w art. 130a ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, zasada zagwarantowania ochrony prawa własności jest realizacją konstytucyjnych zasad określonych w art. 64, art. 31 ust. 3, art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) i obejmuje w swojej treści nie tylko przepisy prawa materialnego ale również przepisy postępowania.
- 2) Uwzględniając zasadę zagwarantowania ochrony prawa własności - termin 6 miesięczny określony w art. 130a ust. 10 wskazanej ustawy należy liczyć od dnia w którym właściciel pojazdu dowiedział się od właściwego podmiotu o usunięciu pojazdu w trybie art. 130a ust. 1-3 ww. ustawy oraz o skutkach nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie 6 miesięcy.
Z przyczyn przedstawionych wyżej Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. nie podziela poglądu prawnego dotyczącego początku biegu terminu określonego w art. 130 a ust. 10 ustawy, przedstawionego w wyrokach NSA w sprawach sygn. akt: I OSK 1184/2005 czy I OSK 1185/05.
Przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. powyższego poglądu oznacza, że do czasu skutecznego powiadomienia właściciela pojazdu nie biegnie termin 6 miesięczny wywołujący skutki przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie do chwili wyrokowania nie przedstawiono jakichkolwiek dowodów z których wynikałoby, iż został ustalony właściciel samochodu a to oznacza iż w ocenie sądu nie zaczął biec termin 6 miesięczny którego upływ uzasadniałby przejęcie pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Taki stan rzeczy oznacza, iż żądanie od Skarbu Państwa należności określonych przez stronę jest przedwczesne.
Nie oznacza to w opinii Sądu pierwszej instancji utraty możliwości uzyskania przez stronę odpowiednich należności za parkowanie ale dochodzonych ewentualnie w innym trybie.
Zarzut naruszenia art. 105 § 1 K.p.a., Sąd pierwszej instancji uznał za uzasadniony, bowiem organy nie miały podstaw do umorzenia postępowania jeżeli strona żądała rozpoznania sprawy co do jej istoty. Żądanie takie świadczyło, że postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe.
Sąd pierwszej instancji zauważył, iż stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie w każdym przypadku naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego czy przepisów postępowania, sąd uprawniony jest do uchylenia takiego orzeczenia (decyzji, postanowienia). Sąd może to uczynić jedynie wtedy, gdy to naruszenie ma wpływ na treść rozstrzygnięcia. W sprawie nie zachodzą również przesłanki określone w art. 145 § 1 ust. 1 pkt 2 wskazanej ustawy. Stąd też pomimo naruszenia przez organ przepisów postępowania, Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli M.Ł. oraz M. Ł. - wspólnicy spółki cywilnej A.w L. zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili:
- 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), tj. art. 130a ust. 10 ustawy prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908) przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż określony tym przepisem 6 miesięczny termin rozpoczyna bieg od dnia, w którym właściciel dowiedział się od właściwego podmiotu o usunięciu pojazdu w trybie art. 130a ust. 1 - 3 ustawy oraz o skutkach nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie 6 miesięcy, w sytuacji gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu jednoznacznie wskazuje, iż bieg tego terminu należy liczyć od daty usunięcia pojazdu a tym samym, iż decyzja właściwego naczelnika urzędu skarbowego o przejęciu na własność Skarbu Państwa ma charakter decyzji deklaratoryjnej a nie konstytutywnej jak przyjmuje to WSA.
- 2. Naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt. 2 P.p.s.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 134 § 1 i 145 § 1 pkt. 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organy orzekające w niniejszej sprawie art. 105 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, iż umorzenie postępowania przez organy orzekające w trybie art. 105 § 1 (w formie postanowienia) zamiast wydania merytorycznej decyzji rozstrzygającej żądanie (np. oddalającej) nie miało wpływu na wynik sprawy, podczas gdy w istocie uznanie przez organy bezprzedmiotowości postępowania zwalnia je od badania meritum a tym samym uniemożliwia stronie merytoryczną polemikę w toku instancji a nadto analogiczny jedynie wynik (skutek) rozstrzygnięcia wniosku nie musi oznaczać braku wpływu na wynik spawy. Bezprzedmiotowość postępowania może mieć różne przyczyny i źródło nie związane z materialnoprawną podstawą roszczenia a nadto forma rozstrzygnięcia (postanowienie zamiast decyzji) powoduje chociażby różne terminy zaskarżenia orzeczenia).
- 3. Art. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez wydanie rozstrzygnięcia, które nie ma charakteru kontrolującego zgodność z prawem rozstrzygnięcia organów administracji, a nosi jednoznacznie cechy końcowego merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, w oczywistości zastępującego działania podmiotu podlegającego kontroli (organu).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca wskazała, że ukształtowane poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie na tle wykładni art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym (sprawy OSK 1184/05 i 1185/05, których WSA w L. nie podzielił) jednoznacznie potwierdzają, i z przejście własności nieodebranego pojazdu na Skarb Państwa następuje z mocy prawa z dniem upływu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu a wydana w tym trybie decyzja właściwego naczelnika urzędu skarbowego ma jedynie charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny jak przyjmuje to Sąd pierwszej instancji.
Nadto zgodnie z tezą wyroku NSA z dnia 21 lutego 2007 r. w sprawie I OSK 1765/06 terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów parkowania jest moment, w którym upłynął 6-miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu. Dla ustalenia początkowego terminu, od jakiego Skarb Państwa winien ponosić opłaty za parkowanie pojazdu nie ma zatem znaczenia, kiedy organ skarbowy otrzymał dokumenty niezbędne do wszczęcia procedury dotyczącej wydania decyzji o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.
Strona skarżąca podniosła, iż wobec powyższych poglądów, wykładnia przepisu art. 130a ust. 10 ustawy jak i przepisów wykonawczych wydanych na poć stawie ust. 11 pkt. 3 art. 130a ustawy jaką zastosował Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu sprowadzająca się do twierdzenia, iż termin 6 miesięczny należy liczyć od dnia w którym właściciel pojazdu dowiedział się od właściwego organu o usunięciu pojazdu nie jest właściwa. W szczególności w opinii strony skarżącej niedopuszczalna jest teza, iż termin 6-miesięczny nie biegnie, gdy nie został ustalony właściciel pojazdu. Zastosowana wykładnia nie znajduje potwierdzenia zwłaszcza w przywoływanej w uzasadnieniu konstytucyjnej zasadzie ochrony własności.
Skarżący podkreślił, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06 stwierdził niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 ustawy w zakresie w jakim dopuszcza odjecie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, a nadto § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. z art. 130a ust. 11 i art. 92 ust, 1 i art. 46 Konstytucji.
W ocenie strony skarżącej wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego potwierdza jedynie wadliwość wykładni przyjętej przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku. Decyzja administracyjna bowiem o jakiej mowa w omawianych przepisach jak i oczekiwanie na ustalenie właściciela nie stanowią konstytucyjnej ochrony własności.
Strona skarżąca nie zgodziła się ponadto z tezą, iż umorzenie postępowania przez organy orzekające w trybie art. 105 § 1 (w formie postanowienia) zamiast wydania merytorycznej decyzji rozstrzygającej żądanie (np. oddalającej) nie miało wpływu na wynik sprawy. Tymczasem uznanie przez organy bezprzedmiotowości postępowania zwalnia je od badania meritum, a tym samym uniemożliwia stronie merytoryczną polemikę w toku instancji. Tak więc jej zdaniem analogiczny wynik (skutek) rozstrzygnięcia wniosku nie musi oznaczać braku wpływu na wynik spawy.
W efekcie takiego rozstrzygnięcia według strony skarżącej doszło do naruszenia art. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 1 § i § 2 ustawy z dnia 15 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez wydanie orzeczenia, które nie ma charakteru kontrolującego zgodność z prawem rozstrzygnięć organów administracji, a nosi jednoznacznie cechy końcowego rozstrzygnięcia w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 183 21 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sad Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie określone w § 2 art. 183 ww. ustawy w tej sprawie nie występują.
Złożona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada wymogom określonym w art. 174 i 176 P.p.s.a. a podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
Za trafny uznać trzeba postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 130a ust. 10 w związku z art. 130a ust. 1-3 Prawa o ruchu drogowym przez błędną wykładnię tych przepisów. Wnoszący skargę kasacyjną słusznie podważa ustalony w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji moment, od którego Skarb Państwa powinien ponosić koszty związane z parkowaniem pojazdu, który na podstawie cyt. art. 130a ust. 10 przeszedł na własność Skarbu Państwa. Obowiązek ponoszenia przez Skarb Państwa przedmiotowych kosztów powstaje z dniem przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa z tym, że przejście to - jak twierdzi Sąd następuje po upływie 6 miesięcy od czasu skutecznego powiadomienia właściciela pojazdu o jego usunięciu. Otóż w świetle stanu prawnego regulującego tę kwestię jest to pogląd błędny. Powołana ustawa - Prawo o ruchu drogowym w art. 130 ust. 10 stanowi, iż pojazd usunięty w trybie w tym przepisie określonym i nieodebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się.
Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Tak więc upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powoduje, że nieodebrany w tym terminie pojazd staje się własnością Skarbu Państwa z mocy samego prawa. Wprawdzie w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.) jest mowa, że o "przyjęciu" na rzecz Skarbu Państwa (art. 130a ust. 10 natomiast stanowi, że pojazd "przechodzi" z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa) orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego co mogłoby sugerować, iż decyzja wydana w omawianym trybie ma dla powstania po stronie Skarbu Państwa tytułu własności pojazdu znaczenie konstytutywne, ale w świetle postanowień przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie ulega wątpliwości, że decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, bo może potwierdzać tylko to co nastąpiło z mocy ustawy.
Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i został poza wyrokami wskazanymi przez Sąd pierwszej instancji, wyrażony m.in. również w sprawach oznaczonych sygnaturami I OSK 1765/06, I OSK 1399/08 i, OSK 924/07, I OSK 1767/06.
Tak więc za błędne uznać należy twierdzenie Sądu merite, iż żądanie należności od Skarbu Państwa w niniejszej sprawie było przedwczesne skoro pojazd zabezpieczono w dniu 13 kwietnia 2006 r. Decyzja właściwego urzędu skarbowego o stwierdzeniu nabycia własności pojazdu nie ma charakteru konstytutywnego lecz wyłącznie deklaratoryjny skoro potwierdza tylko to, co nastąpiło z mocy prawa.
Zatem początkowym terminem ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów związanych ze sprawowaniem dozoru za pojazd winna być data, w której upłynął 6-miesięczny termin, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Wszystko to czyni, jak powiedziano na wstępie, zasadnym pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej. Zasadny jest również zarzut naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia stwierdza, że zarzut naruszenia art. 105 § 1 K.p.a. należy uzna ć za usprawiedliwiony. Sąd ten słusznie wskazał, że przedmiotowości postępowania nie należy mylić z bezzasadnością żądania strony, a w niniejszej sprawie brak było przesłanek, o których mowa w art. 105 § 1 K.p.a.
Niezrozumiałe w tej sytuacji staje się uznanie, że umorzenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, podczas gdy nie pozwoliło ono na merytoryczne rozpoznanie wniosku co powinno w sprawie nastąpić.
Ze wskazanych wyżej powodów, Sąd w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ P.p.s.a. powinien był uchylić decyzje organów administracji. Zarzut dotyczący niezastosowania tych przepisów uznać należy zatem za usprawiedliwiony.
Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Podstawą orzeczenia o kosztach był art. 203 P.p.s.a.